Forlíonadh Cíos

Rialacha

Ní bheidh an Forlíonadh Cíosa soláthartha ach amháin má tá an chóiríocht oiriúnach do do riachtanais, má tá an cíos faoi bhun an uasleibhéil cíosa a socraíodh do do chontae (féach 'Uasleibhéil cíosa do gach contae' thíos).

Is féidir leat a bheith i dteideal Forlíonta Cíosa má tá tú i do chónaí ar feadh 6 mhí (183 lá) den 12 mhí a chuaigh thart in aon, nó le meascán, mar a leanas:

• Cóiríocht le haghaidh daoine gan dídean
• Cóiríocht phríobháideach ar cíos. Má tá tú i do chónaí i níos mó ná cóiríocht ar cíos amháin, d'fhéadfá na tréimhsí seo a chomhcheangail chun na 6 mhí (183 lá) a shásamh. Caithfidh tú bheith ábalta taispeáin gur féidir leat an cíos a íoc ag tosú do thionóntacht agus go leanfá an cíos a íoc ach amháin mar gheall ar do chúinsí athraithe a tharlóidh i ndiaidh tosú do thionóntachta
• Institiúid, mar shampla, ospidéil, teach chúraim nó áit choinneála

Nó

• Má tá tú measta sa 12 mhí a chuaigh thart ag údarás áitiúil mar incháilithe le haghaidh agus i ndíth tithíocht shóisialach. Mura mbíonn measúnú riachtanais tithíochta agat, caithfidh tú dul go dtí an t-údarás áitiúil chun do chuid riachtanais tithíochta á mheasúnú. Ní mór don údarás áitiúil bheith sa cheantar cheana inar mhaith leat bheith i do chónaí agus iarratas ar Fhorlíonadh Cíosa á dhéanamh. Ní féidir leat iarratas a dhéanamh ar Forlíonadh Cíos ach amháin nuair tá tú measúnaithe i ndíth tithíochta. Fad a dhéanann an t-údarás áitiúilt measúnú riachtanais tithíochta ní bheidh Forlíonadh Cíos íoctha.

Caithfidh tú freisin:

• Más féidir leat triail gnáthchónaithe a phasáil.
• Más féidir leat tastáil mhaoine a phasáil.

Ní bheidh tú incháilithe le haghaidh Forlíonta Cíosa má tá tú:

• Fostaithe go lánaimsearatha. Ach más é an measúnú a dhéantar ort go bhfuil gá agat le cóiríocht tí faoin Scéim um Chóiríocht ar Cíos agus má tá tú gan fhostaíocht lánaimseartha le 12 mí nó níos mó, b’fhéidir go mbeidh tú i dteideal an Fhordheontais. (Féach ‘Fostaíocht agus Fordheontas Cíosa’ anseo thíos.)
• Má bhíonn an dara tairiscint ar chóiríocht údaráis áitiúil diúltaithe agat le linn tréimhse 12 mhí. Sa chás seo, ní bheidh tú incháilithe le Forlíonadh Cíosa a éileamh ar feadh 12 mhí
• Má tá tú ag fágáil tithíocht údaráis áitiúil gan cúis réasúnta.
• Ag freastal ar oideachas go lánaimseartha. Ach má tá tú ag fáil an Liúntais um Filleadh ar an Oideachas ná ag glacadh páirte sa Chlár um Filleadh ar Oideachas b’fhéidir go mbeidh teideal agat ar an bhFordheontas.

Ag íoc cíos do thuismitheoir: Má tá tú i do chónaí sa teach teaghlaigh agus má íocann tú cíos le do thuismitheoir ní bhfaigheadh tú Forlíonadh Cíos. Má tá dara réadmhaoin ag do thuismitheoir, ní bhfaigheadh tú Forlíonadh Cíos go ginearálta, ach amháin más tionóntacht bona fide í agus má dhéantar an measúnú ort go bhfuil gá agat le cóiríocht tí. Caithfidh do thuismitheoir freisin bheith ábalta cruthú go bhfuil taifead an réadmhaoine seo ar cíos aige/aici

Forlíonadh Cíos agus fostaíochta

Ní bheidh tú incháilithe don Fhorlíonadh Cíosa má tá tú fostaithe go lánaimseartha. Is é sin, fostaithe ar feadh 30 uair a chloig sa tseachtain nó níos mó. (I gcás lánúnacha, má tá duine de lánúin fostaithe go lánaimseartha beidh an bheirt acu eisiata maidir le forlíonadh cíosa a éileamh).

Ó 5 Meitheamh 2007, má ghlacann d’údarás tithíochta áitiúil leis go bhfuil cóiríocht de dhíth ort faoin Scéim Chóiríochta Cíosa agus má bhí tú dífhostaithe nó gan a bheith i bhfostaíocht lánaimseartha go ceann ar a laghad 12 mhí sula dtosaíonn tú ag obair b’fhéidir go mbeifeá i dteideal Forlíonadh Cíosa a choinneáil. B’fhéidir go mbeifeá i dteideal Forlíonadh Cíosa a choinneáil chomh maith má bhí tú páirteach sa Scéim Fostaíochta Pobail, sa Scéim Liúntais Fiontraíochta Ceantair, nó ag dul ar Liúntas um Filleadh Ar Obair go díreach roimh dul ar ais ar obair duit.

