Saoire cúramóra

Réamhrá

Tugann An tAcht um Shaoire Cúramóra 2001 cead d'fhostaithe saoire a ghlacadh óna bhfostaíocht ar bhonn sealadach ionas go mbeidh ar a gcumas cúram lánaimseartha a thabhairt do dhuine a bhfuil cúram agus aire lánaimseartha ag teastáil uaidh/uaithi. Tá tú i dteideal saoire cúramóra d’íostréimhse 13 seachtaine suas go uastréimhse 104 seachtaine. Má iarrann tú ar thréimhse shaoire cúramóra níos lú ná 13 seachtaine, is féidir d’fhostóir d’iarratas a dhiúltaigh - féach 'Ag glacadh le saoire cúramóra' thíos.

Ní fhaightear aon íocaíocht ar Shaoire Cúramóra ó fhostaíocht ach cinntíonn an tAcht um Shaoire Cúramóra go mbeidh daoine a bhfuil sé i gceist acu leas a bhaint as saoire cúramóra in ann filleadh ar a bpoist le linn thréimhse na saoire. Má tá do dhóthain ranníocaíochtaí ASPC déanta agat d'fhéadfá a bheith i dteideal Sochar Cúramóra. Mura mbíonn tú i dteideal Sochar Cúramóra, d'fhéadfá a bheith incháilithe do Liúntas Cúramóra, íocaíocht tástáilte ó thaobh acmhainne. Mura mbíonn tú i dteideal ceachtar den íocaíochtaí, is féidir leat saoire cúramóra a glacadh.

Rialacha

Is gá duit a bheith ag obair do d'fhostóir ar feadh tréimhse leanúnaí de 12 mhí le bheith i dteideal iarratas a dhéanamh ar shaoire cúramóra.

Is gá go mbeadh gá ag an duine a bhfuil sé i gceist agat aire a thabhairt dó/di le cúram agus aire lánaimseartha i dtuairim oifigigh chinnidh de chuid na Roinne Coimirce Sóísialaí. (Tagann an Roinn ar an cinneadh ag úsáid faisnéise a sholáthraíonn dochtúir clainne (GP) an té a mbeidh tú ag tabhairt cúraim dó/di). Ní mór don té a bhfuil sé i gceist agat cúram a thabhairt dó /di a bheith chomh mór sin faoi mhíchumas agus go bhfuil an cúram seo a leanas de dhíth orthu:

  • Maoirseacht leanúnach agus cúnamh uathu go rialta le linn an lae i leith a ngnáth-riachtanas pearsanta, cúnamh chun ithe, ól, iad féin a nigh nó a ghléasadh,
  • Maoirseacht leanúnach ionas nach gcuirfidh siad iad féin i mbaol contúirte

Ní gá gur ball clainne nó céile a bheadh sa duine a bhfuil sé i gceist agat cúram a thabhairt dó/di, d'fhéadfadh gur cara nó comhghleacaí a bheadh ann.

D'fhéadfá iarratas a dhéanamh le saoire cúramóra a ghlacadh in aon tréimhse leanúnach amháin de 104 seachtaine nó eile i dtréimhsí éagsúla nach mó ná 104 seachtaine ar an iomlán. Mura dtógann tú saoire cúramóra in aon tréimhse leanúnach amháin, is gá go mbeidh bearna de 6 seachtaine ar an laghad idir na tréimhsí de shaoire cúramóra. Ní mór duit a chur in iúl do d’fhostóir i scríbhinn 6 seachtaine ar a laghad roimh ré, gur mhaith leat saoire mháithreachais a thógáil - féach 'Conas iarratas a dhéanamh' thíos.

Is é 13 seachtaine an íosteidlíocht reachtúil saoire cúramóra. Má dhéanann tú iarratas ar thréimhse shaoire cúramóra níos lú ná 13 seachtaine, is féidir le d'fhostóir diúltú cead a thabhairt duit (agus cúis réasúnach aige) chun tréimhse shaoire cúramóra níos lú ná 13 seachtaine ar fhad a ghlacadh. Má dhiúltaíonn d'fhostóir an tsaoire seo a thabhairt duit, ní mór dó nó di na cúiseanna a bhí aige/aici leis an tsaoire seo a dhiúltiú a léiriú duit i scríbhinn.

Is féidir le d'fhostóir agus leat tearmái níos fearr maidir le saoire cúramóra a chomhaontú.

Ní féidir ach glacadh le saoire cúramóra i leith aon duine amháin a bhfuil cúram lánaimseartha de dhíth air/uirthi ag aon am amháin. Is eisceacht atá ann i gcás go bhfuil beirt ina gcónaí le chéile agus cúram agus aire lánaimseartha de dhíth ar an mbeirt acu. Sa chás seo is é 208 seachtaine an méid iomlán de shaoire cúramóra (104 le haghaidh gach aon duine atá ag fáil cúraim).

