Bunchearta pearsanta de réir an Bhunreachta

Eolas

Deireann an Bunreacht go bhfuil bunchearta pearsanta ar leith agat agus tugann sé aitheantas dóibh. Is cearta iad seo a bhaineann leis an gcine daonna, is cearta nádúrtha daonna iad agus dearbhaíonn an Bunreacht iad agus tugann sé cosaint dóibh.

Níl chuile bhuncheart atá agat leagtha síos sa Bhunreacht - tá go leor cearta pearsanta agat nach bhfuil cur síos ar leith orthu sa Bhunreacht. D'fhéadfadh na cearta seo a theacht ón mBunreacht, nó a bheith intuigthe ann. Mar shampla, níl do cheart chun pósadh luaite go sainiúil sa Bhunreacht, ach tá sé ráite ag na cúirteanna gur buncheart pearsanta é.

Ní rudaí daingne iad bunchearta – d'fhéadfadh an tOireachtas teorann a chur orthu nó srian a chur leo ar chúis oird phoiblí nó ar son an phobail.

Tá an stádas agus an fiúntas céanna ag chuile cheart bunreachtúil. Má tá coimhlint idir cearta bunreachtúla daoine ar leith, breathnóidh na cúirteanna ar na cúrsaí uilig agus déanfar iad a mheá chun cinneadh a dhéanamh faoin gceart bunreachtúil is tábhachtaí sa chás sin ar leith.

Tá na cearta seo a leanas san áireamh i do chearta bunreachtúla:

• Comhionannas os comhair an dlí
• Ceart chun beatha
• Ceart triail i láthair giúiré
• Ceart chun dosháraitheacht corpartha
• Saoirse chun taisteal
• Saoirse phearsanta
• Saoirse chun deimhní agus tuairimí a nochtadh gan bac
• Saoirse chun teacht ar tionól
• Saoirse chun comhlachais agus cumainn a bhunú
• Saoirse creidimh
• Cearta an teaghlaigh
• Cearta chun maoin a bheith agat
• Ceart chun slí bheatha a bhaint amach
• Dosháraitheacht an ionaid chónaithe
• Ceart do Chothrom na Féinne
• Ceart chun príobháideacht