Anseo atá tú: Baile > Fostaíocht > Cineálacha Fostaíochta > Féinfhostaíocht > Chun bheith féinfhostaithe

Chun bheith féinfhostaithe

Réamhrá

Nuair a bhíonn tú féinfhostaithe ciallaíonn sé go bhfuil tú i mbun do ghnó féin in ionad a bheith ag obair d’fhostóir agus tá roinnt rudaí a chaithfear a chur san áireamh. Tá buntáistí agus míbhuntáistí ag baint le féinfhostaíocht. Mar shampla, ciallaíonn sé go bhfuil smacht agat ar cad a dhéanann tú, agus go bhfuil tú in ann do chuid uaireanta oibre féin a eagrú. Ar an láimh eile, d'fhéadfadh tú bheith ag obair an-chrua agus b'fhéidir nach mbeadh ioncam rialta agat a thuilleadh.

Is féidir leat do ghnó a thosú mar thrádálaí aonair, comhpháirtíocht nó comhlacht teoranta. Braitheann an cineál struchtúir a roghnaíonn tú ar an saghas gnó a bheidh agat, cé leis a mbeidh tú i mbun gnó agus an meoin atá agat i dtaobh fiontair. Anseo, breathnóidh muid ar ghnó a thosú mar thrádálaí aonair. Sé sin, nuair a thosaíonn tú gnó leat féin. Tá sé simplí gnó a bhunú ar an gcaoi seo, ach má theipeann ar an ngnó, d'fhéadfaí do chuid sócmhainní ar fad a úsáid chun do chreidiúnaithe a íoc.

Ullmhúchán

Baineann an chuid is mó den phróiseas ullmhúcháin don saol féinfhostaíochta le tosú gnó. Tá an faisnéis céanna i gceist más trádálaí aonair, comhpháirtíocht nó comhlacht thú.Is féidir léigh tuilleadh faoi na heagraíochtaí, suímh agus foilseacháin chun cabhrú leat inár ndoiciméad, Foinsí faisnéise maidir le gnó a chur ar bun.

Más náisiúnach neamh-LEE thú tá faisnéis ar fáil faoi ghnó a chur ar bhun inár ndoiciméad, Ag teacht go hÉirinn le hinfheistiú nó gnó a chur ar bhun.

Ainm an chomhlachta a chlárú

Is féidir do ghnó a reáchtáil faoi d’ainm féin. Má tá tú ag iarraidh ainm a thabhairt ar an gcomhlacht, caithfidh tú an t-ainm a chlárú leis an Oifig um Chlárú Cuideachtaí ag baint úsáid as an fhoirm RBN1 (pdf) nó ar líne tríd CORE (Companies Online Registration Environment). Eiseofar Teastas Ainm Gnó ort agus caithfear é seo a chrochadh in áit fheiceálach i d'ionad gnó. Cabhróidh an bhileog eolais, Clárú Ainm Gnó (pdf) leat.

B’fhéidir go dteastóidh cuntas gnó uait i do bhanc. Chabhródh sé seo leat d'ioncam gnó a choinneáil scartha ó d'ioncam phearsanta. Beidh an Teastas don Ainm Gnó ag teastáil uait chun cuntas banc a oscailt.

Cáin agus ÁSPC

Cáin

Chun dul i mbun oibre mar thrádálaí aonair caithfidh tú clárú leis na Coimisinéirí Ioncaim mar dhuine atá féinfhostaithe do cháin ioncaim. Déanann tú é tríd an tseirbhís ar líne na gCoimisinéirí Ioncaim a úsáid. Ní féidir le daoine áirithe clárú ach amháin tríd foirm cláraithe cánach, TR1 (pdf) a líonadh agus tá tuilleadh faisnéise maidir leo ar fáil anseo. Is féidir clárú do cháin bhreisluacha, CBL, leis an bhfoirm seo chomh maith. Gheobhaidh tú “Fógra Cláraithe” ag deimhniú go bhfuil tú cláraithe do cháin ioncaim, agus i gcásanna áirithe, CBL freisin.

Mar dhuine féin-fhostaithe íocfaidh tú cáin faoin gcóras féinmheasúnaithe. Íocfaidh tú Réamh-Cháin (meastachán den cháin atá iníoctha) ar nó roimh an 31ú Dheireadh Fómhair gach bliain agus déanfar íocaíocht ar cháin roimh an 31ú Dheireadh Fómhair faoi dheireadh na bliana. Caithfear cuntais ceart a choinneáil chun do thuairisceán cánach a líonadh gach uile bhliain. Íocann tú an Muirear Sóisialta Uilíoch díreach chuig na Coimisinéirí Ioncaim nuair a dhéanann tú do thuairisceán cánach bhliantúil.