Déanfar athmheasúnú ort le haghaidh Forlíonta Cíosa agus tabharfar cuid de d’ioncam breise san áireamh lena n-áirítear cuid de d’ioncam ó fhostaíocht. De thoradh an athmheasúnaithe, b’fhéidir go leanfaidh tú de bheith incháilithe le haghaidh Forlíonta Cíosa agus b’fhéidir nach leanfaidh. Má tá tú incháilithe le haghaidh Forlíonta Cíosa b’fhéidir go bhfaighfeá ráta difriúil forlíonta.

Ioncam atá tógtha san áireamh d’Fhorlíonadh Cíosa

• Ioncam glan ó fhostaíocht (sin ioncam comhlán lúide ÁSPC agus costais taistil réasúnta. Má bhíonn leanbh cleithiúnach faoi 18 mbliana d'aois agus in oideachas lánaimseartha, ní ghlacfar a hioncam ó fhostaíocht san áireamh.)
• Íocaíochtaí leasa shóisialaigh (tá eisceachtaí ann, féach ‘Ioncam nach gcuirtear san áireamh’ thíos)
• Forlíonadh Ioncaim Teaghlaigh
• Ioncam in airgead tirim (mar shampla, cothabháil)
• Ioncam agus luach na maoine ar fad go mb’fhéidir gur choinnigh an éilitheoir uaidh/uaithi féin le bheith incháilithe do LLS
• Caipiteal (mar shampla, maoin seachas do theach féin, coigiltis agus infheistíochtaí)

Déanfar luach caipitil maoine (seachas do theach féin), infheistíochtaí agus coigiltis a mheasúnú ar bhonn seachtainiúil mar seo a leanas:

Ioncam nach nglactar san áireamh agus Forlíonadh Cíosa á áireamh

Ón 5 Meitheamh 2007, déanfar neamhaird d’ioncam ó na foinsí seo a leanas nó ní ghlacann an Oifigeach Leasa Pobail (CWO) san áireamh iad nuair a dhéantar áireamh ar mhéid an Fhorlíonta Cíosa a gheobhaidh tú:

• Liúntas Forlíonta Leasa (SWA) do theaghlach féin
• Sochar Leanaí
• Liúntas Gluaiseachta
• Íocaíochtaí cúraim altrama ó Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte
• Íocaíochtaí as cóiríocht a thabhairt do leanaí faoin Acht um Chúram Leanaí
• Ioncam ó mhic léinn Ghaeltachta
• Deontais nó liúntais ó scéimeanna a chothaíonn leas na ndaoine dalla
• Airgead a fhaightear ó eagraíochtaí carthanacha, mar shampla, Naomh Uinseann de Pól
• Cúiteamh a dhámh an Binse Cúitimh maidir le Heipitíteas C a tolgadh ó tháirgí fola áirithe, dóibh sin a bhfuil míchumas orthu de dheasca Tailídimíde, agus dóibh sin a fhaigheann cúiteamh faoi Bhord Sásaimh na nInstitiúidí Cónaitheacha
• Deontais chothabhála íoctha ag na hÚdaráis Áitiúla don Ardoideachas
• Liúntas Cúraim Bhaile
• Ioncam ó fhostaíocht le FSS mar Chúntóir Baile
• Pinsinéirí: Má tá tú 65 bliain d’aois nó níos sine (nó sa chás go bhfuil aois an phinsin bainte amach ag duine den chúpla) agus má tá ioncaim teaghlaigh chomhcheangailte níos mó ná an ráta SWA iomchuí do do chúinsí teaghlaigh, ní thógfar an difríocht idir an ráta íosta de Phinsean Stáit (Ranníocach) iomchuí le do chúinsí agus an ráta LLF iomchuí le do chúinsí san áireamh.
• Íocaíochtaí cúramóirí: Ní thógfar Liúntas Cúramóra leath-ráta san áireamh riamh.
• Má tá tú ag fáil Liúntas Cúramóra, ní thógfar méid an liúntais thar an ráta LLF iomchuí do do chúinsí (an ráta do dhuine fásta cleithiúnach do chúpla nó an ráta LLF pearsanta) san áireamh. Mar sin, más duine de chúpla thú agus má tá tú ag fáil Liúntas Cúramóra, ní thógtar méid an Liúntais Cúramóra atá á íoc lúide an ráta duine fásta cleithiúnach LLF san áireamh agus más duine singil nó más tuismitheoir aonair thú is é an mhéid ar a ndéantar neamhaird uirthi ná ráta an Liúntais Cúramóra atá á íoc lúide an ráta pearsanta de LLF.
• Ní thógtar méid ar bith de Shochar Cúramóra thar an bunráta LLF do do chúinsí (an ráta duine fásta cleithiúnach nó an ráta pearsanta LLF) san áireamh.
• Deontas Cúraim Faoisimh
• Íocaíocht Chaomhnóra (Ranníocach) agus Íocaíocht Chaomhnóra (Neamh-Ranníocach)
• Neamhaird Tuillimh Athshlánúcháin is ea méid áirithe den ioncam atá agat ó obair athshlánúcháin nach dtógtar san áireamh. Má tá Liúntas Míchumais nó Pinsean na nDall á fháil agat, ní thógtar €120 ó oiliúint nó fostaíocht athshlánúcháin san áireamh sa mheasúnú maidir le Forlíonadh Cíosa. Tógtar gach tuilleamh os cionn €120 ó oiliúint nó fostaíocht athshlánúcháin san áireamh agus beidh tionchar aige ar an bhForlíonadh Cíosa atá agat. Má tá tú ag tuilleamh os cionn €120, is féidir measúnú a dhéanamh ort trí Neamhaird Tuillimh Athshlánúcháin nó Neamhaird Ioncaim Teaghlaigh a úsáid (ní féidir an dá cheann a úsáid), cibé atá chun do leasa.
• Is méid áirithe é an Neamhaird Ioncaim Teaghlaigh de d'ioncam teaghlaigh nach dtugtar san áireamh. Lena chois sin, ní thugtar €75 de ioncam teaghlaigh bhreise'ar bith san áireamh. Ní thógtar 25% den ioncam teaghlaigh bhreiseatá agat os cionn €75 san áireamh freisin. Níl aon uasteorainn ar an méid gur féidir neamhaird a dhéanamh de.

