Aois scoir

Réamhrá

Níl aon aois le dhul amach ar phinsean. Má tá tú fostaithe, tá an aois le dhul amach ar phinsean leagtha síos i do chonradh fostaíochta. I bhformhór conarthaí tá aois shainordaithe le dhul amach ar phinsean leagtha síos sa chonradh - ach is iondúil go mbíonn soláthar ann chun dul amach ar phinsean níos luaithe agus/nó ar bhonn tinneas. Sé an gnáth aois a bhíonn leagtha síos i gconradh le dhul amach ar phinsean ná 65. Bíonn soláthar i roinnt mhaith acu le dhul amach ar phinsean go luath ó aois 60 nó i roinnt cásanna ó aois 55 agus tá socruithe ag formhór acu i gcomhair dul ar phinsean luath mar gheall ar chúrsaí sláinte.

I roinnt postanna, tá aois reachtúil ann le n-éirí as an bpost - tárlaíonn sé i bpostanna atá bunaithe ag an dlí agus leagann an dlí síos an uas-aois don fhoireann oibre.

Má tá tú féinfhostaithe, níl aon aois phinsin leagtha síos. Níl aon aois phinsin ginearálta ann do stiúrthóirí comhlachtaí, ach d'fhéadfadh sé go mbeadh uas-aois leagtha síos in airteagail chomhlachais an chomhlacht.

Rialacha

Aois phinsean shainordaithe

Sé an aois sainordaithe pinsean ná an aois ag a gcaithfidh tú eirí as an obair. Is iondúil go mbíonn sé leagtha síos i do chonradh. Tá roinnt postanna ann fós nach bhfuil aon aois pinsean sainordaithe sa gconradh fostaíochta, ach ní mórán acu atá ann.

65 an aois scoir san earnáil phoiblí dóibh sin a thosaigh ag obair roimh 1 Aibreán 2004. Ach tá aois scoir i bhfad níos luaithe ag roinnt gairmeacha - mar shampla, na Gardaí, na múchadóirí dóiteáin agus na Fórsaí Cosanta.

Is í an aois íosta scoir 65 bliain i measc daoine a chuaigh leis an tseirbhís phoiblí i ndiaidh an 1 Aibreán 2004. I dtaobh daoine a chuaigh leis an tseirbhís phoiblí i ndiaidh an 1 Eanáir 2013, is í an aois íosta scoir 66 bliain agus is í an aois éigeantach scoir 70 bliain. Ciallaíonn seo nach mbeidh orthu dul ar scor ag aois 65 nó 66 ach gur féidir leo leanúint ag oibriú, faoi réir oiriúnachta agus riachtanais sláinte. Fabhrófar sochair phinsin d’iontrálaithe nua sa tseirbhís phoiblí, ar an ábhar sin, ar bhonn caighdeánach (is é sin, creidmheas bliain amháin do sheirbhís bliain amháin a fhad le seirbhís 40 bliain, ar a mhéid). Is í an aois íosta scoir 55 bliain i measc daoine a chuaigh leis na Gardaí agus an tSeirbhís Dóiteáin i ndiaidh an 1 Aibreán 2004, agus is í an aois éigeantach scoir do na Gardaí 60 bliain.

Reachtaíocht chomhionannais: Cuirtear cosc a chur ar leatrom ar chúiseanna aoise do gach duine os cionn 16 bliana d'aois. Is ceadmhach fós d’fhostóirí faoin reachtaíocht um chomhionannas fostaíochta, áfach, íos-aois earcaíochta de 18 bliana nó níos ísle a leagan síos agus aoiseanna scoir a leagan síos i gconarthaí fostaíochta. Ó 1 Eanáir 2016, faoin Alt 34 an Achta um Chomhionannas Fostaíochta 1998 arna leasú leis an Acht Chomhionannas (Forálacha Ilghnéitheacha) 2015, is féidir le fostóir aois scoir shainordaitheach a leagan síos ar an gcoinníoll go gcosnaítear é ar bhonn tosca oibiachtúla.

Aois reachtúil dul ar phinsean

Tá aois reachtúil, sé sin, aois atá leagtha síos ag an dlí, ann le dhul amach ar phinsean do roinnt státseirbhísigh. I dtaobh daoine a chuaigh leis an tseirbhís phoiblí roimh an 1 Aibreán 2004, is gnách gurb é 65 bliain d’aois an aois reachtúil scoir. Ón 1 Eanáir 2013 i leith, is é 66 an aois íosta scoir d’iontrálaithe nua agus aois 68 a bheidh i gceist leis seo in 2028, ar aon dul leis an bPinsean Stáit (Ranníocach).

Daoine féinfhostaithe

Go ginearálta, níl aon chúinsí aoise ag baint do dhaoine féinfhostaithe.

Níl aon aois pinsean ginearálta ann do stiúrthóirí comhlachtaí, ach d'fhéadfadh sé go mbeadh uas-aois leagtha síos in airteagail chomhlachais an chomhlacht.

Caithfidh gnáthdhochtúirí éirí as an scéim Seirbhísí Ginearalta Leighis ag aois 72. Is féidir leo, áfach leanacht ag obair i gcleachtadh príobháideach, chomh fada is a bhfuil siad ag teacht leis an gcritéir cumas gairm dochtúireachta a chleachtadh atá leagtha síos ag an gComhairle Leighis.

Page edited: 24 October 2017