An dlí maidir le tinte ealaíne

Rialacha

Céard a chiallaíonn tine ealaíne de réir an dlí?

Tugann an dlí sainmhíniú an-teicniúil ar thine ealaíne. Áirítear mar thine ealíne gach feiste a dhónn agus a phléascann chun fuaim ard agus éifeacht amhairc a thabhairt – tine ealaíne thipiciúil, thraidisiúnta go bunúsach. Sainmhínítear tailmeálaithe mar thinte ealaíne.

Ní áirítear tinte ealaíne íseal-ghuaise. Tá na tinte ealaíne íseal-ghuaise seo deartha le n-úsáid laistigh agus áirítear iontu míreanna ar nós 'party-poppers', pléascóga Nollag agus stiallacha tailmeálaithe nó caipíní do ghunnaí bréige.

Céard iad na cionta as tine ealaíne a bheith i do sheilbh?

Faoin reachtaíocht leasaithe is cionta iad seo a leanas:

• Má lasann tú tine ealaíne nó más tusa cúis lena lasadh in áit ar bith, tá tú ciontach i gcion. Féadann an cion de thine ealaíne a lasadh tarlú in áit ar bith, ní hamháin in áit phoiblí. Féadann gairdín tí príobháidigh a bheith san áireamh.
• Má chaitheann, má threoraíonn nó má ghluaiseann tú tine ealaíne lasta i dtreo dhuine eile nó i dtreo maoine tá tú ciontach i gcion.
• Má tá tine ealíne agat agus é ar intinn agat í a dhíol nó a thabhairt do dhuine eile (agus nach bhfuil ceadúnas agat chun í a allmhairiú) tá tú ciontach i gcion.

Má fhaightear ciontach i gceann ar bith de na cionta thuas tú, beidh tú faoi dhliteanas:

• Ar chiontú go hachomair (sa Chúirt Dúiche), rang C fíneáil nó phríosúnacht ar feadh suas le 6 mhí, nó an dá ceann.
• Ar chiontú ar dhíotáil (sa Chúirt Chuarda), fhíneáil de €10,000 ar a mhéid nó phríosúnacht ar feadh suas le 5 bliana, nó an dá ceann.

Is cionta inghabhála iad na cionta thuasluaite toisc go mbaineann an fhéidearthacht de phianbhreith príosúin 5 bliana leo. Mar sin tá an chumhacht ag na Gardaí tú a ghabháil gan bharántas má cheapann siad go réasúnta go ndearna tú cion dá leithéid. Is féidir leo tú a choinneáil i stáisiún na nGardaí le haghaidh ceistiúcháin chomh maith ar feadh suas le 12 uair a chloig sula gcúiseofar tú i gcion nó sula scaoilfear tú.

Céard is féidir leis na Gardaí a dhéanamh agus na cionta seo á n-imscrúdú acu?

Tugadh cumhachtaí leathana do na Gardaí maidir leis na cionta seo a imscrúdú. Tá cheapann na Gardaí go réasúnta go bhfuil tinte ealaíne i do sheilbh agat le díol nó le soláthar gan cheadúnas is féidir leo:

• D'ainm agus do sheoladh a iarraidh
• Iarraidh ort dul chuig stáisiún na nGardaí chun d'ainm agus do sheoladh a fhíorú (mura bhfuil siad sásta go bhfuil na sonraí cearta tugtha agat)
• Tú a chuardach gan bharántas agus tú a choinneáil ar feadh an tréimhse a theastaíonn chun an cuardach a dhéanamh
• Dul isteach i bhfeithicil, árthach nó aerárthach ar bith agus é a chuardach gan bharántas, má cheapann siad go bhfaighidís tine ealaíne ann
• Aon tine ealaíne a fhaigheann siad agus iad i mbun cuardaigh, a bhaineann le tinte ealaíne, a urghabháil agus a choimeád

Má cheapann na Gardaí go bhfuil tú ciontach i dtinte ealaíne a dhíol nó a sholáthar gan cheadúnas, is féidir leo tú a ghabháil gan bharántas.

