Forlíonadh Cíos

Réamhrá

Íoctar Forlíonadh Cíosa le daoine atá ina gcónaí i gcóiríocht chónaitheach phríobháideach agus nach féidir leo íoc as costas a gcoiríochta féin óna n-acmhainní fein. Go ginearálta, mura bhfuil agat ach íocaíocht leasa shóisialaigh agus má chomhlíonann tú na coinníollacha eile, beidh tú incháilithe don fhorlíonadh cíosa - féach ‘Rialacha’ thíos.

Ríomhfaidh Oifigeach Leasa Pobail méid an fhorlíonta cíosa agus go ginearálta cinnteoidh sé nach dtitfidh d’ioncam faoi bhun íosleibhéal tar éis duit an cíos a íoc.

Má athraíonn do chúinsí, d’fhéadfadh nach bhfuil tú incháilithe le haghaidh Forlíonta Cíos a thuilleadh nó d’fhéadfadh go n-athraíonn d’íocaíocht. Leigh tuilleadh faoi Fhorlíonadh Cíos agus athruithe ar do chúinsí. Is féidir léamh ceisteanna coitianta faoi Fhorlíonadh Cíos ón Roinn Coimirce Sóisialaí freisin.

Teorainneacha Forlíonadh Cíosa

Fógraíodh teorainneacha leasaithe cíosa do Scéim Forlíonadh Cíosa i Meitheamh 2016 agus tháinig siad i bhfeidhm 1 Iúil 2016.

I roinnt áiteanna in Éirinn, tá méadú tagtha ar chíosanna ó rinneadh athbhreithniú ar na teorainneacha an uair dheireanach. Tá cumhacht lánroghnach ag an tSeirbhís Leasa Pobail chun íocaíocht Forlíonadh Cíosa a bhronnadh nó a mhéadú, mar shampla, nuair a bhíonn siad ag déileáil le duine atá i mbaol bheith thíos le heaspa dídine. Baineann seo le daoine a bhfuil Forlíonadh Cíosa á fháil acu agus iarratasóirí nua. Féadfaidh tionóntaí i gceantar Bhaile Átha Cliath nó i gcathair Chorcaí rochtain a fháil ar an tSeirbhís um Chosaint Tionóntachta a reáchtálann trí ghlao ar 1800 454 454.

Íocaíocht Cúnaimh Tithíochta (ÍCT)

In 2013, d’fhaomh an Rialtas plean d’Íocaíocht nua Cúnaimh Tithíochta (ÍCT). Is éard atá i gceist leis seo ná freagracht a aistriú as faighteoirí Forlíonadh Cíosa a bhfuil riachtanas fadtéarmach tithíochta acu ón Roinn Coimirce Sóisialaí chuig údaráis tithíochta (údaráis áitiúla). Is í an reachtaíocht chun an ÍCT a chur i bhfeidhm an tAcht Tithíochta (Forálacha Ilghnéitheacha), 2014 (pdf).

Tá an ÍCT á hoibriú i roinnt údaráis tithíochta. Faigh amach cá bhfuil an ÍCT ag oibriú. Táthar ag súil go mbeidh sé curtha i bhfeidhm d’údaráis atá fágtha go luath i 2017.Bíonn rialacha éagsúla i gceist le haghaidh Forlíonadh Cíosa ag brath ar cibé acu an gcónaíonn tú i gceantar ÍCT nó i gceantar nach bhfuil an ÍCT ag oibriú ann go fóill. Féach ‘Rialacha’ thíos chun teacht ar shonraí.

Faoin ÍCT próiseas, déanfaidh daoine atá measúnaithe i ndíth tithíochta ag údarás áitiúil, iarratas ar thacaíocht tithíochta faoin ÍCT in ionad Forlíonta Cíos.