I gcás go bhfuil deireadh tagtha le do shaoire cúramóra chun cúram a thabhairt do dhuine, ní féidir leat tús a chur le tréimhse eile saoire cúramóra chun cúram a thabhairt do dhuine éigin difriúil go dtí go mbíonn tréimhse de 6 mhí imithe ón uair gur chríochnaigh an tréimhse dheireanach de shaoire cúramóra.

Dearbhú i dtaobh saoire cúramóra ó fhostaíocht

Da mba rud é gur éirigh le d'iarratas ar shaoire cúramóra ó fhostaíocht, nach lú ná 2 sheachtain sula bhfuil sé i gceist agat tús a chur le saoire cúramóra, ní mór duitse agus do d'fhostóir doiciméad a réiteach agus a shíniú a shonraíonn nó a dhearbhaíonn an socrú seo. Is gá go mbeadh faisnéis thábhachtach áirithe sa doiciméad, mar shampla, an dáta ar a bhfuil súil agat tús a chur le do shaoire cúramóra, fad ama do shaoire cúramóra, agus an chaoi ina roinnfear an tsaoire ina tréimhsí. Is féidir leat doiciméad dearbhaithe shampla a fháil sa bhfoscríbhinn B i leabhrán mínithe i dtaobh an Achta um Shaoire Cúramóra 2001 (pdf). Síníonn d'fhostóir an doiciméad seo agus coimeádann sé/ sí é. Ní mór don fhostóir cóip den doiciméad a thabhairt duit ionas go mbeidh taifead agat den socrú.

Ag obair agus tú ar saoire cúramóra

Is féidir leat suas le 15 uair a chloig sa tseachtain a oibriú agus tú ar saoire cúramóra chomh fada agus go bhfuil d'ioncam ó fhostaíocht nó ó fhéin-fhostaíocht níos ísle ná teorainn ioncaim sheachtainiúil a shocraíonn an Roinn Coimirce Sóísialaí (RCS). Nó d'fhéadfá freastal ar chúrsa oideachasúil nó oiliúna nó obair dheonach a dhéanamh ar feadh 15 uair a chloig sa tseachtain ar a mhéid.

Ní mór duit an Roinn Coimirce Sóísialaí a chur ar an eolas sula dtosaíonn tú ag obair nó ag traenáil.

Do thaifead árachais shóisialta (ASPC)

Bronnfar ranníocaíochtaí ÁSPC creidiúnaithe ('creidiúintí') ort go huathoibríoch don tréimhse ina bhfaigheann tú Sochar Cúramóra nó Liúntas Cúramóra. Má bhaineann tú leas as saoire cúramóra amháin, beidh tú fós i dteideal creidiúintí a fháil. Caithfidh tú iarr ar d'fhostóir an fhoirm iarratais do chreidiúintí do shaoire cúramóra (pdf) a chomhlánú. Cinnteoidh sé seo go gcoinneofar an clúdach reatha atá agat do leas sóisialach.

Ag iarchur, ag laghdú nó ag cur deireadh le do shaoire cúramóra

Tá an doiciméad atá aontaithe agus sínithe le d'fhostóir, agus a dhearbhaíonn go mbedih tú ag glacadh saoire cúramóra, solúbtha. Ciallaíonn sé seo gur féidir leasú a dhéanamh ar do shocrú i leith saoire cúramóra a ghlacadh. Féadfar do shaoire cúramóra (nó cuid di) a chuir siar, a laghdú nó an chaoi ina bhfuil sí á glacadh a athrú, má shocraíonn tusa agus d'fhostóir é seo a dhéanamh nuair is gá (fiú má tá tús curtha le do shaoire ó fhostaíocht) Ansin féadfar leasú a dhéanamh ar do dhearbhú i dtaobh shocrú saoire cúramóra, agus féadfaidh an bheirt agaibh é a shíniú arís. Ba chóir do d'fhostóir an bhunchóip den socrú leasaithe a choimeád agus ní mór dó/di cóip den leasú seo a thabhairt duitse le haghaidh do thaifead féin.

Tá sonraí faoi na himthosca inar féidir deireadh a chur le saoire cúramóra ar fáil i 'Tuilleadh eolais' thíos.

Ag filleadh ar obair

Má tá tú ar shaoire cúramóra, ní mór duit fógra a thabhairt do d'fhostóir i scríbhinn 4 seachtaine roimh an dáta ar a rachaidh tú ar ais ag obair, ag tabhairt le fios go bhfuil sé i gceist agat dul ar ais ag obair.

