Cad a tharlaíonn d’fhiacha tar éis bháis

Fiacha tar éis bháis

Nuair a fhaigheann tú bás, ní mór d’aon fhiach atá agat a aisíoc ó d'eastát sula mbeifear in ann aon éileamh eile ar an eastát a chomhlíonadh. Is é seo an cás cibé an bhfuil nó nach bhfuil tiomna déanta agat.

Má fhaigheann tú bás agus mura bhfuil aon eastát agat, faigheann d’fhiacha bás ansin de bharr nach féidir iad a aisíoc. Níl do ghaolta faoi dhliteanas do chuid fiacha ach amháin sa chás gur thug siad slánaíochtaí pearsanta ar na fiacha sin.

D'fhéadfadh do chreidiúnaithe agra a dhéanamh ar d’eastáit chun íocaíocht a fháil ar fhiacha neamhíoctha. Tá tréimhse teorannaithe de shé bliana ar ghníomhaíochtaí a dhéanamh i gcoinne d'eastát.

D’eastáit

Is éárd atá i gceist le d'eastáit ná an mhaoin, na hearraí agus an t-airgead ar fad agat gur féidir a dháileadh tar éis do bháis. Ní féidir le maoin áirithe agus le hairgead áirithe a bheith mar chuid de d'eastát ar chor ar bith.

Baile teaghlaigh

Má tá tú féin agus do chéile mar chomhúinéirí bhaile an teaghlaigh, beidh do chéile mar úinéir aonair an tí i ndiaidh do bháis. Má tá morgáiste ar an mbaile teaghlaigh, ansin beidh do chéile faoi dhliteanas i leith an mhorgáiste sin ach níl sé/sí faoi dhliteanas i leith aon cheann de na fiacha eile agat. Ní thógtar do theach nó an chuid agat mar chuid de d'eastát.

Má tá tú i d’úinéir aonair, beidh do bhaile teaghlaigh mar chuid de d'eastát agus tá sé ar fáil chun do chuid fiacha a íoc.

Polasaithe árachais

Tá tairbhí ainmnithe ag roinnt polasaithe árachais. Sna cásanna sin, téann fáltais an pholasaí díreach chuig an tairbhí sin agus ní bhíonn siad mar chuid d'eastát. I gcásanna eile, ní bhíonn fáltais an pholasaí árachais mar chuid de d'eastát agus tá siad ar fáil chun do chuid fiacha a íoc. Braitheann an méid a tharlaíonn in aon chás ar leith ar théarmaí an pholasaí.

Taiscí chomhar creidmheasa

Má bhí tú i do bhall de chomhar creidmheasa, bheadh duine ainmnithe agat le bheith i dteideal suas le €23,000 de do chuid coigiltis i ndiaidh do bháis. Ní bhíonn sé seo mar chuid de d'eastát.

Comhchuntais bhainc

Má tá cuntas bainc i gcomhar le duine nó le daoine eile agat, braitheann an cheist a bheadh ann ar cibé a bhíonn do scair den chuntas mar chuid den eastát ar intinn na sealbhóirí cuntais nuair a osclaíodh an cuntas. Más rud é go raibh sé i gceist go bhfaigheadh an tsealbhóir/na sealbhóirí eile do sciar trí oidhreacht, ní bhíonn do sciar mar chuid de d'eastát. Más rud é nach raibh sé seo i gceist, mar shampla, más rud é go raibh an cuntas i gcomhainmneacha díreach le bheith áisiúil, ansin bheidh do scair – a d'fhéadfadh a bheith mar iomlán anchuntais – ina chuid de d'eastát.

Dualgas ar ionadaí pearsanta

Nuair a fhaigheann tú bás, bailíonn d’ionadaí pearsanta (do seiceadóir nó riarthóir) do sócmhainní le chéile. Is é an chéad dualgas atá ar an ionadaí pearsanta do chostais sochraide agus eile a íoc, agus ansin do chuid fiacha a ghlanadh.

Meastar go bhfuil d'eastát dócmhainneach más rud é nach bhfuil go leor sócmhainní agat chun do chuid costais sochraide agus eile agus d’fiacha go léir a ghlanadh. Sa chás nach bhfuil sócmhainní ar bith agat, ní thagann íocaíocht do chuid fiacha chun cinn. Má tá roinnt sócmhainní agat ach ní leor iad chun do chuid fiacha go léir a ghlanadh, ní mór na fiacha a íoc in ord ar leith. Má tá d’eastát tuaslagach, tá rialacha maidir leis na sócmhainní atá le húsáid ar dtús chun do chuid fiacha a íoc.

Eastát dócmhainneach

Seo a leanas an t-ord tosaíochta le haghaidh íocaíochtaí ó eastát dócmhainneach:

  1. Costais sochraide, costais tiomnacha agus riaracháin. Is iad costais tiomnacha agus riaracháin na caiteachais a thabhóidh i ndéileáil le d'eastát;
  2. Creidiúnaithe a bhfuil slándáil acu, mar shampla, soláthraithe morgáiste;
  3. Fiacha fabhracha - den chuid is mó, is ranníocaíochtaí cánacha agus árachais shóisialta iad seo;
  4. Gnáthfhiacha.

Má tá d’eastát tuaslagach ach neamhdhóthanach

Má tá d’eastát tuaslagach, ansin, arís, ní mór do chostais sochraide agus eile agus do chuid fiacha a íoc ar dtús. Má fhaigheann tú bás díthiomnach, roinntear an chuid eile de d’eastát ina dhiaidh sin de réir na rialacha díthiomnachta.

Má tá tiomna déanta agat agus mura bhfuil d'eastát neamhdhóthanach chun íoc as do chuid fiacha agus na tiomnachtaí go léir a rinne tú, ina dhiadh sin íoctar na fiacha ó na sócmhainní seo a leanas agus san ord seo:

  1. Maoine nár dhéileáil tú le sa tiomna (is é sin, maoin a bheadh á dáileadh de réir na rialacha díthiomnachta);
  2. An t-iarmhar - is é seo an méid atá fágtha nuair a dhéileáiltear le tiomnachtaí ar leith;
  3. Maoine leithreasaithe go sonrach chun na fiacha a íoc;
  4. Maoine a bhfuil cúram na fiacha a íoc curtha orthu;
  5. Leagáidí airgid - is tiomnachtaí airgid ar leith iad seo ó mhaoine nó earraí;
  6. Tiomnachtaí eile.

Nuair atá do thiomna á dhéanamh agat, féadfaidh tú ord difriúil a shonrú le leith íocaíocht do chuid fiacha.

Page edited: 31 May 2011