Rialacha

Critéir cháilitheachta Forlíonadh Cíosa laistigh de cheantar Íocaíocht Cúnaimh Tithíochta (ÍCT)

Má chónaíonn tú i gceantar ÍCT, níl tú i dteideal Forlíonadh Cíosa a fháil ach más fíor-thionónta (bona fide) thú agus má chomhlíonann tú ceann amháin de na coinníollacha a leanas:

  • Bhí Forlíonadh Cíosa á fháil agat sna 12 mhí roimh dháta d’iarratais.
  • Bhí cónaí ort i gcóiríocht phríobháideach ar cíos ar feadh 6 mhí, ar a laghad, (183 lá) le 12 mhí anuas, bhí tú in ann íoc as an gcíos ag tús do thionóntachta agus níl tú in ann leanúint leis an gcíos a íoc mar gheall gur tháinig athrú suntasach ar do chúinsí a tharla i ndiaidh gur thosaigh tú le háit a ghlacadh ar cíos. Féadfaidh tú an t-am a chaith tú ag cónaí i mbreis agus cóiríocht ar cíos amháin a chur le chéile chun an tréimhse 6 mhí (183 lá) a shásamh.
  • Bhí cónaí ort i gcóiríocht do dhaoine gan dídean ar feadh 6 mhí (183 lá), ar a laghad le 12 mhí anuas. Má measúnaíodh thú cheana féin agus má cáilíodh thú do thacaíocht tithíochta sóisialta, atreorófar thú chuig d’údarás áitiúil go rachfar i ngleic le do riachtanais tithíochta (seachas measúnú a dhéanamh ort le haghaidh Forlíonadh Cíosa).

Mura gcomhlíonann tú na coinníollacha seo, ní mór duit teagmháil a dhéanamh le d’údarás áitiúil go ndéanfar measúnú ar do riachtanais tithíochta. Má tá tú i dteideal tacaíocht tithíochta a fháil agus má theastaíonn sí uait, b’fhéidir go mbeidh tú inn ann tithíocht a rochtain faoin scéim ÍCT nó trí thithíocht údaráis áitiúil.

Má tá Forlíonadh Cíosa fadtéarmach á fháil agat faoi láthair (ar feadh 18 mí nó níos faide) agus má chónaíonn tú i gceantar ÍCT, féadtar iarraidh ort iarratas a dhéanamh ar thacaíocht tithíochta sóisialta chuig d’údarás áitiúil. Ní mór duit iarratas a dhéanamh laistigh de 6 seachtaine ón tráth a iarrtar ort amhlaidh a dhéanamh (más gá, féadtar 6 seachtaine sa bhreis a cheadú). Ansin féadtar thú a aistriú chuig an ÍCT nó chuig foirm eile de thacaíocht tithíochta sóisialta.

Critéir cháilitheachta Forlíonadh Cíosa i gceantair nach bhfuil an ÍCT á hoibriú go fóill

Is féidir leat a bheith i dteideal Forlíonta Cíosa má tá tú i do chónaí ar feadh 6 mhí (183 lá) den 12 mhí a chuaigh thart in aon, nó le meascán, mar a leanas:

  • Cóiríocht le haghaidh daoine gan dídean
  • Cóiríocht phríobháideach ar cíos. Má tá tú i do chónaí i níos mó ná cóiríocht ar cíos amháin, d'fhéadfá na tréimhsí seo a chomhcheangail chun na 6 mhí (183 lá) a shásamh. Caithfidh tú bheith ábalta taispeáin gur féidir leat an cíos a íoc ag tosú do thionóntacht agus go leanfá an cíos a íoc ach amháin mar gheall ar do chúinsí athraithe a tharlóidh i ndiaidh tosú do thionóntachta
  • Institiúid, mar shampla, ospidéil, teach chúraim nó áit choinneála

  • Má tá tú measta sa 12 mhí a chuaigh thart ag údarás áitiúil mar incháilithe le haghaidh agus i ndíth tithíocht shóisialach. Mura mbíonn measúnú riachtanais tithíochta agat, caithfidh tú dul go dtí an t-údarás áitiúil chun do chuid riachtanais tithíochta á mheasúnú. Ní mór don údarás áitiúil bheith sa cheantar cheana inar mhaith leat bheith i do chónaí agus iarratas ar Fhorlíonadh Cíosa á dhéanamh. Ní féidir leat iarratas a dhéanamh ar Forlíonadh Cíos ach amháin nuair tá tú measúnaithe i ndíth tithíochta. Fad a dhéanann an t-údarás áitiúilt measúnú riachtanais tithíochta ní bheidh Forlíonadh Cíos íoctha.

