Anseo atá tú: Baile > Airgead agus Cáin > Airgeadas pearsanta > Iasachtaí agus creidmheas > Iasachtú airgid in Éirinn

Iasachtú airgid in Éirinn

Réamhrá

Is í an iasachtú airgid an nós iasachtaí airgid a thabhairt nó earraí nó seirbhísí a chur ar fáil a aisíoctar ar leibhéal ard úis laistigh de tamall gearr. Ní mheastar bainc, cumainn fhoirgníochta, comhlachtaí árachais ná comhar chreidmheasa a bheith iasachtóírí airgid.

Is iasachtú airgid iad daoine nó comhlachtaí gurb é a bpríomhghnó é airgead a thabhairt ar iasacht. Banc Ceannais na hÉireann imeachtaí úsairí agus is é atá freagrach as ceadúnais úsaireachta a eisiúnt in Éirinn.

Ceadúnais iasachtaithe airgid

Sula gcuireann Banc Ceannais ceadúnas iasachtóra airgid ar fáil, cuirfidh sé réimse leathan rudaí san áireamh, a chuimseoidh cúlra trádála agus cáil an iasachtoir airgid agus an costas atá molta don chreidmheas. Déantar athnuachán ar cheadúnais gach bliain.

Comhaontuithe iasachta airgead

De réir an Achta um Chreidmheasa do Thomhaltóirí, ní mór d’iasachtóirí conarthaí iasachta mionchruinne a léiríonn an costas iomlán creidmheasa agus an ráta úis, mar aon le haon táillí bailiúcháin a bheadh i gceist, a sholáthar dá gcustaiméirí. Ní ligtear don iasachtóir costais eile, mar chostais riaracháin nó gnó, a chur i bhfeidhm. Ní mór don chonradh iasachtaithe a bheith sínithe ag an iasachtóir airgid agus ag an gcustaiméir araon freisin.

Ní foláir don chonradh freisin a chur in iúl don chustaiméir go bhfuil an ceart aige nó aici a chur i scríbhinn don iasachtóír airgid go bhfuil sé beartaithe aige/aici gan dul ar aghaidh leis an iasacht, laistigh de thréimhse deich lá. Tá an ceart seo faoi choimirce Mhír 50 den Acht Creidmheasa do Thomhaltóirí, ach ligeann an dlí d'iasachtóirí iarraidh ar chustaméirí an ceart seo a tharscaoileadh freisin. Má aontaíonn iasachtóir agus custaiméir nach dteastaíonn ó cheachtar acu an tréimhse deich lá a chomhlíonadh, ní mór síniú custaiméara ar leith a chur ar láthair fheiceálach ar an gconradh iasachtaithe ag dearbhú go bhfuil sé/sí sásta a c(h)earta a tharscaoileadh maidir leis seo. Níl sé dleathach d'iasachtóirí a éileamh ar chustaiméirí an tarscaoileadh seo a shíniú chun an iasacht a fháil, ach ba chóir do chustaiméirí a chuimhniú gur féidir leis an iasachtóir beartú ar a s(h)eirbhísí a tharraingt ar ais am ar bith roimh shíniú conartha iasachtaithe agus nach bhfaighidh an custaiméir an t-airgead ná na hearraí go dtí go bhfuil an tréimhse deich lá thart má bheartaíonn sé/sí í a chomhlíonadh.

Ní mór freisin leabhar aisíocaíochta a eisiúint don chustaiméir, éagsúil leis an gconradh iasachtaithe, a léiríonn sonraí an chonartha iasachtaithe agus a thaispeánann don chustaiméir an méid atá aisíoctha aige/aici agus an méid atá fós le n-íoc. Eisíonn roinnt iasachtóirí ráitis rialta in áit leabhar aisíocaíochta, a chuireann an t-eolas céanna ar fáil. Ní foláir don iasachtóir airgid freisin sonraí gach conartha iasachtaithe a choinneáil ar thaifead.

