Do chearta nuair a cheannaíonn tú táirge airgeadais

Cad is táirge airgeadais ann?

Nuair a osclaíonn tú cuntas bainc, nuair a thógann tú iasacht nó nuair a chláraíonn tú le haghaidh seirbhísí airgeadais eile, tá conradh á dhéanamh agat leis an gcuideachta seirbhísí airgeadais.

Díreach cosúil le conarthaí tomhaltóirí eile, tá codanna áirithe den chonradh is féidir leis an gcuideachta a shocrú. Mar sin féin, níor cheart go rachadh na téarmaí agus na coinníollacha seo i gcoinne do chearta tomhaltóirí agus níor cheart go mbeadh siad éagórach.

Ní mór do chuideachtaí seirbhísí airgeadais déileáil leat ar bhealach cothrom, soiléir agus gairmiúil.

Rialaíonn Banc Ceannais na hÉireann (an Banc Ceannais) soláthraithe seirbhísí airgeadais in Éirinn.

Cé atá in ann táirgí airgeadais a dhíol in Éirinn?

D’fhéadfadh ceannach scaireanna i gcuideachta, oscailt cuntas bainc, iasacht nó cúram creidmheasa nó seirbhís airgeadais eile a bheith san áireamh i dtáirge airgeadais.

Níor cheart duit déileáil le soláthraithe rialáilte seirbhísí airgeadais ach amháin nuair a cheannaíonn tú táirgí agus seirbhísí airgeadais.

Is cuideachtaí nó daoine aonair iad soláthraithe seirbhísí airgeadais rialaithe atá:

  • Údaraithe ag an mBanc Ceannais
  • Údaraithe i mballstát eile den AE chun táirgí agus seirbhísí a sholáthar do thomhaltóirí in Éirinn

Ciallaíonn údarú go bhfuil ceadúnas ag an gcuideachta chun seirbhísí airgeadais a sholáthar in Éirinn. Déanann an Banc Ceannais monatóireacht ar na cuideachtaí agus na daoine aonair is féidir leo dul isteach sna margaí airgeadais, ag cinntiú go gcomhlíonann siad caighdeáin áirithe sula n-údaraítear dóibh táirgí nó seirbhísí a sholáthar do thomhaltóirí.

 
Cineál cuideachta seirbhíse airgeadais An cineál táirgí nó seirbhísí airgeadais a thairgeann siad
Bainc Cuntais bhainc, iasachtaí, rótharraingtí, coigilteas, morgáistí, taiscí, cártaí creidmheasa, infheistíochtaí, árachas
Cuideachtaí árachais Árachas saoil, pinsin agus árachas ginearálta (carr, baile, taisteal, peataí).
Gnóthaí bainistíochta infheistíochta Stoic, bannaí, cistí frithpháirteacha
Idirghabhálaithe árachais agus infheistíochta (bróicéirí agus gníomhairí) Comhairle a thabhairt agus táirgí a shocrú ó chuideachtaí árachais agus infheistíochta
Idirghabhálaithe morgáiste (bróicéirí) Comhairle a thabhairt agus táirgí morgáiste a shocrú ó iasachtóirí
Stocbhróicéirí Stoic agus urrúis eile a cheannach agus dhíol
Scéimeanna comhinfheistíochta Cuideachta infheistíochta, ciste nó iontaobhas infheistíochta a úsáideann infheisteoirí le haghaidh comhinfheistíochta
Comhair chreidmheasa Cuntais bhainc, coigilteas, iasachtaí, rótharraingtí, morgáistí
Iasachtóirí airgid Iasachtaí gearrthéarmacha, ardchostais
Bureaux de change Airgeadra coigríche a cheannach agus a dhíol
Gnóthaí creidmheasa miondíola eile Iasachtaí airgid thirim nó iasachtaí indíreacha lena n-áirítear fruilcheannach, plean conartha pearsanta agus comhaontuithe fruilithe tomhaltóirí
Gnóthaí seirbhísithe creidmheasa Iasachtaí a sheirbhísiú a dhíolann iasachtóir ar aghaidh. Áirítear le seirbhísiú aisíocaíochtaí a bhailiú, déileáil le gearáin agus cabhrú má tá deacracht airgeadais agat
Gnóthaí bainistithe fiachais Muirear ort as seirbhísí bainistithe fiachais a sholáthar (do chás airgeadais a shannadh, comhairle a thabhairt chun d’fhiachas a réiteach, dul i mbun caibidlíochta le do chreidiúnaithe)
Gnóthaí frithdhílse tí Iasachtaí airgid thirim le haghaidh sciar de do theach (scaoileadh cothromais tí)

Chun a chinntiú go bhfuil an chuideachta a bhfuil tú ag déileáil léi údaraithe ag an mBanc Ceannais, ba cheart duit an chlár soláthraithe údaraithe seirbhíse airgeadais a sheiceáil.