Rialacha le haghaidh Forlíonadh Cíosa i gceantair ÍCT agus neamh-ÍCT

Caithfidh tú freisin:

Ní bheidh tú incháilithe le haghaidh Forlíonta Cíosa má tá tú:

  • Fostaithe nó féinfhostaithe go lánaimsearatha (30 uair a chloig sa tseachtain nó níos mó). Ach más é an measúnú a dhéantar ort go bhfuil gá agat le cóiríocht tí faoin Scéim um Chóiríocht ar Cíos agus má tá tú gan fhostaíocht lánaimseartha le 12 mí nó níos mó, b’fhéidir go mbeidh tú i dteideal an Fhordheontais. (Féach ‘Fostaíocht agus Fordheontas Cíosa’ anseo thíos.)
  • Má bhíonn an dara tairiscint ar chóiríocht údaráis áitiúil diúltaithe agat le linn tréimhse 12 mhí. Sa chás seo, ní bheidh tú incháilithe le Forlíonadh Cíosa a éileamh ar feadh 12 mhí
  • Má tá tú ag fágáil tithíocht údaráis áitiúil gan cúis réasúnta.
  • Atá díshealbhaithe de thithíocht sóisialta ag údaráis áitiúil toisc cúiseanna bainistíochta eastáit maith nó iompair frithshóisialta.
  • Ag freastal ar oideachas go lánaimseartha. Ach má tá tú ag fáil an Liúntais um Filleadh ar an Oideachas ná ag glacadh páirte sa Chlár um Filleadh ar Oideachas nó an clár Momentum b’fhéidir go mbeidh teideal agat ar an bhFordheontas.

Ag íoc cíos do thuismitheoir: Má tá tú i do chónaí sa teach teaghlaigh agus má íocann tú cíos le do thuismitheoir ní bhfaigheadh tú Forlíonadh Cíos. Má tá dara réadmhaoin ag do thuismitheoir, ní bhfaigheadh tú Forlíonadh Cíos go ginearálta, ach amháin más féidir leat cruthú gur tionóntacht fhíor (bona fide) thú.

Ag cónaí le do thiarna talún: B’fhéidir go bhfuil tú i dteideal Forlíonadh Cíosa a fháil má tá tú ag cónaí i dteach do thiarna talún. Ní mór gur fíor-shocrú tiarna talún/tionónta atá ann. Tá ar do thiarna talún cuid den fhoirm a chomhlánú agus a (h)uimhir PSP a sholáthar (féach ‘Conas iarratas a dhéanamh’ thíos).

Forlíonadh Cíos agus fostaíochta

Ní bheidh tú incháilithe don Fhorlíonadh Cíosa má tá tú fostaithe go lánaimseartha (30 uair a chloig sa tseachtain nó níos mó). (I gcás lánúnacha, má tá duine de lánúin fostaithe go lánaimseartha beidh an bheirt acu eisiata maidir le forlíonadh cíosa a éileamh). Measúnaítear éilimh ó dhaoine féinfhostaithe i leith cúinsí aonair an cháis agus d’fhéadfaí iarraidh ort a thaispeáint go bhfuil tú ag oibriú faoi bhun 30 uair sa tseachtain. Má tá tú ag obair os cionn 30 uair sa tseachtain i bhfostaíocht nó i bhféinfhostaíocht nó má fhaigheann tú Liúntas Fiontraíochta um Fhilleadh ar Obair, ní mór do d’údarás áitiúil a mheas go bhfuil tú i dteideal bheith rannpháirteach sa Scéim Cóiríochta Cíosa (SCC) go leanfaidh tú le Forlíonadh Cíosa a fháil.

Déanfar athmheasúnú ort le haghaidh Forlíonta Cíosa agus tabharfar cuid de d’ioncam breise san áireamh lena n-áirítear cuid de d’ioncam ó fhostaíocht. De thoradh an athmheasúnaithe, b’fhéidir go leanfaidh tú de bheith incháilithe le haghaidh Forlíonta Cíosa agus b’fhéidir nach leanfaidh. Má tá tú incháilithe le haghaidh Forlíonta Cíosa b’fhéidir go bhfaighfeá ráta difriúil forlíonta.

