An chaoi a nglaotar ar dhuine le bheith ina f(h)inné

Eolas

D'fhéadfá a bheith glaoite mar fhinné i gcás coiriúil nó i gcás sibhialta. Mar riail ghinearálta tá gach duine inniúil agus is féidir iallach a chur ar dhuine a bheith ina f(h)inné.

Roimh an triail don chás, d'fhéadfadh sé go ndéanfadh ionadaithe dlíthiúla an té gur mian leis/léi glaoch ort mar fhinné teagmháil leat.

Dfhéadfadh sé go mbeadh siad ag iarraidh ráiteas i scríbhinn a fháil uait maidir lenar tharla agus/nó d'fhéadfadh sé go mbeadh siad ag iarraidh castáil leat leis an scéal a phlé.

Toghairm nó Subpoena

Más mian le páirtí i gcás cúirte glaoch ort mar fhinné, gheobhaidh tú toghairm fhinné nó subpoena. Is foirm shimplí chúirte í seo ina bhfuil na rudaí seo a leanas leagtha síos:

  • Ainm an cháis
  • An dáta agus an t-am a mbeidh an cás dhá chloisteáil
  • An áit (an chúirt) ina mbeidh ort freastal a dhéanamh.

Rialacha

Má tá toghairm nó subpoena faighte agat, ní mór duit a bheith i láthair sa chúirt ar an dáta atá i gceist. Má theipeann ort a bheith ann is féidir téarma príosúnachta a ghearradh ort as díspeagadh cúirte. Níl sé sách maith duit a rá go raibh tú scanraithe roimh duine de na páirtithe a bhaineann leis an gcás le theacht i láthair nó go raibh eagla ort fianaise a thabhairt.

Má tá tú ag am a thógáil saor ón obair chun freastal ar an gcúirt, nach bhfuil tú i dteideal a bheidh le híoc fad ar shiúl ón obair. D'fhéadfá a bheith i dteideal caiteachais finné (féach thíos).

Má theastaíonn ó do fhostóir tú a chur ar an am saor ón obair mar shaoire bhliantúil, na coinníollacha gnáth as bliantúil saoire i bhfeidhm. Ní mór don bhfostóir dualgas clainne an fhostaí a thógáil san áireamh chomh maith le deiseanna scíthe a ligean agus siamsaíochta atá ar fáil duit agus ní mór dó/do dul i gcomhairle leat mí amháin ar a laghad roimh thús na saoire.

Má fhaigheann tú "subpoena duces tecum", ní amháin go mbeidh sé ráite gur gá duit féin a bheith i láthair sa chúirt ach beidh sé ráite go gcaithfidh tú cáipéisí faoi leith a thabhairt leat.

Conas iarratas a dhéanamh

Costais Fhinné

Mar fhinné cúirte beidh costais fhinné dlite duit.

Más finné thú ar son na gcúisitheoirí i dtriail choiriúil ba cheart duit na costais a thiteann ort a chur in iúl don Gharda atá ag plé leis an gcás. Mar shampla má chailleann tú páigh do na laethanta a bhfuil tú i láthair sa chúirt nó má thiteann costais taistil ort le theacht chuig an gcúirt.

Déanfaidh an Garda iarratas ansin chuig an mbreitheamh gur ceart costais fhinné a íoc agus má ordaíonn an breitheamh é tabharfar seic duit ar na costais sin.

Más finné thú ar son na gcosantóirí i dtriail choiriúil d'fhéadfadh sé go mbeadh tú i dteideal cuid de na costais a thiteann ort a fháil ar ais. Ba cheart duit a chur in iúl don dlíodóir a sheol toghairm chugat le theacht i láthair na cúirte cé na costais a thit ort.

Más finné thú i dtriail sibhialta is iondúil go mbeidh tú in ann aon chostais a thit ort de bharr na fianaise a thabhairt a éileamh ar ais. Ba cheart duit labhairt leis an dlíodóir a sheol toghairm chugat le bheith i láthair na cúirte agus déanfaidh sé/sí iarratas ar chostais ar do shon. Go ginearálta i gcás sibhialta íocann an páirtí a chailleann an cás na costais ar fad mar is iondúil go ndéantar ordú cúirte don té a chailleann costais an dá thaobh a íoc.

Tá finnéithe saineolaithe mar shampla dochtúirí agus síciatraithe i dteideal táille faoi leith as fianaise a thabhairt, is cuma an triail choiriúil nó sibhialta atá i gceist. Íoctar iad freisin as tuairiscí a scríobhann siad ar son an cháis.

Tuilleadh Eolais

Ba chóir duit comhairle dlí a lorg chun faisnéis mionsonraithe a fháil.

Page edited: 18 August 2014