  *Ioncam teaghlaigh bhreise is ea ioncam ó fhostaíocht pháirtaimseartha nó féinfhostaíocht pháirtaimseartha, Forlíonadh Ioncaim Teaghlaigh, Fostaíocht Pobail (FP), Tús, Liúntas um Fhilleadh ar Obair, Liúntas Fiontraíochta um Fhilleadh ar Obair nó cúrsa FÁS. Déantar cothabháil a mheasúnú mar ioncam teaghlaigh bhreise freisin (féach thíos).

Cothabháil agus Forlíonadh Cíosa

Déantar cothabháil a mheasúnú mar 'ioncam teaghlaigh bhreise' (féach thuas) agus déantar íocaíochtaí chothabhála suas go dtí €95.23 in aghaidh na seachtaine a mheasúnú ar an iomlán. Baineann an Neamhaird Ioncaim Teaghlaigh le híocaíochtaí chothabhála os cionn an méid seo. Mar shampla, más cothabháil an t-aon ioncam breise atá agat, déantar d’íocaíocht chothabhála ar fad suas go dtí €95.23 in aghaidh na seachtaine a mheasúnú ar an iomlán. úsáidtear Neamhaird Ioncaim Teaghlaigh. Más cothabháil an t-aon ioncam breise atá agat, a mheasúnú ar an iomlán. Baineann an Neamhaird Ioncaim Teaghlaigh €75 le suimeanna os cionn €95.23 agus dá bhrí sin ní chuirtear aon chothabháil idir €95.23 agus €170.23 san áireamh. Lena chois sin, ní thógtar 25% de chothabháil ar fad os cionn €170.23 san áireamh.

Do ranníocaíocht cíosa (Ranníocaíocht Teaglaigh)

Nuair a ríomhann an tOifigeach Leasa Pobail do leibhéal Forlíonta Cíosa déanfar é a laghdú de €30, toisc go caithfear €30 a íoc ar a laghad i dtreo do chíos. Is féidir leat níos mó ná €30 a íoc mar tá dualgas ort freisin, faoi réir neamhaird ioncaim, aon acmhainní inmheasúnaithe breise atá agat os cion bunráta cuí LLS a chur i dtreo do chíos. Más duine de lánúin thú agus má dhéanann tú iarratas ar Fhorlíonadh Cíosa, caithfidh tú €35 ar a laghad a íoc i dtreo do chíosa.

Ní dhéanfaidh lánúin thar aois 65 a bhfuil ioncam acu atá cothrom nó níos lú ná an Pinsean Stáit (Ranníocach) dá staid ach €35 a íoc i leith a gcuid cíosa. Ní dhéanfaidh lánúin a bhfuil Pinsin Stáit (Ranníocach) ag an mbeirt acu gan ioncam ar bith eile ach €35 a íoc i leith a gcuid cíosa.

Forlíonadh Cíosa a Ríomh

Is féidir leis a bheith casta Forlíonadh Cíosa a ríomh. Déanfaidh an tOifigeach Leasa Pobail i d’oifig sláinte áitiúil cinneadh an bhfuil tú incháilithe d’Fhorlíonadh Cíosa agus an méid a bheidh le fáil agat a ríomh. Tuilleadh eolais ar fáil inár ndoiciméad ‘Conas Forlíonadh Cíosa a ríomh'.