Ioncam atá tógtha san áireamh d’Fhorlíonadh Cíosa

  • Ioncam glan ó fhostaíocht (sin ioncam comhlán lúide ÁSPC agus costais taistil réasúnta. Má bhíonn leanbh cleithiúnach faoi 18 mbliana d'aois agus in oideachas lánaimseartha, ní ghlacfar a hioncam ó fhostaíocht san áireamh.)
  • Íocaíochtaí leasa shóisialaigh (tá eisceachtaí ann, féach ‘Ioncam nach gcuirtear san áireamh’ thíos)
  • Forlíonadh Ioncaim Teaghlaigh
  • Ioncam in airgead tirim (mar shampla, cothabháil)
  • Ioncam agus luach na maoine ar fad go mb’fhéidir gur choinnigh an éilitheoir uaidh/uaithi féin le bheith incháilithe do LLS
  • Caipiteal (mar shampla, maoin seachas do theach féin, coigiltis agus infheistíochtaí)

Déanfar luach caipitil maoine (seachas do theach féin), infheistíochtaí agus coigiltis a mheasúnú ar bhonn seachtainiúil mar seo a leanas:

Caipiteal: Maoin sheachtainiúil measúnaithe mar:
An chéad €5,000 Dada
An chéad €10,000 eile €1 in aghaidh gach €1,000
An chéad €25,000 eile €2 in aghaidh gach €1,000
Caipiteal ar bith os cionn €40,000 €4 in aghaidh gach €1,000

Ioncam nach nglactar san áireamh agus Forlíonadh Cíosa á áireamh

Déanfar neamhaird d’ioncam ó na foinsí seo a leanas nó ní ghlacann an Oifigeach Leasa Pobail (CWO) san áireamh iad nuair a dhéantar áireamh ar mhéid an Fhorlíonta Cíosa a gheobhaidh tú:

  • Méid cothrom leis an ráta Liúntas Leasa Fhorlíontaigh ag brath ar do chúinsí theaghlaigh féin
  • Sochar Leanaí
  • Liúntas Gluaiseachta
  • Íocaíochtaí cúraim altrama ó Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte
  • Íocaíochtaí as cóiríocht a thabhairt do leanaí faoin Acht um Chúram Leanaí
  • Ioncam ó mhic léinn Ghaeltachta
  • Deontais nó liúntais ó scéimeanna a chothaíonn leas na ndaoine dalla
  • Airgead a fhaightear ó eagraíochtaí carthanacha, mar shampla, Naomh Uinseann de Pól
  • Cúiteamh a dhámh an Binse Cúitimh maidir le Heipitíteas C a tolgadh ó tháirgí fola áirithe, dóibh sin a bhfuil míchumas orthu de dheasca Tailídimíde, agus dóibh sin a fhaigheann cúiteamh faoi Bhord Sásaimh na nInstitiúidí Cónaitheacha
  • Deontais chothabhála íoctha ag CGO nó na húdaráis áitiúla do chuspóirí oideachais (anois tá an Scéim Deontais do Mhic Léinn in ionad iad)
  • Liúntas Cúraim Bhaile
  • Deontas Cúraim Faoisimh
  • Íocaíocht Chaomhnóra (Ranníocach) agus Íocaíocht Chaomhnóra (Neamh-Ranníocach)
  • Liúntas Breosla agus Liúntas Maireachtála Aonair
  • Pinsinéirí: Má tá tú 65 bliain d’aois nó níos sine (nó sa chás go bhfuil aois an phinsin bainte amach ag duine den chúpla) agus má tá ioncaim teaghlaigh chomhcheangailte níos mó ná an ráta SWA iomchuí do do chúinsí teaghlaigh, ní thógfar an difríocht idir an ráta íosta de Phinsean Stáit (Ranníocach) iomchuí le do chúinsí agus an ráta LLF iomchuí le do chúinsí san áireamh.
  • Íocaíochtaí cúramóirí: Ní thógfar Liúntas Cúramóra leath-ráta san áireamh riamh.
  • Má tá tú ag fáil Liúntas Cúramóra, ní thógfar méid an liúntais thar an ráta LLF iomchuí do do chúinsí (an ráta do dhuine fásta cleithiúnach do chúpla nó an ráta LLF pearsanta) san áireamh. Mar sin, más duine de chúpla thú agus má tá tú ag fáil Liúntas Cúramóra, ní thógtar méid an Liúntais Cúramóra atá á íoc lúide an ráta duine fásta cleithiúnach LLF san áireamh agus más duine singil nó más tuismitheoir aonair thú is é an mhéid ar a ndéantar neamhaird uirthi ná ráta an Liúntais Cúramóra atá á íoc lúide an ráta pearsanta de LLF.
  • Ní thógtar méid ar bith de Shochar Cúramóra thar an bunráta LLF do do chúinsí (an ráta duine fásta cleithiúnach nó an ráta pearsanta LLF) san áireamh.
  • Neamhaird Tuillimh Athshlánúcháin is ea méid áirithe den ioncam atá agat ó obair athshlánúcháin nach dtógtar san áireamh. Má tá Liúntas Míchumais nó Pinsean na nDall á fháil agat, ní thógtar €120 ó oiliúint nó fostaíocht athshlánúcháin san áireamh sa mheasúnú maidir le Forlíonadh Cíosa. Tógtar gach tuilleamh os cionn €120 ó oiliúint nó fostaíocht athshlánúcháin san áireamh agus beidh tionchar aige ar an bhForlíonadh Cíosa atá agat. Má tá tú ag tuilleamh os cionn €120, is féidir measúnú a dhéanamh ort trí Neamhaird Tuillimh Athshlánúcháin nó Neamhaird Ioncaim Teaghlaigh a úsáid (ní féidir an dá cheann a úsáid), cibé atá chun do leasa.
  • Neamhaird Ioncaim Teaghlaigh: Ní thugtar méid áirithe de d'ioncam teaghlaigh ó fhoinsí áirithe san áireamh. Ní thugtar €75 de ioncam teaghlaigh bhreise* a sháraíonn an ráta cuí SWA do do chás san áireamh. Ní thógtar 25% den ioncam teaghlaigh bhreise atá agat os cionn €75 san áireamh freisin. Níl aon uasteorainn ar an méid gur féidir neamhaird a dhéanamh de.