Creidmheas cánach Ioncaim Tuillte: Ag tosú i 2016, mar trádálaí aonair, is féidir creidmheas cánach Ioncaim Tuillte €550 a éileamh. Áfach, má cháilíonn tú le haghaidh creidmheas cánach IMAT, ní féidir leis na 2 creidmheas cánach €1,650 a shárú.

Caithfidh tú cuntais a choinneáil de:

  • Gach táirge agus seirbhís a dhíoltar agus a cheannaítear agus
  • Gach suim isteach agus amach.

Caithfear na cuntais a thacaíonn lena gníomhaíochtaí thuasluaite a choinneáil mar shampla sonraisc, ráitis bainc agus cumainn foirgníochta, comhdhuillí seic, admhálacha srl.

Is féidir leat costais áirithe gnó a éileamh in aghaidh cáin ioncaim, chomh maith le do chuid íocaíochtaí pinsin phearsanta. Is féidir a thuillleadh eolais a fháil inár ndoiciméad, Cáin do dhaoine féinfhostaithe, ó na gCoimisinéirí Ioncaim agus sa lámhleabhar na gCoimisinéirí Ioncaim Treoir maidir le Féinmheasúnú IT10.

Faoin scéim Aisíocaíochtaí Gnólachtaí Nuathionscanta d’Fhiontraithe (SURE), b’fhéidir go mbeidh tú i dteideal aisíocaíocht a fháil ar cháin ioncaim ÍMAT a d’íoc tú i gcaitheamh na 6 bliana roimh an mbliain ina n-infheistíonn tú i ngnólacht a thosú.

Caithfear clárú do Cháin Bhreisluacha, CBL nó VAT má bhíonn do láimhdeachas bliantúil níos mó ná na teorainneacha bliantúla seo leanas: €75,000 i leith soláthar aon earraí nó €37,500 i leith soláthar aon tseirbhíse.

Fochonraitheoirí: más fochonraitheoir tú agus ag obair sa tionscail foirgníochta, próiseála feola nó foraoiseachta tá tuilleadh eolais faoi CICA d'fhochonraitheoirí ar an suíomh gréasáin na Coimisinéirí Ioncaim.

ÁSPC

Má tá tú féinfhostaithe, íocfaidh tú ranníocaíochtaí Aicme S ÁSPC. Beidh tú i dteideal, de bharr seo, raon teoranta de íocaíochtaí árachais shóisialta. Íoctar ranníocaíochtaí ÁSPC Cineál S ag ráta 4% ar gach uile ioncam nó €500 cibé acu is mó. Má fhaigheann tú níos lú ná €5,000 ó fhéinfhostaíocht ar feadh bliain amháin, is féidir leat díolúine ó ÁSPC Aicme S a fháil. Áfach is féidir íoc €500 mar ranníocóir saorálach.

Nuair atá tú cláraithe leis na Coimisinéirí Ioncaim, cláraítear tú go huathoibríoch do Chineál S ÁSPC. Chun eolas a fháil faoi ÁSPC do lucht féinfhostaíochta is féidir teagmháil a dhéanamh leis an ionad Intreo nó oifig leasa shóisialaigh áitiúil nó An Rannóg Féinfhostaíochta sa Roinn Coimirce Sóisialaí - féach 'Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas' thíos.

Tá bileog eolais foilsithe ag an Roinn Coimirce Sóisialaí, Treoir ÁSPC do Dhaoine Féinfhostaithe SW74.

Daoine muinteartha agus ÁSPC

Más rud é go bhfostaíonn trádálaí aonair féinfhostaithe céile, páirtnéir sibhialta nó duine/daoine muinteartha eile, nó más rud é go gcabhraíonn siad leis, tugtar fostaíocht teaghlaigh air sin agus níl na daoine muinteartha sin clúdaithe ag an gcóras árachais shóisialaigh.

Ó 2014, is féidir le céilí agus páirtnéirí sibhialta áirithe trádálaithe féinfhostaithe ÁSPC a íoc. Is na daoine a dhéanann an t-athrú difear dóibh nach fostaithe nó páirtnéirí gnó iad atá a oibríonn sa ghnó a gcéilí nó páirtnéirí sibhialta féinfhostaithe ag déanamh tascanna cosúla. Baineann an tairseach ioncam €5,000 le céilí agus páirtnéiri sibhialta ar an mbealach céanna le daoine féinfhostaithe eile. Mar sin, má thuilleann céile nó páirtnéir sibhialta níos lú ná an tairseach seo, níl siad faoi dhliteanas ÁSPC a íoc.

