Eolas suas chun dáta ar na dlithe fostaíochta

Réamhrá

Má tá tú imithe ón lucht oibre le roinnt ama, beidh ort tú féin a chur ar an eolas maidir leis na hathruithe atá tagtha ar cheisteanna a bhaineann le cosaint fhostaíochta. Tá go leor athruithe móra tagtha i bhfeidhm le deich mbliana anuas agus beidh sé níos éasca duit an chuid is fearr a bhaint as do chearta má chuireann tú eolas ar na forbairtí seo.

Forbairtí um chosaint fhostaíochta 1993-2016

Is é seo a leanas achoimre ar an reachtaíocht a bhaineann le cosaint fhostaíochta a tháinig i bhfeidhm sa tréimhse seo

• An tAcht um Shaoire agus Sochar Atharthachta 2016: Soláthraíonn an tAcht 2 seachtain saoire atharthachta reachtúil a dtógtar taobh istigh den chéad 6 mhí tar éis breithe nó uchtaithe linbh.
• An tAcht Comhionannais (Forálacha Ilghnéitheacha) 2015: Soláthraíonn an tAcht athrú áirithe san eisiamh idirdhealaithe. Faoin Acht tá idirdhealú i gcoinne tionóntaí a fhaigheann íocaíocht leasa shóisialaigh nó Íocaíocht Cúnaimh Tithíochta toirmiscthe.
• An tAcht Caidrimh Thionscail (Leasú) 2015: Soláthraíonn an tAcht córas comhaontuithe fostaíochta cláraithe agus orduithe fostaíochta earnála.
• An tAcht um Chaidreamh san Áit Oibre: Atheagraíonn agus athchóiríonn an tAcht na struchtúir um chearta fostaíochta reatha tríd bunú an Choimisiúin um Chaidreamh san Áit Oibre. Cuirtear an Coimisiún in ionad an Choimisiúin um Chaidreamh Oibreachais, na seirbhíse Choimisinéir um Chearta, an Bhinse Comhionannais agus Údaráis Náisiúnta um Chearta Fostaíochta.
• An tAcht um Cheadanna Fostaíochta (Leasú) 2014: Leasaíonn agus síníonn an tAcht na hAchtanna um Cheadanna Fostaíochta 2003 agus 2006 trí sholáthar 9 gcineál dhifriúil ceadanna fostaíochta agus tríd athruithe ar na critéir le haghaidh eisiúint ceadanna fostaíochta.
• An tAcht um Nochtadh Cosanta 2014: Cosnaíonn an tAcht seo fostaithe a dhéanann nochta faoi éagóir san ionad oibre ó ghearradh pionós orthu
• An tAcht Caidrimh Thionscail (Leasú) 2012: Athchóiríonn an tAcht na meicníochtaí cinneadh pá le haghaidh Orduithe Rialaithe Fostaíochta agus Comhaontuithe Fostaíochta Cláraithe.
• An tAcht um Chosaint Fostaithe (Obair Ghníomhaireachta Shealadach) 2012: Soláthraíonn an tAcht seo nach mór caitheamh le hoibrithe gníomhaireacht mar fostaítear iad ag an bhfruilitheoir maidir le fad am oibre, sosanna, obair oíche, saoire bhliantúil agus saoirí poiblí agus pá ó 16 Bealtaine 2012. Tá an ceart chun pá comhionann siardátaithe go dtí 5 Nollaig 2011.
• An tAcht um Chaomhnú Fostaíochta (Comhiomarcaíochtaí Eisceachtúla agus Nithe Gaolmhara) 2007: Bunaíonn an reachtaíocht seo Panéal Iomarcaíochta chun comhiomarcaíochtaí áirithe a plé. Tógann an tAcht an uasteorainn aoise chun teidlíocht ar íocaíoct iomarcaíochta a fháil.
• An tAcht um Cheadanna Fostaíochta 2006 - Tugann an tAcht seo suas chun dáta an tAcht um Cheadanna Fostaíochta 2003. Cuireann sé i gcás an cead Carta Glas agus athchóiríonn sé an reachtaíocht faoi ceadanna oibre agus ceadanna céile.