    *Ioncam teaghlaigh bhreise is ea ioncam ó fhostaíocht pháirtaimseartha nó féinfhostaíocht pháirtaimseartha, Forlíonadh Ioncaim Teaghlaigh, Fostaíocht Pobail (FP), Tús, JobBridge, Rural Social Scheme, Momentum, Part-time Job Incentive Scheme, Skillnets, Work Placement Scheme, Gateway, Liúntas um Fhilleadh ar Obair, Liúntas Fiontraíochta um Fhilleadh ar Obair nó cúrsa SOLAS (FÁS). Déantar cothabháil a mheasúnú mar ioncam teaghlaigh bhreise freisin (féach thíos).

Cothabháil agus Forlíonadh Cíosa

Déantar cothabháil a mheasúnú mar 'ioncam teaghlaigh bhreise' (féach thuas) agus déantar íocaíochtaí chothabhála suas go dtí €95.23 in aghaidh na seachtaine a mheasúnú ar an iomlán (mar gheall go meastar gur ranníocaíocht iad i dtreo do chostas tithíochta). Baineann an Neamhaird Ioncaim Teaghlaigh le híocaíochtaí chothabhála os cionn an méid seo.

Mar shampla: más cothabháil an t-aon ioncam breise atá agat, déantar d’íocaíocht chothabhála ar fad suas go dtí €95.23 in aghaidh na seachtaine a mheasúnú ar an iomlán. Baineann an Neamhaird Ioncaim Teaghlaigh €75 le suimeanna os cionn €95.23 agus dá bhrí sin ní chuirtear aon chothabháil idir €95.23 agus €170.23 san áireamh. Lena chois sin, ní thógtar 25% de chothabháil ar fad os cionn €170.23 san áireamh.

Do ranníocaíocht cíosa (Ranníocaíocht Teaglaigh)

Nuair a ríomhtar do leibhéal Forlíonta Cíosa déanfar é a laghdú de €30 seachtainiúil, toisc go caithfear €30 a íoc ar a laghad i dtreo do chíos. Is féidir leat níos mó ná €30 a íoc mar tá dualgas ort freisin, faoi réir neamhaird ioncaim, aon acmhainní inmheasúnaithe breise atá agat os cion bunráta cuí LLS a chur i dtreo do chíos. Más duine de lánúin thú agus má dhéanann tú iarratas ar Fhorlíonadh Cíosa, caithfidh tú €40 seachtainiúil ar a laghad a íoc i dtreo do chíosa.

