Díoluine cánach do do thiománaithe agus do phaisinéirí faoi mhíchumas

Réamhrá

Cuireann an Scéim Tiománaithe faoi Mhíchumas agus Paisinéirí faoi Mhíchumas réimse faoisimh cánach ar fáil atá ceangailte le ceannach agus le húsáid feithiclí i gcomhair tiománaithe faoi mhíchumas agus paisinéirí faoi mhíchumas. Tá téarmaí na scéime leagtha amach sna Rialacháin um Thiománaithe Míchumasaithe agus Paisinéirí Míchumasaithe (Lamháltais Chánach) 1994 (I.R. 353/1994) arna leasú. Faoi théarmaí na scéime, is féidir leat loghadh nó aisíocaíocht a éileamh ar do Cháin Chláraithe Feithiclí (CCF), aisíocaíocht a éileamh ar cháin bhreisluacha (CBL) maidir le ceannach feithicle, agus aisíocaíocht CBL a éileamh ar an gcostas a bhaineann le feithicil a oiriúnú. Chomh maith leis sin, má tá tú cáilithe faoin scéim, seans go bhfaighidh tú go bhfuil d’fheithicil díolmhaithe ó mhótarcháin bhliantúil a íoc nuair a dhéanfar iarratas chuig an Oifig Mótarchánach.

An Deontas Breosla

Ó mhí Eanáir 2015 ar aghaidh, aon duine atá cáilithe le haghaidh faoiseamh cánach faoin scéim, tá siad i dteideal deontas breosla faoi na Rialacháin an Deontais Bhreosla um Thiománaithe Míchumasaithe agus Paisinéirí Míchumasaithe 2015 (IR 635/2015 (pdf)). Is ann don deontas seo anois in áit aisíocaíocht dleachta máil ar bhreosla. Is é seo a leanas ráta an deontais ata iníoctha in aghaidh an lítir, suas go huasmhéid 2,730 lítir in aon bhliain féilire:

  • Peitreal – €0.59
  • Díosal – €0.48
  • Gás Peitriliam Leachtach (GPL) – €0.10

Táillí bóthar dola

Tá feithicil oiriúnaithe a bhíonn á tiomáint ag tiománaí faoi mhíchumas i dteideal díolúine ó tháillí bóthar dola. Eisíonn oibreoirí bóthar dola pasanna speisialta a dtugann na hoibreoir go léir bóthar dola aitheantas orthu agus a ligeann do na feithiclí sin dul trí na dolaí gan íoc. Chun pas speisialta a fháil, déan iarratas chuig an oibreoir bóthar dola is cóngaraí duit.

Athruithe ar an Scéim in 2016

Rinneadh roinnt mhaith athruithe ar an Scéim, na cinn seo a leanas san áireamh:

  • Tá méadú tar éis teacht ar uasmhéid inneall na feithicle ó 2,000cc i gcás an tiománaí agus ó 4,000cc i gcás an phaisinéara go 6,000cc sa dá chás
  • Tá méadú tar éis teacht ar an méid faoisimh CCF agus CBL atá ar fáil faoin Scéim ó €9,525 go €10,000 i gcás tiománaithe agus ó €15,875 go €16,000 i gcás paisinéirí.
  • Is ann anois do chatagóir nua feithicle ar a ndéantar oiriúnú go speisialta le haghaidh tiománaithe faoi mhíchumas trom, áit a mbíonn an-chuid oiriúnú ag teastáil ar an bhfeithicil. Is é €16,000 uasmhéid an CCG agus CBL atá ar fáil don chatagóir seo agus ní mór an fheithicil a choimeád ar feadh 3 bliana.
  • Is ann anois do chatagóir nua feithicle ar a ndéantar mór-oiriúnú le haghaidh tiománaithe agus paisinéirí áit a bhaineann costas níos mó leis na hoiriúnuithe atá ag teastáil ná a bhaineann le praghas díola na feithicle atá le hoiriúnú ar an margadh oscailte. Is é €22,000 uasmhéid an CCG agus CBL atá ar fáil don chatagóir seo agus ní mór an fheithicil a choimeád ar feadh 6 bliana.
  • Ní gá a thuilleadh go gceannaítear feithiclí ó dhéileálaithe údaraithe mótar.

Rialacha

Chun a bheith i dteideal díolúine ó cháin faoin scéim, caithfidh tú Teastas Príomhúil Leighis dlistineach a bheith agat.