Aisíochtaí agus bailiúchán

Bíonn a lán iasachtóirí airgid ag iarraidh íocaíochtaí iasachta airgid tirim a bhailiú óna gcustaiméirí gach seachtain, agus iarrann siad táillí ar an tseirbhís seo.

Ní mór aon táillí a bheidh i gceist a insint don chustaiméir ina c(h)onradh iasachtaithe airgid roimh dhó nó dhi é a shíniú. Má tá an t-iasachtóir airgid ag cur gníomhaire chuig teach an chustaiméara, ní foláir don ghníomhaire údarás scríofa óniasachtóir airgid a bheith aige chun é sin a dhéanamh, (go ginearálta i bhfoirm chárta aitheantais). Ní ligtear don ghníomhaire ach aisíochtaí a bhailiú; ní féidir leis tús a chur le hiasachtaí nua.

Ní féidir leis an iasachtóir airgid ná a g(h)níomhaire bualadh isteach chuig custaiméir chun aisíochtaí a bhailiú ach amháin in amanna réasúnta beartaithe. Go hiondúil, is iad seo 10r.n. go 9i.n. Luan go Satharn, le cosc ar bhailiúchán ar an Domhnach agus ar laethanta saoire poiblí. Ligtear do bhailiúchán a dhéanamh idir 8r.n. agus 10r.n. ar laethanta den tseachtain i gcásanna áirithe, ach ní mór dó seo a bheith ceadaithe ag an gcustaiméir ar an gconradh iasac htaithe airgid.

Faoi Alt 11 den Acht um Chionta Neamh-mharfacha in aghaidh an Duine 1997, is cion é íocaíocht fiachais a éileamh ar bhealach atá deartha chun buairt, anacair nó náire a chruthú. Clúdaítear dúmhál agus sracadh araon faoin acht seo freisin. (Ciallaíonn dúmhál imeaglú nó bagairt fhoréigin chun airgead, faisnéis nó rud ar bith eile atá luachmhar a fháil ó dhuine eile). Leigh tuilleadh faoi bhailiú fiach.

Ús

De ghnáth bíonn Ráta Bliantúil Céatadáin (APR) níos airde ar iasacht ó iasachtóir airgid ná mar atá ar iasacht ó chomhar creidmheasa nó banc. Bíonn an RBC 23% ar a laghad agus i gcásanna áirithe d’fhéadfadh sé a bheith níos airde.

Ba cheart do thomaltóirí i gcás iasachta ar bith breathnú ar chostas iomlán na hiasachta – is é sin an méid airgid sa bhreis a chaithfear a aisíoc thar mhéid na buniasachta.

Fanann an méid atá le haisíoc agat mar a chéile is cuma cé chomh fada agus a thógann sé an iasacht a aisíoc. Tá sé amhlaidh ós rud é nach bhfuil cead ag iasachtóirí airgid ús ar bith sa bhreis ná táillí a ghearradh thar an méid a bhfuil ceadúnas acu a ghearradh agus a dúirt siad a ghearrfhadh siad ag tús na hiasachta.

Loiceadh ar iasachtaí

Má theipeann ar chustaiméir gála amháin nó níos mó ná sin atá le teacht de réir an chonartha iasachtaithe a íoc, is féidir leis an iasachtóir airgid an dlí a chur chun a bhris a chúiteamh. Má tá an t-iasachtóir airgid chun an dlí a chur in aghaidh custaiméara, ní mór dó/di an custaiméir a sheirbheáil le fógra scríofa ag cur in iúl dó/di go gcuirfear an dlí air/uirthi agus ag tabhairt meastacháin ar na costais dlíthiúla a bhféadfadh a bheith le n-íoc ag an gcustaiméir. Tá 21 lá ag an gcustaiméir tar éis dó/di an fógra a fháil na gálaí a íoc sula bhféadtar an dlí air/uirthi, cé gur féidir leis an iasachtóir airgid cead a fháil ó na cúirteanna an tréimhse feithimh seo a tharscaoileadh má theipeann ar an gcustaiméir gálaí a íoc arís agus arís eile le linn tréimhse na hiasachta.