Ní dhéanfaidh lánúin thar aois 65 a bhfuil ioncam acu atá cothrom nó níos lú ná an Pinsean Stáit (Ranníocach) dá staid ach €40 a íoc i leith a gcuid cíosa. Ní dhéanfaidh lánúin a bhfuil Pinsin Stáit (Ranníocach) ag an mbeirt acu gan ioncam ar bith eile ach €40 a íoc i leith a gcuid cíosa.

Forlíonadh Cíosa a Ríomh

Is féidir leis a bheith casta Forlíonadh Cíosa a ríomh. Déanfaidh an t-ionadaí na Roinne Coimirce Sóisialaí (ar ar tugadh Oifigeach Leasa Pobail roimhe seo) cinneadh an bhfuil tú incháilithe d’Fhorlíonadh Cíosa agus an méid a bheidh le fáil agat a ríomh. Tuilleadh eolais ar fáil maidir le conas Forlíonadh Cíosa a ríomh.

Rataí

Íoctar Forlíonadh Cíosa go seachtainiúil nó go míosúil le seic, Aistriú Leictreonach Airgid nó dréacht poist, i riaráistí de ghnáth.

Go ginearálta cinnteoidh an méid an Fhorlíonta Cíosa ríofa nach dtitfidh d’ioncam, tar éis duit cíos a íoc, faoi bhun an íosleibhéil. Is é an leibhéal sin ná an Liúntas Leasa Fhorlíontaigh ag brath ar do chúinsí lúide €30 (nó €40 do lánúin). Caithfidh tú €30 ar a laghad i dtreo do chíos a íoc. Áfach, b’fhéidir go n-íocfá níos mó ag brath ar d’acmhainní - féach ‘Rialacha’ thuas.

Ní féidir leis an gcíos íoctha le do thiarna talún (is é sin a rá, do ranníocaíocht agus d'Fhorlíonadh Chíosa) bheith os cionn an uasleibhéil cíosa socraithe do do chontae (d’fhéadfadh an fhoráil i gcúinsí áirithe a tharscaoileadh). Socraíonn an Roinn Coimirce Sóisialaí an t-uasleibhéal cíosa do gach contae. Áfach, is féidir an Oifigeach Leasa Pobail leibhéil níos ísle laistigh na leibhéil seo a shocrú. Tá uasleibhéal cíosa do gach limistéir. Má tá do chíos níos airde ná an t-uasmhéid áitiúil, b’fhéidir go ndiúltófar Forlíonadh Cíosa duit ar fad.

Cásanna ina sáraíonn an cíos an teorainn chuí

I roinnt cásanna, féadfar Forlíonadh Cíosa a íoc faoi dhiscréid ionadaí an DSP (an CWO roimhe seo), sa chás go sáraíonn an cíos an teorainn chuí:

  • Má tá riachtanais speisialta tithíochta agatsa nó ag duine muinteartha (mar shampla, duine faoi mhíchumas i gcóiríocht a rinneadh a oiriúnú go speisialta).
  • Má bheidh tú in ann an cíos a íoc tú féin laistigh de thréimhse ghearr, mar shampla, má bheidh tú ag glacadh le fostaíocht. Sa chás seo, féadtar Forlíonadh Cíosa ar ráta níos airde a íoc ar feadh tréimhse ghearr 6-8 seachtaine.
  • Má tá ioncam breise agat chun an t-iarmhéid a íoc tú féin (bunaítear Forlíonadh Cíosa fós ar an uasteorainn chíosa)
  • Más ann do chúinsí eisceachtúla eile. (Bíonn socruithe speisialta i gceist má tá tú i mbaol beith gan dídean.) Tabhair faoi deara, chomh maith, tá cumhacht lánroghnach ag an tSeirbhís Leasa Pobail chun íocaíocht Forlíonadh Cíosa a bhronnadh nó a mhéadú, mar shampla, nuair a bhíonn siad ag déileáil le duine atá i mbaol bheith thíos le heaspa dídine. Baineann seo le daoine a bhfuil Forlíonadh Cíosa á fháil acu agus iarratasóirí nua. Féadfaidh tionóntaí i mBaile Átha Cliath rochtain a fháil ar an tSeirbhís um Chosaint Tionóntachta a reáchtálann trí ghlao ar 1800 454 454.

