Finné naimhdeach

Réamhrá

Is éard is finné naimhdeach ann ná finné a bhfuil an cuma ar an scéal, ag pointe áirithe tar éis an duine a chur faoi mhionn chun fianaise a thabhairt i gcúirt, nach bhfuil sé/sí sásta an fhírinne a insint. Go hiondúil, nuair a ghlaonn páirtí ort mar fhinné déantar é sin ag creideamh go dtabharfaidh tú fianaise don chúirt atá cosúil leis an gcuntas a chur tú ar fáil níos luaithe sa ráiteas réamh-trialach. Mura dtugann tú an fhianaise a bhfuiltear ag súil leis, is beag ar fad gur féidir a dhéanamh. Más rud é, áfach, go dtéann tú níos faide agus go dtosaíonn tú ag insint bréaga, nó go ndiúltaíonn tú ceisteanna a fhreagairt, is féidir leis an bpáirtí a ghlaoigh ort iarratas a dhéanamh leis an mbreitheamh chun tú a dhearbhú mar fhinné naimhdeach.

Rialacha

Nuair a thosaíonn do chuid fianaise faoi mhionn ag athrú go bunúsach ón gcuntas a chur tú ar fáil i ráiteas réamh-trialach, is féidir leis an abhcóide a ghlaoigh ort iarratas a dhéanamh leis an mbreitheamh ar chinneadh an bhfuil nó nach bhfuil tú naimhdeach. Caithfear an t-iarratas seo a dhéanamh leis an mbreitheamh gan an giúiré a bheith i láthair. Déanann an breitheamh cinneadh (bunaithe ar d'iompar agus ar do chreidiúnacht don chuid is mó) an gcaithfear leat mar fhinné naimhdeach.

Caithfidh an breitheamh idirdhealú a dhéanamh freisin idir finné naimhdeach agus finné neamhfhabhrach. Díreach mar gheall go dtugann tú fianaise neamhchabhrach nó neamhfhabhrach ní chiallaíonn sé sin gur féidir leis an bpáirtí atá ag glaoch ort ionsaí a dhéanamh ar do chreidiúnacht.

Cad a tharlaíonn má rialaítear gur finné naimhdeach mé?

Go hiondúil, má ghlaonn abhcóide ort mar fhinné, ní féidir leis an abhcóide atá ag glaoch ort ionsaí a dhéanamh ar do chreidiúnacht ná croscheistiú a chur ort cosúil le gur finné don taobh eile a bhí ionat. Ní féidir leis/léi ceisteanna a chur ort faoi, ná fianaise a thabhairt isteach ar, do dhrochcháil, ciontuithe roimhe seo, ráitis neamh-chomhsheasmhacha roimhe seo ná claontacht. Freisin, ní féidir leis an abhcóide atá ag glaoch ort treoircheisteanna a chur ort le go ndéarfaidh tú an méid atá an abhcóide ag iarraidh go ndéarfaidh tú.

Nuair a rialaítear naimhdeach thú, is féidir leis an abhcóide atá ag glaoch:

  • Croscheistiú a dhéanamh ort
  • Treoircheisteanna a chur ort mar iarracht le go ndéarfaidh tú an rud atá uaidh/uaithi.
  • Croscheistiú a dhéanamh ort faoi do ráiteas roimhe sin a rinne tú sular thosaigh an triail.

Má dhéantar croscheistiú ort faoi do ráiteas roimhe sin, níl sa ráiteas sin ach fianaise ar do neamh-chomhsheasmhacht agus ní fianaise é ar na fíricí atá ar fáil sa ráiteas.

Ba chóir duit comhairle dlí a lorg chun faisnéis mionsonraithe a fháil.

Tuilleadh eolais

Nós imeachta a leantar nuair a dearbhaítear finné a bheith naimhdeach

Is achoimre í an méid seo a leanas ar an nós imeachta a ghlactar nuair a chuirtear i leith finné go bhfuil sé/sí ag cur an bhréag ar a ráiteas roimhe sin le linn dó/di a bheith ar chlár na mionn.

  • Déanann abhcóide iarratas leis an mbreitheamh gan an giúiré a bheith i láthair agus cuirtear ráiteas roimh an mbreitheamh ina iarrtar an finné a dhearbhú a bheith ina fhinné naimhdeach.
  • Má rialaíonn an breitheamh gur féidir caitheamh leis an bhfinné mar fhinné naimhdeach, i láthair an ghiúiré deirtear leis an bhfinné go ndearna an finné ráiteas roimhe sin a bhí difriúil go bunúsach ó, nó a chuir an bhréag ar an gceann a bhí sé/sí ag déanamh ar chlár na mionn.
  • Má shéanann an finné roimh seo, iarrtar ansin ar an bhfinné seasamh síos ó chlár na mionn.
  • Le cruthú go ndearna an finné an ráiteas, téann an Garda a thóg an ráiteas chuig clár na mionn agus chruthaíonn sé/sí don bhreitheamh go ndearnadh an ráiteas (gan an méid atá sa ráiteas a nochtadh).
  • Iarrtar ar an bhfinné ansin dul ar ais ar chlár na mionn agus taispeáintear an ráiteas don fhinné chun é a aithint. Tarraingítear aird an fhinné chuig an gcuid den ráiteas ina bhfuil an difríocht nó atá ag cur an bhréag ar an méid atá sé/sí ag rá anois.
  • Má aontaíonn an finné go bhfuil an ráiteas difriúil nó ag cur an bhréag ar a cuid/chuid fianaise leis an gcúirt, sin deireadh an scéil ansin maidir le hamhras a chaitheamh ar chreidiúnacht an fhinné.
  • Más rud é, áfach, go leanann an finné air/uirthi ag séanadh go bhfuil sé ag cur an bhréag ar a cuid/chuid fianaise, ansin léitear an ráiteas isteach san fhianaise, sé sin, léitear don ghiúiré é mar chruthúnas ar an bhfíric go ndearna an finné ráiteas a bhí difriúil nó ag cur an bhréag ar an bhfianaise a chur an finné ar fáil le linn dó/di a bheith ar chlár na mionn.
  • Nuair a léitear ráiteas isteach san fhianaise, caithfidh an breitheamh é a dhéanamh soiléir don ghiúiré nach bhfuil an méid a dúirt an finné sa ráiteas scríofa ina fhianaise ar fhíricí an ráitis, agus nach bhfuil sé ach ina fhianaise a bhaineann le chreidiúnacht an fhinné.
Page edited: 20 December 2013