Anseo atá tú: Baile > Airgead agus Cáin > Airgeadas pearsanta > Iasachtaí agus creidmheas > Iasachtú airgid in Éirinn

Iasachtú airgid in Éirinn

Réamhrá

Is í an iasachtú airgid an nós iasachtaí airgid a thabhairt nó earraí nó seirbhísí a chur ar fáil a aisíoctar ar leibhéal ard úis laistigh de tamall gearr. Ní mheastar bainc, cumainn fhoirgníochta, comhlachtaí árachais ná comhar chreidmheasa a bheith iasachtóírí airgid.

Is iasachtú airgid iad daoine nó comhlachtaí gurb é a bpríomhghnó é airgead a thabhairt ar iasacht. Banc Ceannais na hÉireann imeachtaí úsairí agus is é atá freagrach as ceadúnais úsaireachta a eisiúnt in Éirinn. Rialaíonn Banc Ceannais na hÉireann gníomhaíochtaí iasachtóirí airgid agus tá sé freagrach as ceadúnais iasachtaithe airgid a eisiúint in Éirinn.

Ceadúnais iasachtaithe airgid

Sula gcuireann Banc Ceannais ceadúnas iasachtóra airgid ar fáil, cuirfidh sé réimse leathan rudaí san áireamh, a chuimseoidh cúlra trádála agus cáil an iasachtoir airgid agus an costas atá molta don chreidmheas. Déantar athnuachán ar cheadúnais gach bliain. Coimeádann an Banc Ceannais clár d’iasachtóirí ceadúnaithe airgid.

Comhaontuithe iasachta airgead

Is é an sainmhíniú a thugtar ar chomhaontú iasachtaithe airgid ná comhaontú ina mbaineann ceann amháin nó níos mó den mhéid a leanas:

  • Tugadh an comhaontú chun conclúide amuigh ó áitreabh gnó an iasachtóra airgid nó áitreabh gnó sholáthraí na n-earraí nó na seirbhísí faoin gcomhaontú.
  • Tugadh aon idirbheartaíochtaí don chreidmheas, nó maidir leis an gcreidmheas, chun conclúide ag áit eile seachas áitreabh gnó an iasachtóra airgid nó áitreabh gnó sholáthraí na n-earraí nó na seirbhísí faoin gcomhaontú.
  • Tugadh aon idirbheartaíochtaí don chreidmheas, nó maidir leis an gcreidmheas, chun conclúide ag áit eile seachas áitreabh gnó an iasachtóra airgid nó áitreabh gnó sholáthraí na n-earraí nó na seirbhísí atá faoin gcomhaontú.
  • Sa chás gurb ionann costas iomlán an chreidmheasa ar an gcustaiméir faoin gcomhaontú agus breis agus Ráta Céatadánach Bliantúil 23% nó ráta eile a d’fhéadfaí a leagan síos.

Faoi Chód Tomhaltóirí um Iasachtóirí Airgid an Bhainc Cheannais, ní mór duit faisnéis mhionsonraithe a fháil faoin iasacht i do chomhaontú iasachtaithe agus ní mór do d’iasachtóir airgid a insint duit, chomh maith, go bhfuil ardchostas ar an iasacht.

Ní mór don chomhaontú iasachtaithe:

  • Bheith i scríbhinn agus ní mór ainmneacha agus seoltaí na bpáirtithe uile leis an gcomhaontú a áireamh.
  • An méid iomlán a tugadh ar iasacht, an ráta úis, an méid iomlán atá iníoctha (costas an chreidmheasa) mar aon le haon mhuirir bhailithe a d’fhéadfadh bheith i gceist. Ní féidir leis an iasachtóir muirir eile a chur leis, ar nós costais riaracháin nó idirbhirt.
  • Bheith sínithe ag an iasachtóir agus an custaiméir araon.
  • Thú a chur ar an eolas faoin gceart atá agat chun ré “aithrí” deich lá a bheith agat inar féidir leat an t-iasachtóir a chur ar an eolas i scríbhinn go ndearna tú an cinneadh gan leanúint ar aghaidh leis an iasacht. Má chomhaontaíonn iasachtóir agus tú féin nach mian le ceachtar agaibh cloí leis an ré aithrí deich lá, ní mór duit cuid eile den chomhaontú a shíniú ina luann tú go dtugann tú toiliú go dtarscaoiltear an ceart atá agat chun ré aithrí a bheith agat.