Forlíonadh Cíosa agus comhaontuithe léasa

Má sháraíonn an cíos a íocann tú an teorainn chuí agus mura bhfuil do léas le hathnuachan, bheifí ag súil leis go ndéanfá do chíos a phlé athuair le do thiarna talún, ag an tráth a dhéantar athbhreithniú ar d’éileamh ar Fhorlíonadh Cíosa. Mura bhfuil do thiarna talún sásta téarmaí an léasa reatha a phlé agus mura laghdaíonn sé/sí an cíos chuig na teorainneacha nua, pléifidh ionadaí an DSP do chuid roghanna leat. D’fhéadfadh cóiríocht eile a lorg bheith i gceist leis seo. Má tharlaíonn seo, leanfar le Forlíonadh Cíosa a íoc leat ar feadh tréimhse réasúnta ama fad a fhaigheann tú cóiríocht nua.

Leibhéil cíosa

Tá na h-uasleibhéil cíosa leasaithe ón 1 Iúil 2016 ar fáil anseo. Is féidir an Oifigeach Leasa Pobail leibhéil níos ísle laistigh na leibhéil seo a shocrú).

Leagann SI 221/07 síos na huasmhéid d’Fhorlíonadh Cíosa atá iníoctha mar €55 do dhuine aonair agus €60 do lanúnacha i bhforbairtí deonacha tithíochta (á maoiniú tríd an Scéim Chúnaimh Chaipitil). Cuireann an ranníocaíocht íosta mar a leagtha thuas i bhfeidhm freisin (€30 do dhuine singil agus €40 do lánúin).

Conas iarratas a dhéanamh

Chun iarratas a dhéanamh, comhlánaigh foirm iarratais ar Fhorlíonadh Cíosa (pdf). Féadfaidh ionadaí na Roinne Coimirce Sóisialaí (ar ar tugadh Oifigeach Leasa Pobail roimhe seo) nó an tSeirbhís um Fhaisnéis do Shaoránaigh cabhrú leat an fhoirm seo a chomhlánú.

Beidh gá ar do thiarna talún nó ar a ngníomhaire cuid den fhoirm a chomhlánú. Beidh ar do thiarna talún a n-uimhir thagartha cánach (a n-uimhir PSP de ghnáth) a sholáthar don Roinn Coimirce Sóisialaí (DSP). Mura mian le do thiarna talún an fhoirm a chomhlánú, tá fáil ar fhoirm ar leith (SWA 3C) (pdf). Mura bhfuil uimhir thagartha cánach ag do thiarna talún, ba cheart é seo a lua i scríbhinn chuig an DSP agus a mhíniú cad ina thaobh gurb amhlaidh atá an scéal. Tharlódh nach n-íocfar d’Fhorlíonadh Cíosa murar thug do thiarna talún a n-uimhir chánach don DSP nó murar mhínigh siad cad ina thaobh nach bhfuil ceann acu.

D’fhéadfadh go mbeadh gá cuid eile den fhoirm a chomhlánú ag d’údarás áitiúil, lena dheimhniú go bhfuil tú ar a liosta tithíochta agus go bhfuil agat riachtanas tithíochta (mura bhfuil tú díolmhaithe ón riail seo).

Caithfidh tú na doiciméid seo a leanas a thabhairt leat chomh maith:

  • Doiciméid aitheantais duit féin agus dod’ chleithiúnaigh, cosúil le teastais breithe iomlána, pasanna, ceadúnas tiomána, cead oibre, cárta inimirce (GNIB) srl.
  • Doiciméid le d’ioncam agus do riocht ó thaobh cúrsaí airgeadais, ar nós duillíní pá a fuarthas le déanaí, P45, P35, P60, ráitis bhainc srl.
  • Doiciméid chun a chruthú cá bhfuil cónaí ort, cosúil le billí leictreachais, gáis nó teileafóin, srl.
  • Doiciméid a bhaineann le do thionóntacht, cosúil le do leabhar cíosa, comhaontú léasa nó tionóntachta.

Is iondúil go dtabharfaidh ionadaí na Roinne Coimirce Sóisialaí (ar ar tugadh Oifigeach Leasa Pobail roimhe seo) cuairt ort chun d’imthosca a chinntiú.