Caithfidh tú a bheith faoi mhíchumas tromchúiseach agus buan agus

  • A bheith gan úsáid nó beagnach gan úsáid do dhá chois
  • A bheith go hiomlán gan úsáid chos amháin agus beagnach go hiomlán gan úsáid an chos eile go dtí an pointe go bhfuil an-bhac ort maidir le gluaiseacht i do chosa.
  • A bheith gan ceachtar lámh nó bacán láimhe.
  • A bheith gan cos amháin nó an dá chos.
  • A bheith go hiomlán nó beagnach go hiomlán gan úsáid an dá lámh nó bacán láimhe agus go hiomlán nó beagnach go hiomlán gan úsáid cos amháin
  • An galar abhcachas a bheith ort agus deacrachtaí suntasacha a bheith agat le gluaiseacht na gcos.

Próiseálann Oifigí Sláinte Áitiúla d’Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) iarratas ar Theastas Míochaine Príomhúla. Má dhiúltaíonn FSS d’iarratas ar Theastas Míochaine Príomhúla, is féidir leat an diúltú a achomharc chuig Board Míochaine Achomhairc de chuid na dTiománaithe faoi Mhíchumais, An tOspidéal Náisiúnta Athshlánaithe, Ascaill Bhaile an Róistigh, Co. Átha Cliath.

Tiománaithe faoi Mhíchumas

Is féidir leat díolúine cánach a éileamh ar:

  • Feithicil nua
  • Feithicil a baineadh úsáid as cheana nach raibh cláraithe sa stáit seo cheana.

Chomh maith leis sin, is féidir leat feithicil athláimhe a cláraíodh cheana féin a cheannach. Sa chás sin, ní bheidh san aisíocaíocht ach an CBL iarmharach a bhaineann le luach na feithicle. Ach i gcás fhormhór na bhfeithiclí a cheannaítear ó dhéileálaithe, ceannaítear faoin Scéim Chorlaigh iad. Is é is ciall leis sin ná nach mbíonn CBL le híoc nuair a cheannaítear an fheithicil agus mar sin níl aon CBL le haisíoc.

Má cheannaigh tú an carr roimh duit a theacht faoin teideal tiomanaí faoi mhíchumas, déanfar aisíoc CBL agus CCF, de réir luach margadh an fheithicil ag an am ar tháinig tú isteach faoin scéim.

Paisinéirí faoi Mhíchumas

Is féidir leat díolúine cánach a éileamh ar:

  • Feithicil nua
  • Feithicil a baineadh úsáid as cheana nach raibh cláraithe sa stáit seo cheana.

Chomh maith leis sin, is féidir leat feithicil athláimhe a cláraíodh cheana féin a cheannach. Sa chás sin, ní bheidh san aisíocaíocht ach an CBL iarmharach a bhaineann le luach na feithicle. Ach i gcás fhormhór na bhfeithiclí a cheannaítear ó dhéileálaithe, ceannaítear faoin Scéim Chorlaigh iad. Is é is ciall leis sin ná nach mbíonn CBL le híoc nuair a cheannaítear an fheithicil agus mar sin níl aon CBL le haisíoc.

Má cheannaigh tú an carr roimh duit a theacht faoin teideal duine faoi mhíchumas, déanfar aisíoc CBL agus CCF leat, de réir luach margadh an fheithicil ag an am ar tháinig tú isteach faoin scéim.

Má cheannaíonn tú feithicil a úsáidtear go bhfuil cáilithe le haghaidh faoisimh chánach roimhe sin faoin scéim le haghaidh iompar paisinéirí faoi mhíchumas agus tá na oiriúnuithe bunaidh fós san fheithicil nuair a cheannaíonn tú é, tá sé incháilithe don scéim.

Tá feithicil a ceannaíodh faoi aontú cíos-cheannach i dteideal díolúine cánach.

Cónaí

Is féidir le duine de chlann phaisinéir faoi mhíchumas a bheith i dteideal díolúine freisin chomh fada is go bhfuil sé/sí ag maireachtáil le, agus freagrach as córas iompar a chur ar fáil, don duine faoi mhíchumas agus go bhfuil an feithicil faighte aige ina chomhair seo.

Muna bhfuil an duine faoi mhíchumas ag fanacht le duine dá c(h)lann ach ar bhonn páirt-aimsireach, ní chastar leis an gcoinníoll maidir le cónaí. Más mionaoiseach atá sa duine faoi mhíchumas áfach, agus go mbíonn sé/sí in ionad cónaithe/ sláinte ar bhunús páirtaimseartha ach go gcaitheann sé/sí cuid mhór dá c(h)uid ama sa mbaile, m.sh. deireadh seachtainí agus laethanta saoire, b'fhéidir go sásódh sé seo an coinníoll. I gcásanna eisceachtúla, is féidir leis na Coimisinéirí Ioncaim scaoileadh leis an gcoinníoll cónaithe.

Ba cheart duit dul i dteangmháil leis an Oifig Lárnach Aisíocaíochtaí chun a chinntiú go sásaíonn tú na coinníollacha cónaithe don scéim roimh duit feithicil a cheannacht.