Cearta fostaíochta

Maidir le do choinníollacha fostaíochta, go ginearálta ba chóir go gcaithfí leat faoi mar a chaithfí leat dá mbeifeá ag obair le linn do thréimhse saoire cúramóra, ach nach bhfuil tú i dteideal pá a fháil. Tá tú i dteideal saoire bhliaintúil agus laethanta saoire poiblí i leith na chéad 13 seachtaine de shaoire cúramóra amháin.

Ní féidir tú a dhífhostú de bharr go bhfuil tú ag baint leasa as do chearta i leith saoire cúramóra. Tá cosaint agat ó íospairt má thógann tú saoire cúramóra nó má tá sé ar intinn agat í a bheith agat. Ciallaíonn sé seo nach féidir le d'fhostóir pionós a chur ort trí dhífhostú, caitheamh leat go míchothrom, roghnú um iomarcaíocht san áireamh, nó athrú neamhfhabhrach a dhéanamh ar do choinníollacha fostaíochta.

Saoire ó fhostaíocht gan íocaíocht t (sa bhreis ar shaoire cúramóra)

Más mian leat leas a bhaint as saoire ó fhostaíocht gan íocaíocht le haghaidh tréimhse níos giorra ná an íostréimhse de 13 seachtaine atá leagtha síos ag an Acht um Shaoire Cúramóra, is féidir é seo a shocrú le d'fhostóir. Ní mór duitse agus do d'fhostóir aontú leis seo i scríbhinn, ag sonrú an dáta ar a thosóidh tú do shaoire go soiléir, mar aon leis an uair a fhillfidh tú ar ais ó do shaoire. Beidh ort dul i dteagmháil le rannóg taifead ASPC sa Roinn Coimirce Sóísialaí chun cinntiú go gcaomhnaítear do thaifead árachais shóisialta le linn na saoire seo. (Féach 'Cá háit le hiarratas a dhéanamh thíos'.)

Conas iarratas a dhéanamh

Beidh ar an dochtúir clainne an té a bhfuil sé i gceist agat cúram a thabhairt dó/di cuid den fhoirm iarratais do Shochar Cúramóra (pdf) a chomhlánú seachas té faoi 16 bliana d'aois agus íocfar Liúntas Cúram Baile. Beidh ar do fhostóir cuid den fhoirm seo a líonadh isteach chomh maith chun dearbhú gur fostaí tú, agus chun sonraí a thabhairt cosúil le cén uair a thosaigh do chuid fostaíochta.

Ba chóir an fhoirm chomhlánaithe a sheoladh ar aghaidh chuig Rannóg an tSochair Cúramóra sa Roinn Coimirce Sóísialaí ansin. Déanfaidh an Roinn cinneadh le comhairle ón dochtúir clainne a shocróidh an bhfuil cúram agus aire lánaimseartha de dhíth ar an duine indibhidiúil seo. Déanfaidh an Roinn aon teidlíocht a d'fhéadfadh a bheith agat i leith saoire cúramóra a mheas freisin.

Ní mór duit iarratas foirmiúil a dhéanamh le d'fhostóir ag lorg saoire cúramóra ar an laghad 6 seachtaine sula bhfuil sé i gceist agat an tsaoire seo a ghlacadh. Mura bhfuil sé indéanta fógra 6 seachtaine a thabhairt i gcásanna eisceachtúla nó éigeandála, ba chóir duit fógra a thabhairt do d'fhostóir chomh luath agus gur féidir leat. Ní mór duit d'iarratas ar shaoire cúramóra a dhéanamh le d'fhostóir i scríbhinn ag sonrú:

  • Go bhfuil sé i gceist agat saoire cúramóra a ghlacadh de réir an Achta um Shaoire Cúramóra, 2001 agus go bhfuil sé i gceist agat dul ar saoire cúramóra ar dháta áirithe
  • An chaoi ina bhfuil sé i gceist agat an tsaoire seo a thógáil (is é sin le rá, in aon bhloc leanúnach amháin, nó i sraith de bhloic thar thréimhse ama)
  • Go bhfuil iarratas déanta agat leis an Roinn Coimirce Sóísialaí ionas go gcinnfidh oifigeach cinnidh de réir an Achta go bhfuil nó nach bhfuil cúram lánaimseartha de dhíth ar an duine a bhfuil sé i gceist agat cúram lánaimseartha a thabhairt dó/di agus leas a bhaint as saoire cúramóra chun na críche sin.

Is féidir leat fógra intinne a fháil sa bhfoscríbhinn A i leabhrán mínithe i dtaobh an Achta um Shaoire Cúramóra 2001 (pdf).

