Scrúduithe Iarbháis in Éirinn

Eolas

I gcásanna faoi leith nuair a chailltear duine in Éirinn, d'fhéadfadh sé go mbeadh gá le scrúdú iarbháis (tugtar corpdhioscadh ar seo freisin) a dhéanamh ar chorp an mhairbh. Scrúdú leighis é an scrúdú iarbháis a dhéantar ar chorp an mhairbh le cúis chruinn an bháis a dhéanamh amach. I gcás anbháis d'fhéadfadh sé go mbeadh gá leis an scrúdú iarbháis mar chuid de fhiosrú coiriúil. In Éirinn is dochtúir speisialta ar a dtugtar a dhéanann scrúduithe iarbháis a chur i gcrích.

Tá sé tábhachtach cuimhniú go dtugtar omós den chaighdeán is airde don chorp le linn scrúdaithe iarbháis agus nach bhfágtar aon mháchail ar an gcorp. Is amhlaidh gur féidir breathnú ar an gcorp ina dhiaidh agus is iondúil nach gcuirtear aon mhoill ar na socruithe sochráide.

Is iondúil go n-iarrtar cead an teaghlaigh nó an neasghaoil sula ndéantar scrúdú iarbháis. Ach, nuair a ordaíonn an Cróinéir scrúdú iarbháis níl aon ghá le cead a fháil ón neasghaol.

Déantar scrúdú ar gach coguas coirp (cloigeann, cliabhrach agus bolg) le linn scrúdaithe iarbháis agus na baill bheatha ar fad a dhioscadh. D'fhéadfadh sé go mbeadh míreanna beaga fíocháin agus samplaí fola coinnithe ag an bpaiteolaí le tuilleadh scrúdaithe a dhéanamh orthu. Ó am go chéile, d'fhéadfadh sé go mbeadh ar an bpaiteolaí ball beatha ina iomlán a choinneáil (nó baill bheatha) le mionscrúdú a dhéanamh orthu le cúis an bháis a dhéanamh amach. Nuair a dhéantar ball beatha a choinneáil, déantar é seo ar mhaithe leis an gcúis bháis a dhéanamh amach amháin. Níl aon ghá le cead a fháil ó na neasghaolta, ach cuirfear scéal chucu. Chomh maith, iarrfar ar na neasghaolta moladh a dhéanamh cén chaoi gur mhaith leo fáil réidh ag deireadh thiar thall le aon bhaill bheatha a coinníodh. Teastaíonn cead faoi leith ó na neasghaolta más mian leis an bpaiteolaí aon bhall beatha a choinneáil ar aon chúis eile (mar shampla, cúrsaí teagaisc nó taighde & rl).

Is iondúil go mbeidh an corp curtha ar fáil don chéile nó do na neasghaolta díreach tar éis an scrúdaithe iarbháis a bheith déanta.

Cé nach iondúil go gcuireann scrúdú iarbháis moill ar chúrsaí sochraide, d'fhéadfadh sé nach mbeadh na torthaí ar fáil go ceann trí go ocht seachtainí. I gcúinsí faoi leith, d'fhéadfadh sé roinnt seachtainí a thógáil go dtí go mbeadh an tuairisc ar an scrúdú iarbháis faighte ón bpaiteolaí. Mar shampla, sa chás go bhfuil scrúdú tocsaíneolaíochta (drugaí) ag teastáil d'fhéadfadh roinnt míonna dul thart go dtí go mbeadh tuairisc an scrúdaithe iarbháis críochnaithe. Ba cheart fiosrúcháin maidir le tuairiscí ar scrúduithe iarbháis a dhéanamh le hoifig an Chróinéara níl aon bhaint ag an ospidéal a bhí i gceist leis an scéal.

Is féidir leat na torthaí a phlé le dochtúir an mhairbh nuair atá siad ar fáil, agus is féidir leat ansin dul ar aghaidh agus an bás a chlárú sa ghnáthbhealach. Ní féidir an bás a chlárú go dtí go mbíonn torthaí an scrúdaithe iarbháis faighte ag Oifig an Chróinéara. Léigh tuilleadh maidir le teastais bháis anseo. Sula mbíonn an coiste cróinéara ann (nó nuair atá tú ag fanacht le tuairisc an scrúdaithe iarbháis) cuirfidh an Cróinéir Teastas Sealadach Báis ar fáil. (D'fhéadfadh sé go mbeadh na bainc, comhlachtaí árachais agus institiúidí eile sásta glacadh leis seo ach ba cheart duit teagmháil a dhéanamh leis na hinstitiúidí lena riachtanais a phlé leo).

Baill bheatha a dheonadh

Sábháiltear beatha go leor daoine in Éirinn gach bliain de bharr go ndéanann daoine a mbaill bheatha a dheonadh. Más deontóir baill bheatha é/í duine, ach más gá a b(h)ás a chur in iúl don Chróinéir, teastaíonn cead ón gCróinéir agus ó na neasghaolta sula ndéantar aon bhall beatha a dheonadh. Sa chás go dtugann an Cróinéir cead na baill a dheonadh, beidh teorainn leis an scrúdú iarbháis a dhéantar ina dhiaidh sin.

Is cinneadh don Chróinéir é seo, tar éis dó/dí dul i gcomhairle leis an nGarda agus lucht leighis. Go ginearálta, beidh an Cróinéir sásta cead a thabhairt na baill bheatha a dheonadh. Is féidir tuilleadh a léamh maidir le corp agus baill bheatha a dheonadh in Éirinn anseo.

Scrúduithe Iarbháis agus coinneáil orgáin

Choimisiúnaigh an Roinn Sláinte tuarascáil ar chleachtas agus nósanna imeachta iarbháis i mBealtaine 2005. Leagann Tuarascáil Madden (2006) amach na fíricí a bhaineann le cleachtas iarbháis in Éirinn (lena n-áirítear coinneáil orgáin) i leith páistí a rugadh beo agus a bhásaigh agus faoi 12 bliana d'aois idir 1970 agus 2000. Féach Tuarascáil Madden ar Chleachtas agus Nósanna Imeachta Iarbháis agus a mholtaí anseo (pdf).

Tá breis is 50 moladh sa Tuarascáil agus d'iarr an tAire Sláinte i mí Eanáir 2006 go n-ullmhófaí plean gníomhaíochta chun na moltaí seo a chur i bhfeidhm. D'aontaigh an tAire freisin go mbunófaí Grúpa Oibre chun na ceisteanna sin a iniúchadh nár scrúdaíodh faoi théarmaí tagartha Thuarascáil Madden (i. naíonáin a fuair bás le linn breithe nó roimhe, mionaoisigh os cionn 12 agus daoine fásta), srl. Foilseofar faisnéis bhreise faoin dul chun cinn nuair a bheidh sí ar fáil.

Page edited: 22 January 2014