Rialacha nach mór do chuideachtaí seirbhísí airgeadais a leanúint

Tá rialacha i bhfeidhm chun tú a chosaint agus tú ag ceannach táirgí agus seirbhísí airgeadais. Tagann na rialacha seo ó reachtaíocht an AE agus na hÉireann agus as cóid iompraíochta arna bhforbairt ag an mBanc Ceannais.

Rialacha stuamachta

Cinntíonn rialacha stuamachta go bhfuil cuideachtaí fónta ó thaobh airgeadais de agus go ndéantar iad a bhainistiú go sábháilte. Ní mór do chuideachtaí seirbhísí airgeadais riosca a bhainistiú agus dóthain caipitil (nó cúlchistí airgid) a bheith acu dá riachtanais ghnó. Is bunleibhéal cosanta é seo do thomhaltóirí.

Rialacha gnó a sheoladh

Ní mór do chuideachtaí seirbhísí airgeadais rialacha gnó a leanúint a chinntíonn go gcaitear go cothrom leat nuair a cheannaíonn tú táirge nó seirbhís airgeadais.

Caithfidh siad:

  • Gníomhú go hionraic, go cothrom agus go gairmiúil
  • Gníomhú chun do leas is fearr agus tú ag soláthar táirgí nó seirbhísí
  • An fhaisnéis atá uait a thabhairt duit chun cinntí eolasacha a dhéanamh
  • Earráidí a cheartú agus aghaidh a thabhairt ar aon ghearán atá agat go tapa, go héifeachtach agus go cothrom

Leagtar amach na rialacha ginearálta maidir le seoladh gnó sa Chód um Chosaint Tomhaltóirí.

Tá cóid agus reachtaíocht ar leith ann a chlúdaíonn:

Conas a chuireann an Banc Ceannais na rialacha i bhfeidhm

Féadfaidh an Banc Ceannais caingean a ghlacadh i gcoinne cuideachtaí nach leanann a rialacha.

Déanann an Banc Ceannais imscrúdú agus smachtbhannaí (pionós) ar chuideachtaí rialáilte seirbhísí airgeadais agus ar dhaoine aonair nuair a sháraíonn siad an dlí.

I gcás cuideachtaí seirbhísí airgeadais, is féidir na nithe seo a leanas a áireamh sna smachtbhannaí:

  • Rabhadh nó iomardú
  • A gceadúnas a chur ar fionraí nó a chúlghairm (bainte amach)
  • Fíneáil suas le €10 milliún nó 10% de láimhdeachas na cuideachta

Is féidir duine aonair a cheadú trí:

  • Rabhadh nó iomardú
  • Dícháiliú ó bhainistiú cuideachta seirbhísí airgeadais rialaithe
  • Fíneáil suas le €1 milliún

mínitheoir ag an mBanc Ceannais maidir lena chumhachtaí forfheidhmithe.

Má théann cuideachta as gnó

Tá scéimeanna cúitimh ann a thugann cosaint duit má chailleann tú airgead toisc go bhfuil cuideachta seirbhísí airgeadais imithe as gnó.

Tá achoimre ar na trí scéim cúitimh thíos.

 
Ainm na scéime Cad a chlúdaíonn sé Uasmhéid is féidir leat a éileamh Tuilleadh faisnéise nó déan iarratas
Scéim Ráthaíochta Taiscí (DGS) Cúiteamh duit as airgead a cailleadh ó chuntas reatha nó taisce nuair nach féidir le banc, cumann foirgníochta nó comhar creidmheasa do choigiltis a íoc ar ais mar gheall ar dheacrachtaí airgeadais. €100,000 an duine, in aghaidh an fhorais. How to apply for the Deposit Guarantee Scheme.
Conas iarratas a dhéanamh ar an Scéim Ráthaíochta Taiscí.