Trádáil neamhdhlíthiúil nó gan cheadúnas

Tá sé neamhdhleathach seirbhísí iasachtaithe airgid a sholáthar d'éinne gan cheadúnas iasachtaithe airgid . Mhéadaigh Acht an Bhainc Cheannais agus Údaráis Rialacháin Seirbhísí Airgeadais na hÉireann 2003 na píonóis ar chiontú i dtrádáil neamhdhlíthiúil san úsaireacht go fíneáil suas le €63,486.90 agus/nó suas le cúig bliana príosúnachta.

Má chreideann duine éigin go bhfuil sé/sí tar éis déileáil le hiasachtóír airgid neamhdhlíthiúil nó má tá aithne aige/aici ar dhuine éigin go gcreideann siad gur iasachtóír airgid neamhdhlíthiúil é/í, ba chóir dó/di teagmháil a dhéanamh le Coimisiún um Iomaíocht agus Cosaint Tomhaltóirí nó an stáisiún Garda áitiúil. Níl cead ach ag na Gardaí an dlí a chur ar úsairí neamhdhlíthiúla, ach is féidir le Coimisiún um Iomaíocht agus Cosaint Tomhaltóirí comhairle a thabhairt don chustaiméir an bhfuil an t-iasachtóir ag trádáil go neamhdhlíthiúil agus conas is féidir leanúint ar aghaidh lena g(h)earán.

Conas iarratas a dhéanamh

Iarratas a chur isteach ar cheadúnas úsaireachta

De réir an Achta Um Chreidmheas do Thomhaltóirí 1995, arna leasú ag Acht an Bhainc Cheannais agus Údaráis Rialacháin Seirbhísí Airgeadais na hÉireann 2003, ní mór d’iarrthóirí an t-eolas seo a leanas a thabhairt isteach chuig Rialtóír Airgeadais lena n-iarratas:

  • A n-ainm
  • A seoladh
  • Seoladh a ngnó agus a bhfostaithe (más oiriúnach)
  • A stair ghnó (chun cabhrú le socrú ar a n-oiriúnacht mar úsaire)
  • An áit ina bhfuil siad chun trádáil mar úsaire
  • An méid úis atá siad le n-iarraidh
  • Teastas imréitigh chánach reatha
  • Na cáipéisí caighdeánacha atá siad chun úsáid ina gconarthaí úsaireachta.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Banc Ceannais na hÉireann

Rialachán Airgeadais
Boisce Phoist 559
Sráid an Dáma
Baile Átha Cliath 2
Éire

Teil:(01) 224 6000
Lóghlao:1890 777 777
Facs:(01) 671 6561
Láithreán Gréasáin: http://www.centralbank.ie/regulation/Pages/home.aspx
R-phost: enquiries@centralbank.ie

An Coimisiún um Iomaíocht agus Cosaint Tomhaltóirí

PO Bosca 12585
Baile Átha Cliath 1
Éire

Uaireanta Oscailte:- Línte oscailte Luan - Aoine 9rn - 6in
Teil:(01) 402 5500
Lóghlao:1890 432 432
Facs:(01) 402 5501
Láithreán Gréasáin: http://www.consumerhelp.ie/
Láithreán Gréasáin: http://www.ccpc.ie


Page edited: 16 February 2015

Teanga

English

Ábhar Gaolmhar

Téigh i dteagmháil linn

Má tá ceist agat a bhaineann leis an ábhar seo, is féidir leat glao a chur ar an tSeirbhís Ghutháin um Fhaisnéis do Shaoránaigh 0761 07 4000 (Luan go hAoine idir 9rn agus 8in) no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire duit.