Saoire bhliantúil

Réamhrá

Tá do theidlíocht maidir le saoire bhliantúil nó saoire ó fhostaíocht leaghta síos sa reachtaíocht agus sa chonradh fostaíochta. Tugann reachtaíocht cearta éagsúla saoire ón obair. Ina measc siúd tá saoire bhliantúil, saoire laethanta poiblí, saoire mháithreachais, saoire atharthachta, saoire uchtaíoch, saoire chúramóra, saoire thuismitheoirí and saoire eile ó fhostaíocht. Ní mór a thabhairt faoi deara nach bhforálann an reachtaíocht ach do bhunchearta amháin maidir leis na tréimhsí saoire, is féidir leat agus le d'fhostóir teacht ar shocrú le cearta breise.

I gcás oibrithe gníomhaireachta, faoin Acht seo is é an fostóir a íocann an tuarastal (gníomhaireacht fhostaíochta nó comhlacht custaiméara) agus is eisean atá freagrach as an ceart a sholáthar.

Rialacha

Saoire bhliantúil a thógáil

Déanann an tAcht um Eagrú Ama Oibre 1997 foráil do bhunshaoire íoctha de cheithre seachtainí in aghaidh na bliana, ach d'fhéadfadh cearta breise a bheith i gconradh an fhostaí.

Is faoin bhfostóir cinneadh a dhéanamh cén uair a thógfaidh fostaí saoire bhliantúil ach tá roinnt coinníollacha ag baint leis seo. Ní mór don bhfostóir dualgas clainne an fhostaí a thógáil san áireamh chomh maith le deiseanna scíthe a ligean agus siamsaíochta atá ar fáil duit agus ní mór dó/do dul i gcomhairle leat (nó le do cheardchumann) mí amháin ar a laghad roimh thús na saoire. Ina theannta sin, ba cheart saoire bhliantúil a thógáil laistigh den bhliain saoire chuí nó, le cead uait, laistigh de 6 mhí den bhliain saoire chuí. Is féidir leat teacht ar shocrú le d'fhostóir más mian leat saoire a choinneáil chuig bliain eile (saoire a thabhairt ar aghaidh a thugtar air sin chomh maith).

Pá saoire: íoctar pá saoire roimh ré ag an ngnáthráta seachtainiúil. Má athraíonn do phá, mar shampla, de bharr íocaíochtaí coimisiúin nó bónas, is do phá saoire é meán do phá ar feadh 13 seachtain roimh thús do shaoire.

Saoire bhliantúil agus saoire bhreoiteachta

Má tá tú breoite le linn saoire bliantúla, ba chóir duit teastas leighis a fháil ón dochtúir (LG) chomh luath agus is féidir chun na laethanta breoiteachta a chlúdach. Ba cheart an teastas seo a thabhairt don bhfostóir ar fhilleadh ar obair duit. Ní bheidh na laethanta breoiteachta curtha san áireamh mar sin mar shaoire bhliantúil agus beidh siad ar fáil mar shaoire duit níos déanaí. Ní féidir le d'fhostóir iallach a chur ort saoire bhliantúil a thógáil i gcomhair tréimhse tinnis.

Ó 1 Lúnasa 2015, is féidir teidlíocht saoire bliantúil reachtúil a fhabhrú i rith thréimhse shaoire bhreoiteachta teistithe. Is féidir oibrithe ar saoire bhreoiteachta fadtéarmach saoire bhliantúil nach féidir leo glacadh de bharr breoiteachta a choinnigh suas go 15 mhí i ndiaidh deireadh an bhliain ina bhfuil sé fabhraithe.

Saoire bhliantúil agus saoire eile

Ní chuireann saoire reachtúil isteach ar shaoire bhliantúil. Cuirtear san áireamh aon am caite ar shaoire mháithreachais, saoire uchtaíoch, saoire thuismitheora, saoire force majeure agus an chéad 13 seachtainí de shaoire cúramóra mar am caite i bhfostaíocht agus is féidir an t-am sin a chomhaireamh le cearta saoire bliantúla a ríomh – féach ‘Saoire bliaintúil a ríomh’ thíos.

Saoire bhliantúil agus fostaíocht a fhágáil

Faoin Acht um Eagrú Ama 1997, tá sé mídhleathach má íocann fostóir liúntas in áit cheart íosmhéid saoire reachtúil an fhostaithe a íoc ach amháin nuair a chuirtear deireadh leis an bhfostaíocht. Go ginearálta, ríomhtar do shaoire bhliantúil de réir na n-uaireanta atá oibrithe agat.

Má tá tú ag fágáil fostaíochta, tá tú i dteideal íocaíochta i dtaobh saoire bliantúla agus laethanta saoire poiblí nár tógadh roimh dheireadh na fostaíochta.