Tugadh an chumhacht do na Gardaí chomh maith iarratas a chur chuig an gCúirt Dúiche chun barántas cuardaigh a fháil a thugann cead dóibh áitreabh a chuardach ag am (nó amanna) ar bith laistigh de sheachtain amháin ón dáta ar a eisítear an barántas. Tugann an barántas cead do na Gardaí dul isteach in áitreabh, le fórsa más gá, agus ligeann sé dóibh aon rud a fhaightear sa chuardach a úrghabháil. Tá cead ag na Gardaí ainm agus seoladh aon duine atá i láthair ag an áitreabh agus iad á chuardach a éileamh.

Féadfar aon duine a bhacann na Gardaí le linn an chuardaigh faoin mbarántas a ghabháil. Má fhaightear ciontach tú sa chúirt, d'fhéadfá a bheith faoi dhliteanas rang C fíneáil nó phríosúnacht ar feadh suas le 6 mhí, nó an dá ceann.

An féidir liom tinte ealaíne a úsáid ag ócáid speisialta mar chóisir?

Is féidir, ach ar dtús, caithfear ceadúnas a fháil chun na tinte ealaíne a allmhairiú. Má theastaíonn uait tinte ealaíne a allmhairiú isteach in Éirinn caithfidh tú iarratas a chur isteach ar cheadúnas chuig an Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais. Tá foirmeacha iarratais ar fáil (Word) ón Roinn agus is féidir iad a íoslódáil ó láithreán gréasáin na Roinne. Caithfear an t-iarratas a chur isteach mí amháin ar a laghad roimh an ócáid molta. Tá an ceadúnas saor in aisce.
Áirítear ar na sonraí a bhfuil ort a sholáthar agus an t-iarratas á chur isteach agat:

• D'ainm agus do sheoladh mar an iarrthóir
• Ainm agus seoladh eagraí an taispeántais tinte ealaíne
• Ainm agus seoladh oibreoir an taispeántais
• Ainm agus seoladh an oifigigh shábháilteachta don taispeántas
• Dáta, suíomh agus cúis an taispeántais
  

Sa bhreis ar sin, caithfidh tú a dheimhniú don Roinn:

• Gur léigh tú an Cháipéis Threorach ar Thaispeántais Phiriteicniúla Eagraithe (pdf) agus go bhfuil ábhair na cáipéise sin ar eolas agat. Tá an cháipéis seo le fáil ón Roinn.
• Go bhfuil na hoibreoirí go léir a úsáidtear sa taispeántas inniúil, de réir na cáipéise treoraí.
• Go bhfuil árachas dliteanais phoiblí fónta acu.
• Gur chuaigh tú i gcomhairle le hOifigeach Dóiteáin an údaráis áitiúil.
• Gur chuaigh tú i gcomhairle leis na Gardaí áitiúla.
• Gur chuaigh tú i gcomhairle leis na páirtithe leasmhara ábhartha eile go léir, mar shampla, do chomharsana.
  

Nuair atá an fhoirm iarratais comhlánta agus curtha isteach chuig an Roinn Dlí agus Cirt, cuirtear ar aghaidh ansin chuig ceanncheathrú na nGardaí a théann i gcomhairle ansin le do Ghardaí áitiúla. Mura bhfuil aon agóid ag na Gardaí cuireann siad é sin in iúl don Roinn agus ceadófar do cheadúnas.

Tugann an ceadúnas cead duit ansin na tinte ealaíne a allmhairiú agus a fheidhmiú agus a chur ar taispeáint de réir na dtéarmaí atá leagtha amach sa cheadúnas.

Tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara go bhfuil aon duine a chuireann taispeántas tinte ealaíne ar siúl (fiú amháin ceann beag i do ghairdín féin), gan cheadúnas cuí ciontach i gcion ar a bhfuil uasphíonós de 5 bliana i bpríosún.