Ag déanamh achomhairc faoi chinneadh

Mura bhfuil tú sásta le cinneadh a dhéantar maidir le Forlíonadh Cíosa, ba cheart duit a fháil amach roimhe sin cén fáth a ndearnadh an cinneadh trí cheist a chur ar an ionadaí na Roinne Coimirce Sóisialaí (ar ar tugadh Oifigeach Leasa Pobail roimhe seo). Ba chóir duit aon doiciméadú breise a sholáthar chun do chás a thacaigh.

Mura ndéantar athrú ar an gcinneadh, iarr foirm achomhairc orthu. Cuir isteach a oiread mionsonraí agus is féidir leat i d’achomharc agus coinnigh fótachóipeanna de gach rud.

Mura n-éiríonn le d’achomharc, tá tú i dteideal an t-achomharc a chur ar aghaidh chuig Oifig Achomharc Leasa Shóisialaigh. Is féidir leat éisteacht phearsanta a iarraidh agus is féidir leat ionadaí a thabhairt leat le cuidiú leat do chás a chur.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Déan teagmáil leis an ionadaí na Roinne Coimirce Sóisialaí (ar ar tugadh Oifigeach Leasa Pobail roimhe seo) i d'oifig áitiúil chun iarratas ar Fhorlíonadh Cíos a dhéanamh. I roinnt ceantar, áfach, próiseálann Aonaid láraithe Chíosa iarratais nua ar Fhorlíonadh Cíosa. Lena sheiceáil an ndéileálann Aonad láraithe Cíosa le do cheantar áitiúil, is féidir leat féachaint ar liosta na n-aonad láraithe cíosa.

Má chónaíonn tú i gceann de na ceantair seo, féadfaidh tú pacáiste cíosa a fháil ó d’ionad sláinte áitiúil. Sa phacáiste seo tá eolas mionsonraithe (lena n-áirítear liosta doiciméadaithe a theastóidh uait) agus na foirm iarratais ábhartha. Ba cheart duit an t-eolas sa phacáiste a léigh go cúramach. Má tá tú sásta go bhfuil na doiciméid riachtanacha agat is féidir leat d'iarratas a chur chuig an Aonad Cíosa ábhartha. D’fhéadfadh moill a bheith ar phróiseáil d’iarratas mura seolann tú an t-eolas ar fad ar a n-iarrtar sa phacáiste. Déanfaidh an tAonad teagmháil leat má theastaíonn tuilleadh eolais uathu. Mura bhfuil aon eolas eile uathu déarfaidh siad leat cén uair a bheidh d'iarratas próiseáilte.

Tuilleadh eolais

Ní ghlactar méid áirithe de d’ioncam san áireamh agus an Forlíonadh cíosa á mheas. Tugtar an ‘neamhaird ioncaim’ ar an mhéid nach nglactar san áireamh. Tháinig na neamhairdeanna reatha ioncaim bhfeidhm ar an 5 Meitheamh 2007.

Déanfear athbhreithniú agus measúnú ar na héilimh go léir ar Fhorlíonadh Cíosa atá ann ar 5 Meitheamh 2007, ag baint úsáide as na neamhairdeanna ioncaim atá ann faoi láthair agus na sean-neamhairdeanna ioncaim araon. Má fhaigheann tú níos mó Forlíonta Cíosa ag úsáid na sean-neamhairdeanna (féach thíos), leanfaidh tú de bheith do do mheas ag úsáid na sean-neamhairdeanna ioncaim go dtí:

  • Nach mbíonn tú incháilithe don Fhorlíonadh Cíosa a thuilleadh, nó
  • Tá briseadh i d’éileamh a mhaireann níos mó ná 13 seachtaine, nó
  • Tá athrú ar d’imthosca. Mar shampla, athrú ar do sheoladh, ioncam an teaghlaigh, méadú nó laghdú ar an gcíos nó athrú ar d’íocaíocht leasa shóisialaigh
Page edited: 14 November 2016

Teanga

English

Ábhar Gaolmhar

Téigh i dteagmháil linn

Má tá ceist agat a bhaineann leis an ábhar seo, is féidir leat glao a chur ar an tSeirbhís Ghutháin um Fhaisnéis do Shaoránaigh 0761 07 4000 (Luan go hAoine idir 9rn agus 8in) no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire duit.