Nach lú ná 2 sheachtain sula bhfuil sé i gceist agat tús a chur le saoire cúramóra, ní mór duitse agus do d'fhostóir doiciméad a réiteach agus a shíniú a shonraíonn nó a dhearbhaíonn an socrú seo.

Ba chóir díospóidí le d'fhostóir i leith saoire cúramóra a chur laistigh de 6 mhí. Caithfidh tú an fhoirm ghearáin ar líne nua a úsáid á fáil ar workplacerelations.ie. D'fhéadfaí an teorainn ama seo a leathnú go 12 mí i gcásanna nuair a chuir cúinsí réasúnacha cosc ar an éileamh a bheith déanta laistigh de 6 mhí. Ba chóir díospóidí i leith dífhostú fostaí a bhaineann le saoire cúramóra chun plé le reachtaíocht dífhostú.

Tá faisnéis ar do chearta fostaíochta agus ar an Acht um Shaoire Cúramóra 2001 sa leabhrán mínithe i dtaobh an Achta um Shaoire Cúramóra 2001 (pdf). Is féidir tuilleadh faisnéise ón tSeirbhís Fhaisnéise agus Custaiméara an Choimisiúin um Chaidreamh san Áit Oibre a fháil – féach ‘Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas’ thíos.

Déan teagmháil le d'oifig leasa shóisialaigh áitiúil, ionad Intreo, nó le Rannóg an tSochair Cúramóra sa Roinn Coimirce Sóisialaí chun tuilleadh faisnéise a fháil ar Shochar Cúramóra.

Má tá tú míshásta le cinneadh a rinne oifigeach cinnidh i leith d'iarratais ar shaoire cúramóra, is féidir leat achomharc a dhéanamh ar an gcinneadh seo.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Coimisiúin um Chaidreamh san Áit Oibre

Seirbhíse Faisnéise agus Custaiméara
Bóthar Uí Bhriain
Ceatharlach
Éire
R93 W7W2

Uaireanta Oscailte:Luan go hAoine 9.30rn go 5in
Teil: (059) 917 8990
Lóghlao: 1890 80 80 90
Láithreán Gréasáin: https://www.workplacerelations.ie/en/

An Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí

Rannóg an tSochair Cúramóra
Oifig na Seirbhísí Leasa Shóisialaigh
Tithe an Rialtais
Bóthar Béal Átha an Lao
An Longfort
Éire

Teil: (043) 334 0000 (If calling from outside the Republic of Ireland please call + 353 43 334 0000)
Lóghlao: 1890 92 77 70 (Note: the rates charged for using 1890 (Lo-call) numbers may vary)
Láithreán Gréasáin: http://www.welfare.ie
R-phost: carers@welfare.ie

Rannóg um Taifead ÁSPC

Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí
Bóthar Mhic Artúir
Ard Rámhann
Bun Crannacha
Dún na nGall
Éire

Teil:(01) 471 5898 (If calling from outside the Republic of Ireland please call +353 1 471 5898)
Lóghlao:1890 690 690 (Note: the rates charged for using 1890 (Lo-call) numbers may vary)
Láithreán Gréasáin: http://www.welfare.ie/


Tuilleadh faisnéise

Deireadh a chur le saoire cúramóra

Is iondúil go dtagann deireadh leis an saoire ar an dáta atá leagtha síos sa doiciméad deimhnithe. Is féidir deireadh a chur le saoire cúramóra sna himthosca seo a leanas freisin:

  • Ar dháta arna aontú idir an fostóir agus an fostaí
  • Sa chás nach bhfuil cúram agus aird lánaimseartha ag teastáil a thuilleadh ón duine dá bhfuil cúram agus aire á thabhairt
  • Sa chás nach bhfuil sé de chumas an fhostaí cúram agus aird lánaimseartha a chur ar fáil níos mó
  • Sa chás go bhfaigheann an duine faoi chúram bás. Sna himthosca seo, tiocfaidh deireadh leis an saoire cúramóra 6 seachtaine tar éis an bháis nó ar an dáta a shonraítear sa doiciméad dearbhaithe – cibé acu is luaithe
  • Sa chás go bhfuil fostóir den tuairim nach gcomhlíonann an fostaí, nó an duine atá ag fáil an chúraim, na coinníollacha do shaoire cúramóra a thuilleadh. Sa chás seo, is féidir leis an bhfostóir an cheist a chur faoi bhráid na Roinne Coimirce Sóisialaí chun cinneadh a fháil.

Tar éis deireadh a bheith curtha leis an saoire cúramóra, ní mór don fhostóir fógra faoin méid sin (lena n-áirítear an dáta fillte) a thabhairt i scríbhinn don Roinn Coimirce Sóisialaí.

Page edited: 17 February 2016