Más rud é go bhfuil tú i d’fhostaí de chuideachta theoranta ar le céile nó duine muinteartha í, tá tú inárachaithe ag Aicme A (nó Aicme J) ÁSPC. Más rud é nach bhfuil tú i d’fhostaí ach glacann tú páirt i reáchtáil na cuideachta nó más rud é go sealbhaíonn tú post stiúrthóireachta nó scairshealbhóireachta agus go bhfuil smacht agat ar a hoibríochtaí, féadfar go gcaithfear leat mar ranníocóir féinfhostaithe agus féadfaidh tú bheith faoi dhliteanas Aicme S ÁSPC a íoc (ar choinníoll go dtuilleann tú níos mó ná €5,000).

Is inárachaithe mar ranníocóirí féinfhostaithe ag Aicme S (má thuilleann siad os cionn €5,000) atá beirt daoine mhuinteartha nó níos mó a oibríonn gnó mar chomhpháirtíocht agus a chomhroinneann an brabús. Is Aicme A (nó Aicme J) a íocann daoine muinteartha atá fostaithe ag comhpháirtíocht.

Árachas

Cé nach bhfuil sé d'oibleagáid dlíthiúil ort árachas a bheith agat nuair atá gnó agat, moltar go mbeadh clúdach árachais agat do chásanna áirithe. Go háirithe má tá teacht ag an bpobal ar do láthair ghnó, ba chóir go mbeadh árachas dliteanais phoiblí agat.

Is féidir leat féachaint ar chineálacha eile árachais mar árachas sláinte. Tá seirbhís eolais saor in aisce á soláthar ag Cónaidhm Árachas na hÉireann, áit a bhféadfar eolas agus comhairle a fháil faoi gach uile shórt a bhaineann le h-árachas.

Cead pleanála

Má tá tú ag obair ón mbaile teastóidh cead pleanála uait má bhíonn tú ag úsáid cuid de do áit chónaithe chun gnó a dhéanamh nó má tá tú chun oifig a thógáil i do ghairdín. Ba chóir teagmháil a dhéanamh leis an údarás áitiúil chun comhairle a fháil faoi chead pleanála.

Tacaíocht atá ar fáil

Tugann an Liúntas Fiontraíochta um Fhilleadh ar Obair agus an Scéim Liúntas Fiontraíochta Gearrthéarmach spreagadh dóibh siúd atá ag fáil íocaíochtaí áirithe leasa shóisialaigh in Éirinn a bheith féinfhostaithe. Chun a thuilleadh eolais a fháil faoin Scéim Liúntais um Fhilleadh ar Obair is féidir teagmháil a dhéanamh leis na Seirbhísí um Thacú Fostaíochta sa Roinn Coimirce Sóisialaí - féach 'Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas' thíos. Tá tuilleadh eolais ar fáil inár ndoiciméad faoi fhostaíocht agus féinfhostaíocht.

Soláthraíonn an scéim Do Chuid Gnó a Chur ar Bun faoiseamh cánach do dhaoine atá dífhostaithe ar feadh 12 mhí ar a laghad, ag fáil íocaíocht leasa shóisialaigh agus atá ag cur gnó incháilithe ar bun. Ritheann an scéim ó 23 Deireadh Fómhair 2013 go 31 Nollaig 2016.

Má tá tú ag tosú gnó, tugann Oifigí Fiontair Áitiúla an tacaí do ghnóthais áitiúla atá á mbunú nó á bhforbairt. Tá faisnéis maidir le cláir oiliúna agus cúrsaí faoi do ghnó a chur ar bun, chomh maith le meantóireacht agus tacaíochtaí airgeadais ar fáil ar localenterprise.ie.

Is é New Frontiers clár forbartha d’fhiontraithe féideartha, a bheidh á chistiú agus á chomhordú ag Fiontar Éireann, le seachadadh go háitiúil ag 13 Institiúid Teicneolaíochta.

Maoiniú

Soláthraíonn Micreamhaoiniúcháin Éire iasachtaí do ghnéithe beaga nach bhfuil níos mó ná 10 bhfostaí acu, lena n-áirítear trádálaí aonair agus gnólachtaí nuathionscanta. Tá na hiasachtaí idir €2,000 agus €25,000 do thograí inmharthana ó thaobh tráchtála. Ó Meán Fómhair 2015, faoin Scéim Ciste Iasachta do Mhicreathionscadail, níl aon riachtanas bheith iarratas ar chreidmheas diúltaithe ag na bainc acu. Tá sonraí faoi conas iarratas a dhéanamh agus foirmeacha ar fáil ar microfinance.ie.