Compensates you when an investment firm authorised by the Central Bank goes out of business and can’t repay money that you invested.

These firms include stockbrokers, investment manager, insurance brokers and agents.

Ciste Cúitimh Árachais (ICF) The ICS is run by the Investor Compensation Company Ltd (ICCL).
Conas iarratas a dhéanamh ar an Scéim Ráthaíochta Taiscí. Compensates you when non-life (also known as general) insurance companies go into liquidation and can’t pay insurance claims.

This covers general insurance policies such as car or home insurance and excludes life or health insurance.

Cúitíonn sé thú nuair a théann gnólacht infheistíochta atá údaraithe ag an mBanc Ceannais as gnó agus ní féidir leis airgead a d'infheistigh tú a aisíoc.<br> I measc na ngnólachtaí seo tá stocbhróicéirí, bainisteoir infheistíochta, bróicéirí árachais agus gníomhairí. Read more detailed information about the Insurance Compensation Fund (pdf).

Tá tuilleadh faisnéise ag an mBanc Ceannais faoi scéimeanna cúitimh.

Conas gearán a dhéanamh

Má tá gearán agat faoi chuideachta seirbhísí airgeadais is féidir leat an próiseas seo a leanúint:

  1. Déan gearán leis an duine sa chuideachta a mbíonn tú ag déileáil leis de ghnáth.
  2. Mura bhfuil tú sásta leis an bhfreagra, ba chóir duit do ghearán a chur i scríbhinn chuig an gcuideachta. Seiceáil a láithreán gréasáin le haghaidh cá háit le do ghearán a sheoladh.
  3. Mura bhfuil tú sásta fós, is féidir leat do ghearán a thabhairt chuig an An tOmbudsman um Sheirbhísí Airgeadais agus Pinsean.

Léigh tuilleadh faoi conas gearán a dhéanamh faoi tháirge nó seirbhís airgeadais.

Tuilleadh faisnéise

Chun tuilleadh faisnéise a fháil faoi fheidhm uile an Bhainc Ceannais, is féidir leat féachaint ar an bhfíseán seo ar an mBanc Ceannais.

Is féidir leat tuilleadh a léamh faoi cad is rialáil airgeadais ann agus cén fáth a bhfuil tábhacht leis?.

Is féidir leat faisnéis a fháil faoi réimse leathan táirgí agus seirbhísí airgeadais ón gCoimisiún um Iomaíocht agus Cosaint Tomhaltóirí.

Banc Ceannais na hÉireann

Rialachán Airgeadais

Boisce Phoist 559
Baile Átha Cliath 1
D01 F7X3
Éire

Teil: (01) 224 5800
Láithreán Gréasáin: http://www.centralbank.ie

An tOmbudsman Seirbhísí Airgeadais agus Pinsean

3ú Úrlár
Teach Lincoln
Plás Lincoln
Baile Átha Cliath 2
D02 VH29
Éire

Teil: (01) 567 7000
Láithreán Gréasáin: http://www.fspo.ie/
R-phost: info@fspo.ie

An Coimisiún um Iomaíocht agus Cosaint Tomhaltóirí

Teach Bloom
Sráid an Iarnróid
Baile Átha Cliath 1
D01 C576

Uaireanta Oscailte: Línte oscailte Luan-Aoine, 9rn - 6in
Teil: (01) 402 5555 and (01) 402 5500
Láithreán Gréasáin: http://www.ccpc.ie

Cuideachta Cúitimh d'Infheisteoirí DAC

f / ch Banc Ceannais na hÉireann
Bosca Poist 11517
Duga Spencer
Cé an Phoirt Thuaidh
Baile Átha Cliath 1

Teil: 01 2244955
Láithreán Gréasáin: https://www.investorcompensation.ie/

Scéim Ráthaíochta Taiscí

f / ch Banc Ceannais na hÉireann
Sráid Wapping Nua
Cé an Phoirt Thuaidh
Baile Átha Cliath 1
D01 F7X3

Lóghlao: 18900 777 777
Láithreán Gréasáin: https://www.depositguarantee.ie/
Dáta an Leasaithe Deireanaigh: 16 Márta 2023