Scéim Deisiúchán agus Léasaithe

Réamhrá

Táthar tar éis Scéim Deisiúchán agus Léasaithe nua a fhorbairt chun réadmhaoine folmha a thabhairt chun úsáide don tithíocht shóisialta. Tá an scéim dírithe ar úinéirí na réadmhaoin folamh nach mbíonn deisiúcháin ar a n-acmhainn acu, a theastaíonn chun a réadmhaoin a thabhairt chun caighdeáin dá cíosú.

Má bhíonn do réadmhaoin fholamh oiriúnach don tithíocht shóisialta, sásaíonn an t-údarás áitiúil costas na ndeisiúchán riachtanach ar dtús, nó comhlacht ceadaithe tithíochta (AHB). Ligeann tú an réadmhaoin ansin leis an údarás áitiúil nó leis an AHB, a chuirfidh í ar fáil don tithíocht shóisialta. Gheobhaidh tú íocaíocht léasa chomhaontaithe ón údarás áitiúil nó ón AHB, agus fritháireofar luach na ndeisiúchán de réir a chéile i gcoinne na híocaíochta léasa sin thar thréimhse shonraithe.

Seoladh clár píolótach i bPort Láirge agus i gCeatharlach i mí Dheireadh Fómhair 2016. Táthar ag síneadh na scéime de réir a chéile chuig gach údarás áitiúil. Léigh a thuilleadh sa phreaseisiúint seo agus sna Ceisteanna Coitianta seo (pdf).

Rialacha

Réadmhaoine oiriúnacha don scéim

Caitheann an réadmhaoin bheith folamh le 12 mí ar a laghad sular cuireadh í faoi bhráid na Scéime Deisiúcháin agus Léasaithe. Caithfidh tú cruthúnas a sholáthar go raibh sí folamh ar feadh an achair sin.

Caitheann éileamh tithíochta sóisialta bheith ann don réadmhaoin, agus caithfear í a mheasúnú de bheith feidhmiúil don tithíocht shóisialta.

Deisiúcháin de dhíth

Má shásaíonn an réadmhaoin na riachtanais oiriúnachta thuas, déanfaidh foireann an údaráis áitiúil nó an AHB imscrúdú uirthi, agus soláthrófar seicliosta oibreacha duit ar riachtanach iad chun í a thabhairt chuig an gcaighdeán a theastaíonn uathu. Féadann na riachtanais sin bheith éagsúil, ach caitheann gach réadmhaoin ar a laghad bheith:

Caitheann gach réadmhaoin bheith faoi throscán agus fearais áirithe bheith inti. Is iondúil go n-aontaítear ar chíos margaidh ar bhunús réadmhaoine faoi throscán. Tá níos mó sonraí sna Ceisteanna Coitianta (pdf) i leith na scéime.

Aontú an léasa

Caithfidh tú a chruthú gur leatsa an réadmhaoin agus gur comhlíontach ó thaobh cánacha tú. Ba cheart duit dul i gcomhairle le do sholáthraí airgeadais/morgáiste agus a dtoiliú a fháil (más gá) sula nglacann tú le comhaontú léasaithe.

Is é tú féin agus an t-údarás áitiúil nó an AHB a shíneoidh Comhaontú Léasa, ina dtásctar d’aontú le hachar an chomhaontaithe léasa, cíos na réadmhaoine ar an margadh agus sceideal oibreacha a theastaíonn. Aontóidh tú freisin ar an gcaoi ina bhfaighfear ar ais costas na n-oibreacha trí chomhaontuithe léasa.

Is ionann an t-íosachar do léas agus 10 mbliana, ach is féidir leis bheith idir 15 agus 20 bliain, ag brath ar chostas na n-oibreacha. Beidh na híocaíochtaí léasa sin bunaithe ar na rátaí don léasú sóisialta, a shocraítear ag 80% (85% d’árasáin) de na rátaí cíosa margaidh reatha sa cheantar. Beidh coigeartú breise don íocaíochta léasa chun costas na n-oibreacha deisiúcháin a fhritháireamh nó go mbíonn sí deisithe.

Socrú na ndeisiúchán

Is féidir leat féin conraitheoir a shocrú chun na deisiúcháin a dhéanamh. Mura féidir leat é sin a dhéanamh, is féidir leis an údarás áitiúil nó leis an AHB conraitheoir a fhostú ina ionad sin. Caithfidh tú cead scríofa foirmiúil a thabhairt don údarás áitiúil nó don AHB chun socrú i gcomhair oibreacha le déanamh ar an réadmhaoin.

Má tá tú ag socrú an chonraitheora ar do shon féin, ní foláir na hoibreacha le déanamh a chur i bhfoirm liosta agus luachan a fháil ón gconraitheoir. Caithfear aontú ar an méid sin leis an údarás áitiúil nó leis an AHB sula dtosaíonn an saothar. Caitheann an conraitheoir bheith comhlíontach le cánacha, agus bheith in ann fianaise a sholáthar ina leith sin ach iarratas a fháil.