Teoranna a bhaineann le díol nó fáil réidh leis an bhfeithicil

Is é is ciall le "diúscairt/cur de láimh" na feithicle ná í a dhíol, a thabhairt mar bhronntanas do dhuine eile, nó a ligeann amach ar cíos. Ní féidir an fheithicil a chur de láimh laistigh de 2 bhliain ar a laghad ón dáta a tugadh an faoiseamh. Baineann tréimhse coinneála 3 bliana i gcás feithiclí ar a ndéantar oiriúnú go speisialta agus 6 bliana i gcás feithiclí ar a ndéantar mór-oiriúnú.

Ní thabharfar cead duit an fheithicil a chur de láimh laistigh den tréimhse coinneála ach amháin má aisíocann tú do na Coimisinéirí Ioncaim cuid mhór den fhaoiseamh a ceadaíodh, bunaithe ar luach an fheithicil ag an am atá sí á cur de láimh.

Má chuirtear an fheithicil de láimh tar éis go ndearnadh damáiste di i dtimpiste, cuirfear an damáiste sin san áireamh agus luach an fheithicil á mheas ag am a diúscartha.

Conas iarratas a dhéanamh

Ba cheart duit dul i dteangmháil leis an Oifig Lárnach Aisíocaíochtaí chun Foirm DD1 a fháil. Tá Fhoirm DD1 le fail anseo freisin (pdf).

Ag déanamh iarratas ar aisíoc CCF

Ní mór duit na cáipéisí seo a leanas a sheoladh chuig an Oifig Lárnach Aisíocaíochtaí

  • Foirm DD1
  • An Teastas Míochaine Príomhúla bhunaidh má tá ag éileamh don chéad uair. Ní mór duit iarratas a dhéanamh chuig do Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) d'fhoirm iarratais ar Theastas Míochaine Príomhúla - faigh foirm iarratais ó d'Oifig Sláinte Áitiúla i FSS. Líon isteach an fhoirm iarratais agus seol ar ais í chuig an tOifigeach Míochaine Sinsearaí den Oifig Sláinte Áitiúla. Gheobhaidh tú ansin coinne le measúnú ar an leibhéal de do mhíchumas. Má chomhlíonann tú na díotha, bronnann FSS Teastas Míochaine Príomhúla ort.

Má ghlactar le d’iarratas ar lamháil VRT, seolfar Litir Údaraithe chuig a thugann an chumhacht duit feithicil a cheannach. Agus an fheithicil roghnaithe agat, ní mór uimhir aitheantais na feithicle (VIN) a chur isteach chuig an Lároifig Aisíocaíochtaí ar an bhfoirm a eisíodh chugat leis an Litir Údaraithe. Eiseofar Fógra Díolúine chugat a thugann cead an fheithicil a chlárú gan VRT ag an ionad NCTS.

Nuair atá an feithicil ceannaithe agat ní mór duit na cáipéisí seo a leanas a fháil

  • Bunshonrasc ón díoltóir ag léiriú na sonraí ar fad maidir le ceannacht an fheithicil agus ag dearbhú gur íocadh as ina iomlán.
  • Bunshonrasc ón té a rinne athchóiriú ar an bhfeithicil, ag taispeáint gur íocadh go hiomlán as an obair. Ní mór mionsonraí a bheith ar an sonrasc maidir leis na hathruithe a déanadh ar an feithicil agus an CBL a baineadh amach.
  • Éilíonn ar fheithicil nua atá curtha in oiriúint le Ceadú Feithiclí Aonair (IVA) deimhniú ón Údarás um Chaighdeáin Náisiúnta na hÉireann (NSAI)

Chun an fheithicil a chlárú ag an ionad NCTS ní mór don díoltóir na cáipéisí seo a chur isteach, chomh maith leis an Litir Údaraithe, an Fógra Díolúine agus an Fhoirm DD1 chomhlánaithe. Má tá an cháipéisíocht i gceart, cláróidh an NCTS an fheithicil gan chostas VRT a ghearradh.

Nuair atá an fheithicil cláraithe, chun aisíocaíocht VAT a fháil ba cheart don díoltóir an Litir Údaraithe, an Fógra Díolúine agus na sonraisc a luadh thuas a chuir isteach chuig an Lároifig Aisíocaíochtaí.

Ag déanamh iarratas ar aisíoc CCF agus CBL

Muna ndearnadh aisíoc ar an CCF agus go bhfuil tú ag iarraidh aisíoc CCF agus CBL a éileamh, ní mór duit iad seo a leanas a sheoladh chuig an Oifig Lárnach Aisíocaíochtaí.