Ní mór duit leabhar aisíocaíochta a fháil, chomh maith, amach ón gcomhaontú iasachtaithe, ina luaitear méid iomlán na hiasachta agus líon iomlán na n-aisíocaíochtaí atá le híoc. Gach uair a dhéanann tú íocaíocht, ní mór an méid agus an dáta a bhreacadh síos sa leabhar. Eisíonn roinnt iasachtóirí airgid ráitis iasachta seachas leabhar aisíocaíochta, ina leagtar amach an fhaisnéis chéanna. Ní mór don iasachtóir airgid taifead a choimeád ar gach comhaontú iasachtaithe.

Aisíochtaí agus bailiúchán

Bíonn a lán iasachtóirí airgid ag iarraidh íocaíochtaí iasachta airgid tirim a bhailiú óna gcustaiméirí gach seachtain, agus iarrann siad táillí ar an tseirbhís seo. (Ní mór go dtabharfar an rogha duit chun íocaíocht a dhéanamh ag áitreabh gnó an iasachtóra chun an muirir bailithe a sheachaint). Ceadaíonn roinnt iasachtóirí airgid duit íoc trí dhochar díreach.

Ní mór aon táillí a bheidh i gceist a insint don chustaiméir ina c(h)onradh iasachtaithe airgid roimh dhó nó dhi é a shíniú. Má tá an t-iasachtóir airgid ag cur gníomhaire chuig teach an chustaiméara, ní foláir don ghníomhaire údarás scríofa óniasachtóir airgid a bheith aige chun é sin a dhéanamh, (go ginearálta i bhfoirm chárta aitheantais). Ní ligtear don ghníomhaire ach aisíochtaí a bhailiú; ní féidir leis tús a chur le hiasachtaí nua.

Ní féidir leis an iasachtóir airgid nó a ngníomhaire cuairt a thabhairt ar do theach idir Dé Luain agus Dé Sathairn idir 10am agus 9pm. Má chomhaontaigh tú i scríbhinn roimh ré, is féidir bailiú a cheadú idir 8am agus 10am. Ní féidir le hiasachtóir airgid teagmháil a dhéanamh leat ar an Domhnach agus ar shaoirí poiblí agus ní féidir leo teagmháil a dhéanamh le d’fhostóir nó le do theaghlach gan cead scríofa a bheith faighte acu uait.

Faoi Alt 11 den Acht um Chionta Neamh-mharfacha in aghaidh an Duine 1997, is cion é íocaíocht fiachais a éileamh ar bhealach atá deartha chun buairt, anacair nó náire a chruthú. Clúdaítear dúmhál agus sracadh araon faoin acht seo freisin. (Ciallaíonn dúmhál imeaglú nó bagairt fhoréigin chun airgead, faisnéis nó rud ar bith eile atá luachmhar a fháil ó dhuine eile). Leigh tuilleadh faoi bhailiú fiach.

Ús

De ghnáth bíonn Ráta Bliantúil Céatadáin (APR) níos airde ar iasacht ó iasachtóir airgid ná mar atá ar iasacht ó chomhar creidmheasa nó banc. Bíonn an RBC 23% ar a laghad agus i gcásanna áirithe d’fhéadfadh sé a bheith níos airde.

Ba cheart do thomaltóirí i gcás iasachta ar bith breathnú ar chostas iomlán na hiasachta – is é sin an méid airgid sa bhreis a chaithfear a aisíoc thar mhéid na buniasachta.

Fanann an méid atá le haisíoc agat mar a chéile is cuma cé chomh fada agus a thógann sé an iasacht a aisíoc. Tá sé amhlaidh ós rud é nach bhfuil cead ag iasachtóirí airgid ús ar bith sa bhreis ná táillí a ghearradh thar an méid a bhfuil ceadúnas acu a ghearradh agus a dúirt siad a ghearrfhadh siad ag tús na hiasachta.

Ní cheadaítear d’iasachtóirí airgid iasachtaí breisithe nó an dara hiasacht a chur ar tairiscint chun an chéad iasacht a íoc, a chruthóidh breis fiachais don chustaiméir. Ní cheadaítear d’iasachtóirí airgid, chomh maith, méid a ghlacadh ón iasacht fhoriomlán agus caitheamh leis mar an gcéad aisíocaíocht.