Nuair a bhíonn an saothar críochnaithe, ba cheart duit sonrasc a fháil ón gconraitheoir agus é a thabhairt don údarás áitiúil nó don AHB, a shocróidh cuairt ar an suíomh chun ceadú go sásaíonn an obair an caighdeán riachtanach.

Má bhíonn gach aon ní in ord is in eagar, íocfaidh an t-údarás áitiúil nó an AHB an méid comhaontaithe a íoc leat chun sonrasc an chonraitheora a íoc. Teastóidh uait admháil a sholáthar ón gconraitheoir.

Aisíoc chostas na ndeisiúchán

Fritháireofar costas na ndeisiúchán i gcoinne na híocaíochta léasa aontaiteh nó go n-aisíocfar luach na n-oibreacha. Is é an t-údarás áitiúil nó an AHB a aontóidh leat cén tréimhse fritháirimh iomchuí a bhainfidh le do chás. Tá roinnt bealaí ann ar féidir an fritháireamh a dhéanamh - mar shampla, trí laghdú thar théarma scálaithe i gcoinne achar an léasa féin, amhail sa tábla thíos.

Comhaontú samplach
Costas na ndeisiúchán Íosachar an léasa Fritháireamh le glanadh ag
Suas chuig €10,000 10 mbliana Bliain 8
Suas chuig €20,000 15 bliana Bliain 12
Os cionn €20,000 20 bliain Bliain 15

Beidh clásal aisghlámtha sa léas chun a chinntiú go n-aisíocfar luach iomlán na n-oibreacha má éiríonn an réadmhaoin dofhaighte i rith na tréimhse aontaithe.

Socruithe idir tiarna talún agus tionónta

Tairgfear na réadmhaoine a sealbhaíodh faoin Scéim Deisiúchán agus Léasaithe do theaghlaigh a ceadaíodh ag an údarás áitiúil don tithíocht shóisialta. Síneoidh na tionóntaí comhaontú tionóntachta leis an tiarna talún, arb é an t-údarás áitiúil nó an AHB é. Bainisteoidh an tiarna talún an réadmhaoin agus soláthróidh tacaíocht dá tionóntaí. Ní bheidh na réadmhaoine seo ar fáil do thionóntaí ar an Íocaíocht Cúnaimh Thithíochta (HAP) ná ar an Scéim um Chóiríocht ar Cíos (RAS).

Cothabháil, deisiúcháin agus muirir leanúnacha

Is é an t-údarás áitiúil nó an AHB a bhíonn freagrach as cothabháil inmheánach agus deisiúcháin i rith téarma an léasa. Tabharfar ar ais an réadmhaoin chugat ag deireadh an téarma i ndea-bhail, seachas don chaitheamh agus cuimilt.

Is tuas a bhíonn freagrach as árachas struchtúrach, cothabháil struchtúrach agus deisiúchán struchtúrach. Is tusa freisin a bhíonn freagrach as íoc muirear seirbhíse na cuideachta bainistíochta, más ann dó, agus aon mhuirear eile as a mbíonn dlite ort, ar nós na Cánach Maoine Áitiúla.

Glacfaidh tú leis nach dócha go dtabharfar gach troscán agus fearas ar ais chugat ag deireadh an téarma. Is leatsa ámh aon troscán agus fearas a fhágfar sa réadmhaoin. Níl aon riachtanas ann chun is go mbeidís sa bhail chéanna agus ag tús an léasa.

Díol na réadmhaoine

Is féidir leat an réadmhaoin a dhíol i rith téarma an léasa. Caithfidh tú a fhógairt don údarás áitiúil nó don AHB roimh ré, agus ní foláir duit an comhaontú léasa a aistriú chuig an úinéir nua.

Féadann úinéir na réadmhaoine aontú i roinnt cásanna leis an údarás áitiúil nó leis an AHB chun ‘rogha chun ceannaigh’ a áireamh mar choinníoll leis an léas. Tugtar an rogha leis sin don údarás áitiúil nó don AHB chun an réadmhaoin a cheannach i rith téarma an léasa. Ní féidir coinníoll mar sin a áireamh leis ach amháin má aontaíonn an dá pháirtí leis.

Rataí

Is ionann uaschostas na ndeisiúchán is incheadaithe faoin scéim agus €40,000. Is féidir costas an troscáin deisiithe a áireamh leis sin, faoi mar a aontaíodh leis an údarás áitiúil nó leis an AHB.

Fritháireofar costas na ndeisiúchán i gcoinne na híocaíochta léasa aontaiteh nó go n-aisíocfar luach na n-oibreacha. Is é an t-údarás áitiúil nó an AHB a aontóidh leat cén tréimhse fritháirimh iomchuí a bhainfidh le do chás.

Aontófar an méid is iníoctha leatsa trí idirbheartaíocht leis an údarás áitiúil nó leis an AHB. Is ionann an t-uasmhéid a aontófar agus 80% (85% i gcás árasán) de chíos reatha an mhargaidh. Is iondúil go ndéanfar athbhreithnithe gach 3 nó 4 bliana.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Má tá spéis agat sa Scéim Deisiúcháin agus Léasaithe, ba chóir duit teagmháil a dhéanamh le d’údarás áitiúil i gcomhair faisnéise.

Page edited: 7 November 2017