  • Foirm Iarratais DD1 líonta mar is cuí
  • An bunchóip den Teastas Príomhúil Leighis má tá tú ag éileamh don chéad uair.
  • Bunshonrasc ón ndíoltóir ag léiriú na sonraí ar fad maidir le ceannacht an fheithicil agus an CBL a baineadh amach agus ag dearbhú gur íocadh as ina iomlán.
  • Bunshonrasc ón té a rinne athchóiriú ar an bhfeithicil, ag taispeáint gur íocadh go hiomlán as an obair. Ní mór mionsonraí a bheith ar an sonrasc maidir leis na hathruithe a déanadh ar an feithicil agus an CBL a baineadh amach.
  • Teastas Clárú Feithicil an fheithicil.

Más rud é go raibh an fheithicil cláraithe cheana, ní gá dul tríd an ngnáthghnáthamh d’athrú úinéireachta mar tarlóidh sé seo go huathoibríoch nuair atá an fheithicil díolmhaithe ó cháin ag an Oifig Mótarchánach.

Má ghlactar le d’éileamh eisíonn an Lároifig Aisíocaíochtaí Teastas Formheasa chugat agus ba cheart duit é seo a chur isteach chuig d’Oifig Mótarchánach áitiúil. Eiseofar Teastas Cláraithe Feithicle nua chugat agus ba cheart duit é seo a sheoladh chuig an Lárionad Aisíocaíochtaí, áit inar ndéanfar é a fhormhuiniú ag rá go raibh an fheithicil ceannaithe faoin Scéim um Paisinéirí agus Tiománaithe faoi Mhíchumas agus nach féidir fáil réidh leis ar feadh dhá bhliain. Seolfar an teastas seo ar ais chugat láithreach.

Má tá an fheithicil cáilithe roimhe sin le haghaidh faoisimh chánach faoin scéim, beidh an t-uasmhéid faoisimh cánach is féidir a éileamh i leith na feithicle is dócha a bheith á éileamh cheana féin. Mar sin féin, tá tú fós a chur isteach DD1 foirm le doiciméadú riachtanach go léir mar atá liostaithe thuas.

Iarratas a dhéanamh ar an deontas breosla

Ó Eanáir 2015 i leith, tá comhaltaí na scéime incháilithe chun deontas breosla a fháil a íoctar i riaráistí 12 mhí. Ba cheart duit leanúint leis an gcleachtas ina gcoimeádann tú fáltais don bhreosla a ceannaíodh ar feadh 2 bhliain, ach níl ort na fáltais a sheoladh ar aghaidh nuair a dhéanann tú iarratas ar an deontas breosla. Tá ort céatadán an bhreosla a úsáidtear do d’iompar féin nó d’iompar paisinéara faoi mhíchumas a mheas.

Féadfaidh tú do dheontas breosla le haghaidh na bliana 2015 a éileamh ó Eanáir 2016 ar aghaidh agus seirbhís ar líne moChuntas (‘myAccount’) na gCoimisinéirí Ioncaim á húsáid. Chun clárú ar moChuntas, teastaíonn d’uimhir PSP, uimhir ghuthán póca nó líne thalún, seoladh ríomhphoist agus do sheoladh baile. Mura bhfuil rochtain idirlín agat, féadfaidh tú teagmháil a dhéanamh le Rannóg Foirmeacha agus Bileoga Faisnéise na gCoimisinéirí Ioncaim trí ghlao ar 1890 306 706 agus foirm pháipéir a iarraidh.

Íoctar an deontas breosla díreach isteach i do chuntas bainc, mar sin, is gá duit sonraí an chuntais inar mian leat go n-íocfar an deontas a sholáthar.

Más mian leat éileamh a dhéanamh ar aisíocaíocht dleacht máil ar bhreosla a úsáideadh a fhad leis an 31 Nollaig 2014, ba cheart duit an t-éileamh a dhéanamh agus Foirm DD3 (pdf) á húsáid.

Ag déanamh iarratas ar dhíolúine ó cháin mótar

Má tá do fheithicil dhá chlárú in Éirinn don chéad uair, ní mór duit do Theastas Clárú Feithicil a thabhairt chuig d' Oifig Mótar Cháin áitiúil.

Má bhí do fheithicil cláraithe cheana in Éirinn roimh duit teacht isteach faoin scéim, gheobhfaidh tú Teastas Ceadúnais ón Oifig Lárnach Aisíocaíochtaí , rud a cheart duit tabhairt chuig d' Oifig Mótar Cháin.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Is féidir leat tuilleadh eolais a fháil ar an scéim faoisimh chánach (pdf) ar láithreán gréasáin na gCoimisinéirí Ioncaim

Oifig Lárnach na nAisíocaíochtaí

Na Coimisinéirí Ioncaim
Foirgneamh M: TEK II
Bóthar Ard Mhacha
Muineachán
Éire

Lóghlao:1890 60 60 61
Láithreán Gréasáin: http://www.revenue.ie

Page edited: 23 September 2016