Loiceadh ar iasachtaí

Má theipeann ar chustaiméir gála amháin nó níos mó ná sin atá le teacht de réir an chonartha iasachtaithe a íoc, is féidir leis an iasachtóir airgid an dlí a chur chun a bhris a chúiteamh. Má tá an t-iasachtóir airgid chun an dlí a chur in aghaidh custaiméara, ní mór dó/di an custaiméir a sheirbheáil le fógra scríofa ag cur in iúl dó/di go gcuirfear an dlí air/uirthi agus ag tabhairt meastacháin ar na costais dlíthiúla a bhféadfadh a bheith le n-íoc ag an gcustaiméir. Tá 21 lá ag an gcustaiméir tar éis dó/di an fógra a fháil na gálaí a íoc sula bhféadtar an dlí air/uirthi, cé gur féidir leis an iasachtóir airgid cead a fháil ó na cúirteanna an tréimhse feithimh seo a tharscaoileadh má theipeann ar an gcustaiméir gálaí a íoc arís agus arís eile le linn tréimhse na hiasachta.

Trádáil neamhdhlíthiúil nó gan cheadúnas

Tá sé neamhdhleathach seirbhísí iasachtaithe airgid a sholáthar d'éinne gan cheadúnas iasachtaithe airgid . Mhéadaigh Acht an Bhainc Cheannais agus Údaráis Rialacháin Seirbhísí Airgeadais na hÉireann 2003 na píonóis ar chiontú i dtrádáil neamhdhlíthiúil san úsaireacht go fíneáil suas le €63,486.90 agus/nó suas le cúig bliana príosúnachta.

Má chreideann duine éigin go bhfuil sé/sí tar éis déileáil le hiasachtóír airgid neamhdhlíthiúil nó má tá aithne aige/aici ar dhuine éigin go gcreideann siad gur iasachtóír airgid neamhdhlíthiúil é/í, ba chóir dó/di teagmháil a dhéanamh le Coimisiún um Iomaíocht agus Cosaint Tomhaltóirí nó an stáisiún Garda áitiúil. Níl cead ach ag na Gardaí an dlí a chur ar úsairí neamhdhlíthiúla, ach is féidir le Coimisiún um Iomaíocht agus Cosaint Tomhaltóirí comhairle a thabhairt don chustaiméir an bhfuil an t-iasachtóir ag trádáil go neamhdhlíthiúil agus conas is féidir leanúint ar aghaidh lena g(h)earán.

Conas iarratas a dhéanamh

Má tá deacracht agat le hiasacht a íoc, ba cheart duit teagmháil a dhéanamh le d’iasachtóir airgid a luaithe is féidir leat. Murar féidir leat an cheist a réiteach go díreach le d’iasachtóir airgid, féadfaidh tú cabhair a fháil trí theagmháil a dhéanamh leis an tSeirbhís Bhuiséadta agus Chomhairle Airgid, seirbhís saor in aisce agus rúnda a sholáthraítear do dhaoine in Éirinn a bhfuil fadhbanna fiachais nó bainistithe airgid.

Tá fáil ar bhreis faisnéise faoi iasachtú airgid ón mBanc Ceannais, lena n-áirítear an Cód Cosanta Tomhaltóirí d’Iasachtóirí Ceadúnaithe Airgid.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Ní mór d’iarratasóirí ar cheadúnais iasachtaithe airgid iarratas a dhéanamh ar:

Banc Ceannais na hÉireann

Rialachán Airgeadais
Boisce Phoist 559
Sráid an Dáma
Baile Átha Cliath 2
Éire

Teil:(01) 224 6000
Lóghlao:1890 777 777
Facs:(01) 671 6561
Láithreán Gréasáin: http://www.centralbank.ie/regulation/Pages/home.aspx
R-phost: enquiries@centralbank.ie

An Coimisiún um Iomaíocht agus Cosaint Tomhaltóirí

PO Bosca 12585
Baile Átha Cliath 1
Éire

Uaireanta Oscailte:- Línte oscailte Luan - Aoine 9rn - 6in
Teil:(01) 402 5500
Lóghlao:1890 432 432
Facs:(01) 402 5501
Láithreán Gréasáin: http://www.consumerhelp.ie/
Láithreán Gréasáin: http://www.ccpc.ie


Page edited: 7 August 2015

Teanga

English

Ábhar Gaolmhar

Téigh i dteagmháil linn

Má tá ceist agat a bhaineann leis an ábhar seo, is féidir leat glao a chur ar an tSeirbhís Ghutháin um Fhaisnéis do Shaoránaigh 0761 07 4000 (Luan go hAoine idir 9rn agus 8in) no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire duit.