• An tAcht um Fhostaithe (Faisnéis agus Comhchomhairle a Sholáthar) 2006 - Déanann an reachtaíocht seo socrú maidir le bunú socruithe chun faisnéis a sholáthar d’fhostaithe agus dul i gcomhairle leo i ngnóthais. Ó 23 Márta baineann sé le fostóra atá 50 fostaithe nó níos mó acu.
• Leasaíonn an tAcht um Shaoire do Thuismitheoirí (Leasú) 2006 an tAcht um Shaoire Tuismitheoirí 1998 a leagann síos gur féidir le tuismitheoirí tréimhse saoire a thógáil gan phá le cúram a chur ar fáil dá leanaí chomh maith leis an gceart saoire teoranta a thógáil le pá má bhíonn mórthinneas clainne ann (Force Majeure).
• Nuair a cuireadh an tAcht um Shábháilteacht, Sláinte agus agus Leas ag Obair 2005 i bhfeidhm ar an 1 Meán Fómhair 2005, cuireadh a fhorálacha sin i bhfeidhm in áit forálacha an Achta um Shábháilteacht, Sláinte agus Leas ag an Obair, 1989. Comhdhlúthaíonn agus leasaíonn sé an dlí sláinte agus sábháilteachta reatha.
• Leasaíonn an tAcht um Shaoire Uchtála 2005 an tAcht um Shaoire Uchtála 1995 a soláthraíonn saoire ón bhfostaíocht don mháthair uchtála go háirid agus a ceart filleadh ar an obair tar éis na saoire sin.
• An tAcht um Chosaint Mháithreachais (Leasú) 2004 - Áiríonn sé forálacha nua maidir le ranganna réamhbhreithe, saoire bhreise mháithreachais, beathú cíche, agus cuireann sé feabhas mór ar an Acht um Chosaint Mháithreachais 1994 a bhaineann le saoire mháithreachais, an ceart filleadh ar an obair tar éis na saoire sin agus sláinte/sábháilteacht i rith agus i ndiaidh an toirchis.
• An tAcht Comhionannais 2004. Déanann an reachtaíocht seo leasaithe suntasacha ar an Acht um Chomhionannas Fostaíochta 1998 a chuireann cosc ar leatrom i réimse ceisteanna a bhaineann leis an bhfostaíocht. Tá cosc ar leatrom a bhaineann le gnéas, stádas pósta, stádas clainne, aois, cine, creideamh, míchumas, claonadh gnéasach agus ballraíocht sa Lucht Taistil. Cuireann an tAcht cosc freisin ar chiapadh gnéasach agus ciapadh eile. Déanann an tAcht Comhionannas 2004 an tAcht um Chomhchéime a leasú chun an sainmhíniú ar chiapadh gnéis a leathnú agus bogann sé dualgas an chruthúnais ón ghearánaí agus fágann faoin bhfreagróir é.
• Rialacháin um Chosaint Fhostaithe ar Aistriú Gnóthas 2003 - Baineann an reachtaíocht seo le haon aistriú gnóthais, gnó nó cuid de ghnó ó fhostóir amháin chuig fostóir eile a éiríonn as aistriú dlíthiúil (sannadh nó díobhadh léasa san áireamh) nó cumasc. Déantar cearta fostaithe agus a dteidlíochtaí a chosaint i rith an aistrithe seo.
• An tAcht um Chosaint Fostaithe (Obair Téarma Shocraithe) 2003. Cosnaíonn an reachtaíocht seo fostaithe ar théarmaí oibre socraithe trína chinntiú nach féidir caitheamh leo puinn níos measa ná le fostaithe buana eile atá inchurtha leo, agus nach féidir le fostóirí a bheith ag síorathnuachan conarthaí ar théarmaí oibre socraithe. Faoin Acht seo ní féidir le fostaithe oibriú go leanúnach ar feadh tréimhse níos faide ná ceithre bliana agus conradh nó conarthaí le téarma(í) socraithe acu. Glactar leis go bhfuil conradh de théarma éiginnte ag an bhfostaí ina dhiaidh seo (mar shampla, conradh buan).