Saoire bhliantúil a ríomh

Tá 3 bhealach ann le saoire bhliantúil a ríomh:

  • Bunaithe ar uaireanta oibre an fhostaí le linn na tréimhse ar a dtugtar an bhliain saoire, a ritheann ón Aibreán go Márta. Tá uasmhéid 4 seachtainí saoire ar fáil d'aon fhostaí a bhfuil ar a laghad 1,365 uair oibrithe aige/aici sa bhliain saoire mura gcríochnaíonn an fhostaíocht i rith na bliana saoire. Baineann go leor fostóirí úsáid as an mbliain féilire (Eanáir-Nollaig) seachas an bhliain oifigiúil saoire a úsáid le cearta saoire a ríomh.
  • 1/3 de sheachtain oibre a cheadú i leith gach mí ina bhfuil ar a laghad 117 uair déanta ag an bhfostaí
  • 8% de na huaireanta a d'oibrigh an fostaí sa bhliain saoire, suas le huasmhéid de cheithre seachtainí.

Is féidir le fostaí leas a bhaint as pé bealach a thugann an ceart is mó dó/di. Nuair ríomhann an fostóir saoire bliantúil, ní mór don fhostóir gach uair oibrithe lena n-áirítear am caite ar shaoire bhliantúil, shaoire mháithreachais, saoire uchtaíoch, saoire tuismitheora, saoire force majeure agus an chéad 13 seachtain de shaoire cúramóra.

Tá fostaí a bhfuil ar a laghad 8 mí oibrithe aige/aici i dteideal tréimhse saoire coicíse a fháil in aon aonad amháin.

Obair páirtaimseartha: Go ginearálta, tá an tsaoire bhliantúil d'fhostaithe páirtaimseartha ríofa tríd an 3ú bhealach, sin é, 8% de na huaireanta a d'oibrigh an fostaí. Má oibríonn tú go lánaimseartha ar feadh roinnt míosa agus má oibríonn tú go páirtaimseartha ar feadh a beidh fágtha den bhliain, ba chóir duit an tsaoire le haghaidh oibre lánaimseartha agus oibre páirtaimseartha a ríomh go leithleach.

Conas iarratas a dhéanamh

Is féidir tuilleadh a léamh faoi shaoire bhliantúil sa leabhrán mínithe ar shaoire agus laethanta saoire phoiblí (pdf) nó ón tSeirbhís Fhaisnéise agus Custaiméara an Choimisiúin um Chaidreamh san Áit Oibre – féach ‘Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas’ thíos.

Mura bhfuil tú ag fáil do chearta saoire is féidir leat gearán a dhéanamh faoin Acht um Eagrú Ama Oibre 1997 laistigh de 6 mhí. Caithfidh tú an fhoirm ghearáin ar líne a úsáid á fáil ar workplacerelations.ie. Is féidir síneadh ama 6 mhí eile a thabhairt duit ach ní dhéanfar é sin mura bhfuil cúinsí réasúnacha ann a chuir cosc ort an gearán a dhéanamh laistigh den gnáth-thréimhse ama.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Coimisiúin um Chaidreamh san Áit Oibre

Seirbhíse Faisnéise agus Custaiméara
Bóthar Uí Bhriain
Ceatharlach
R93 W7W2
Éire

Uaireanta Oscailte:Luan go hAoine 9.30rn go 5in
Teil: (059) 917 8990
Lóghlao: 1890 80 80 90
Facs:(059) 917 8909
Láithreán Gréasáin: https://www.workplacerelations.ie/en/

Page edited: 4 October 2016

Teanga

English

Ábhar Gaolmhar

  • Saoire bhreoiteachta agus pá breoiteachta
    Tá do theidlíocht saoire le pá ó fhostaíocht ag brath ar do chonradh fostaíochta.
  • Laethanta saoire phoiblí
    Liosta de na 9 gcinn de laethanta saoire phoiblí. Bíonn tromlach na bhfostaithe i dteideal saoire le pá ar na laethanta saoire phoiblí.
  • Saoire uchtaíoch
    Is féidir le daoine a uchtaíonn leanaí, saoire oibre a thógáil. Tugtar saoire uchtaíoch ar seo. Cad is brí le seo? Agus conas is féidir leat iarratas a chur isteach ar shaoire uchtaíoch?

Téigh i dteagmháil linn

Má tá ceist agat a bhaineann leis an ábhar seo, is féidir leat glao a chur ar an tSeirbhís Ghutháin um Fhaisnéis do Shaoránaigh 0761 07 4000 (Luan go hAoine idir 9rn agus 8in) no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire du