Coimisiún imscrúdaithe

Eolas

Forálann an tAcht um Choimisiúin Imscrúdúcháin, 2004 do choimisiúin imscrúdaithe a bhunú ar féidir leo saincheisteanna a imscrúdú lena mbaineann saincheisteanna atá ina n-ábhar mór buartha poiblí. Ní chosnaíonn siad an oiread céanna agus bealach níos tapúla iad chun saincheisteanna a imscrúdú ná binse fiosrúcháin. Faoi roinnt cúinsí, féadtar binse fiosraithe a bhunú i ndiaidh gur thuairiscigh coimisiún.

Forálann an tAcht go mbunaíonn ordú rialtais coimisiún – ní mór don Dáil agus don Seanad é seo a fhaomhadh. Leagann an Rialtas nó Aire aonair na téarmaí tagartha amach. Ní mór go ngabhann ráitis leis na téarmaí seo ina leagtar amach fad agus costas dóchúil imscrúdaithe.

I measc na gcoimisiún imscrúdaithe a bunaíodh, tá:

Cumhachtaí coimisiún

Ceanglaítear ar choimisiúin comhoibriú deonach finnéithe a lorg ach tá cumhachtaí acu chun iallach a chur ar dhaoine fianaise a thabhairt más gá. Chomh maith leis sin, tá an chumhacht acu chun áitreabh a chuardach agus cáipéisí a ghlacadh.

Go ginearálta, tugtar fianaise go príobháideach. Tá sé beartaithe nár cheart go mbeadh gné sháraíochta chomh mór céanna i gceist le coimisiúin a bhíonn i gceist le binsí. Ní beidh ionadaithe dlí na bpáirtithe eile i láthair ach má tá an coimisiún sásta go dteastaíonn a láithreacht ar mhaithe leis an imscrúdú agus nósanna imeachta córa. Ní fhéadtar finné a chroscheistiú ach má chomhaontaíonn an coimisiún.

Forálann an tAcht do threoirlínte a réiteach ag an Aire ábhartha maidir le costais dlí na bhfinnéithe. Féadtar duine a chuireann bac ar an gcoimisiún nó nach gcomhoibríonn a chur faoi dhliteanas íoc as costais bhreise a eascraíonn as seo.

Tuarascálacha

Déanann coimisiún tuarascáil deiridh ar a dtorthaí le hAire sonraithe. Féadfaidh an tAire tuarascálacha eatramhacha a iarraidh ar dhul chun cinn ginearálta imscrúdú coimisiúin nó gné ar leith den imscrúdú.

Tá dualgas ar an Aire tuarascáil deiridh an choimisiúin a fhoilsiú mura measann an tAire go bhféadfadh an foilsiú sin difear a dhéanamh d’aon imeachtaí coiriúla atá ar bun. Sa chás sin, féadfaidh an tAire iarratas a dhéanamh ar an Ard-Chúirt ar threoracha.

Tá forálacha ann do dhaoine atá ainmnithe sa tuarascáil chun cur i gcoinne na dtorthaí maidir leo.

Page edited: 20 August 2015