• Rialacháin um Eagrú Ama Oibre (Taifid) (Foirm Ordaithe agus Díolúintí) 2001 - Tá an rialachán Eorpach seo ann go bunúsach le iachall a chur ar fhostóirí taifead a choinneáil den mhéid uaireanta a oibríonn fostaithe go laethúil agus go seachtainiúil, taifid a choinneáil ar shaoire a thugtar do fhostaithe gach seachtain mar chuid den saoire bhliantúil nó mar shaoire phoiblí agus sonraí maidir le híocaíochtaí i leith na saoire sin. Ní mór d’fhostóirí freisin taifid seachtainiúla a choinneáil ar na hamanna a thosnaíonn agus a chríochnaíonn na fostaithe a gcuid oibre.
• An tAcht um Chosaint Fhostaithe (Obair Pháirtaimseartha) 2001 - tháinig an tAcht seo i bhfeidhm in áit an Achta um Chosaint Oibrí (Fostaithe Páirtaimseartha Rialta), 1991. Tá soláthar ann faoin Acht le fáil réidh le leatrom maidir le hoibrithe páirtaimseartha más ann dó. Tá sé mar aidhm aige freisin caighdeán na hoibre páirtaimsire a fheabhsú, forbairt a dhéanamh ar an obair pháirtaimseartha ar bhonn deonach agus cur le eagrú solúbtha ama oibre ar bhealach a chuireann riachtanais na bhfostóirí agus na n-oibrithe san áireamh. Deimhníonn an tAcht nach féidir caitheamh le hoibrithe páirtaimseartha ar bhealach nach bhfuil ar chomhchéim leis an mbealach a chaitear le hoibrithe lánaimseartha.
• An tAcht um Shaoire Cúramóra 2001 - cuireann an tAcht seo tréimhse shealadach saoire gan phá ar fáil don chúramaí le deis a thabhairt dó/dí cúram pearsanta a chur ar fáil do dhaoine a dteastaíonn cúram agus aire lánaimseartha uathu.
• An tAcht um Pá Íosta Náisiúnta 2000 - tá íosphá náisiúnta gur féidir a éileamh leagtha síos san Acht seo.
• An tAcht um Chomhionannas Fostaíochta 1998 - cuireann sé cosc ar leatrom i réimse ceisteanna a bhaineann leis an bhfostaíocht. Tá cosc ar leatrom a bhaineann le gnéas, stádas pósta, stádas clainne, aois, cine, creideamh, míchumas, claonadh gnéasach agus ballraíocht sa Lucht Taistil. Cuireann an tAcht cosc freisin ar chiapadh gnéasach agus ciapadh eile.
• An tAcht um Eagrú Ama Oibre 1997 - rialaíonn sé réimse coinníollacha fostaíochta ina measc uasteorainn uaireanta oibre, obair oíche, saoire bhliantúil agus poiblí.
• An tAcht um Chosaint Daoine Óga (Fostaíocht) 1996 - tagann sé in áit reachtaíochta a bhí ann ón mbliain 1977 agus rialaíonn sé fostaíocht agus coinníollacha oibre leanaí agus daoine óga.
• An tAcht um Théarmaí Fostaíochta (Eolas) 1994 déanann sé reachtaíocht a bhí ann roimhe a thabhairt suas chun dáta agus a bhaineann le soláthar eolais ó fhostóirí dá bhfostaithe maidir le cur síos ar an bpost, ráta pá agus uaireanta oibre.
• An tAcht um Dhífhostú Éagórach 1993 déanann sé reachtaíocht a bhí ann roimhe a thabhairt suas chun dáta agus déanann sé leasú ar reachtaíocht a bhí ann ón mbliain 1977.