Ó 1 Iúil 2016, tá Rialacháin faoi iasachtú chun cosaintí méadaithe do ghnóthaí beaga agus ráthóirí a sholáthair i bhfeidhm. Tá tuilleadh faisnéise ar fáil i dtreoir maidir le Rialacháin (pdf) foilsithe ag an mBanc Ceannais.

Faoin Scéim Dearbháin Trádála Ar Líne beidh dearbháin suas le €2,500 ar fáil do ghnólachtaí a léiríonn go bhfuil plean inchreidte acu le haghaidh trádáil ar líne. Tá sonraí ar fáil ó d’Oifig Fhiontraíochta Áitiúil.

Léigh tuilleadh faoi mhaoiniú agus rochtain ar chreidmheas inár ndoiciméad, Foinsí faisnéise maidir le gnó a chur ar bun.

Deacrachtaí creidmheasa

Má tá gnó beag nó meánmhéide agat agus má dhiúltaíonn ceann de na bainc atá rannpháirteach d'iarratas ar chreidmheas is féidir leat iarratas a dhéanamh ar an Oifig um Athbhreithniú Creidmheasa chun do chás a athbhreithniú. Chun a bheith incháilithe le haghaidh athbhreithnithe ní mór d'iarratas a bheith déanta i scríbhinn. Tá foirm iarratais ar shuíomh gréasáin an Oifig um Athbhreithniú Creidmheasa. Cosnaíonn athbhreithniú idir €100 suas go dtí uasmhéid de €250.

Is é aidhm na Scéime Ráthaíocht Creidmheas iasacht bhreise a spreagadh do ghnólachtaí beaga agus meánmhéide atá inmharthana ó thaobh tráchtála ach tá deacrachtaí acu rochtain ar chreidmheas a fháil. Faoin Scéim tabharfar cúnamh d’iarratasóirí incháilithe chun iasacht a fháil agus chun stair chreidmheas fhabhrach a bhunú. Is féidir tuilleadh a fháil sa leabhar faisnéise faoin Scéim. Tá Ceisteanna Coitianta do Chustaiméirí agus sonraí na critéir cháilíochta (pdf) ar fáil freisin.

Má tá deacrachtaí airgeadais agat, is féidir leis an tSeirbhís Chomhairle Deonach Cuntasóirí Cairte - CAVA (pdf) comhairle agus cabhair saor in aisce le haghaidh do chúrsaí ghnólachta a thabhairt. Déan teagmháil le do Sheirbhís Fhaisnéise do Shaoránaigh nó do Sheirbhís Buiséadaithe agus Comhairle Airgid (SBCA) agus faigh amach an bhfuil an tseirbhís ar fáil acu.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Déan teagmháil le d'oifig cánach
Déan teagmháil le d'Oifig Fiontair Áitiúil
Déan teagmháil le do chuideachta forbartha áitiúla (pdf)

An Oifig um Chlárthú Cuideachtaí

Teach Parnell
14 Cearnóg Parnell
Baile Átha Cliath 1
Éire

Teil:(01) 804 5200
Lóghlao:1890 220 226
Facs:(01) 804 5222
Láithreán Gréasáin: http://www.cro.ie
R-phost: info@cro.ie

An Roinn Coimirce Sóisialaí

Rannóg um Dhaoine Féinfhostaithe
Oifig Leasa Shóisialaigh
Sráid Chorcaí
Port Láirge
Éire

Teil:(01) 704 3000
Láithreán Gréasáin: http://www.welfare.ie

An Roinn Coimirce Sóisialaí

Seirbhísí Tacaíochta Fostaíochta
Oifig na Seirbhísí Leasa Shóisialaigh
Foirgnimh an Rialtais
Lóiste na Sionainne
Cora Droma Rúisc
Liatrom
Éire

Teil:(071) 967 2616
Lóghlao:1890 92 79 99
Láithreán Gréasáin: http://www.welfare.ie/

Page edited: 29 June 2016

Teanga

English

Ábhar Gaolmhar

Téigh i dteagmháil linn

Má tá ceist agat a bhaineann leis an ábhar seo, is féidir leat glao a chur ar an tSeirbhís Ghutháin um Fhaisnéis do Shaoránaigh 0761 07 4000 (Luan go hAoine idir 9rn agus 8in) no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire du