Rialúchán na brústocaireachta

Réamhrá

Is iondúil go mbaineann cur in iúl dearcthaí leis an mbrústocaireacht do pholaiteoirí agus do sheirbhísigh phoiblí i leith dlíthe, beartas agus cleachtas; agus b’fhéidir féachaint chun na dlíthe, beartais agus cleachtais úd a athrú. Is iomaí cineál stocaireachta ann. D’fhéadfá do dhearcthaí mar shaoránach príobháideach a chur in iúl i leith saincheisteanna a théann i bhfeidhm go díreach ort nó d’fhéadfá bheith ag déanamh aighneachtaí nó láithreoireachtaí a théann i bhfeidhm ar go leor daoine. D’fhéadfá bheith ag brústocaireacht go pearsanta nó d’fhéadfá duine éigin eile a fháil chun stocaireacht ar do shonsa. D’fhéadfá an bhrústocaireacht a dhéanamh i scríbhinn nó ón mbéal.

Tháinig An tAcht um Brústocaireacht a Rialáil 2015 i bhfeidhm an 1 Meán Fómhair 2015 agus is ann a fhoráitlear go gcaitheann daoine áirithe a bhíonn i mbun gníomhaíochtaí brústocaireachta clárú leis An Coimisiún um Chaighdeáin in Oifigí Poiblí. Ní foláir dóibh faisnéis a sholáthar i leith a ngníomhaíochtaí brústocaireachta freisin.

Bíonn An Clár Brústocaireachta inrochtana don phobal, arb é an Coimisiún a chothabhálann é, ag lobbying.ie.

An Bhrústocaireacht

Is iad na daoine a chaitheann clárú de ghnáth ná:

  • Brústocairí gairmiúla a íoctar chun brústocaireacht a dhéanamh ar son daoine eile
  • Daoine aonair agus eagrais tráchtála le níos mó ná 10 bhfostaí lánaimseartha a bhíonn ag brústocaireacht ar a sonsan
  • Comhlachtaí ionadaíocha le fostaí lánaimseartha amháin ar a laghad agus gurb é fostaí íoctha nó sealbhóir oifige a dhéanann an bhrústocaireacht
  • Grúpaí abhcóideacha, eagrais neamhrialtasacha agus cumainn charthanais le fostaí lánaimseartha amháin ar a laghad agus a chuireann chun cinn leasanna nó cúiseanna faoi leith, gurb é fostaí íoctha nó sealbhóir oifige a dhéanann an bhrústocaireacht

D’fhéadfaí go gcaithfeadh daoine aonair eile clárú má bhíonn siad páirteach sa bhrústocaireachta i ndáil le forbairt nó le criosú talún. Féach ‘Forbairt agus criosú talún’ thíos.

Caithfidh tú clárú má:

  • Má bhíonn tú i mbun gníomhaíochtaí brústocaireachta
  • Más oifigeach poiblí ainmnithe é an duine a bhfuil tú á bhrústocaireacht
  • Má tá tú ag déanamh cumarsáide ábhartha
  • Má bhaineann an chumarsáid le gné ábhartha agus ní cumarsáid eisceachtúil í

Oifigeach poiblí ainmnithe

Caitheann an chumarsáide bheith le hoifigeach poiblí ainmnithe. Is iad na hOifigigh phoiblí ainmnithe:

Ní mór do chomhlachtaí poiblí faisnéis faoina bhfostóirí a fhoilsiú ar oifigigh phoiblí ainmnithe iad.

An Chumarsáid

Caitheann tú bheith ag déanamh cumarsáide ábhartha. Ciallaíonn cumarsáid ábhartha cumarsáid scríofa nó béil a dhéantar go pearsanta (go díreach nó go hindíreach) le hoifigeach poiblí ainmnithe i ndáil leis an ngné ábhartha. Ní áirítear léi cineálacha cumarsáide áirithe. Féach ‘Cumarsáidí Eisceachtúla’ thíos.

Ciallaíonn gné ábhartha aon ghné a bhaineann le:

  • Tionscnamh, forbairt nó modhnú aon bheartais phoiblí nó aon chláir phoiblí,
  • Ullmhú nó leasú aon dlí
  • Deonú aon deontais, iasachta nó tacaíochta airgeadais eile, conartha nó comhaontaithe eile, nó d’aon cheadúnas nó údarú eile lena mbaineann cistí poiblí

Ní áirítear léi aon ghné nach mbaineann ach amháin le forfheidhmiú aon bheartais, cláir, achtacháin nó deonaithe mar é, de chineál teicniúil.

Cumarsáid eiscthe

Ní cheaptar cineálacha cumarsáide áirithe, ar a dtugtar cumarsáid eiscthe, de bheith ina mbrústocaireacht de réir na reachtaíochta. Áirítear leo siúd:

  • Cumarsáid leis an duine nó ar a sonsan maidir lena ngnóthaí príobháideacha i leith aon ghné seachas forbairt nó criosú talún
  • Cumarsáid ina bhfiafraítear faisnéis fhíorasach nó ina dtugtar faisnéis fhíorasach mar fhreagra d’iarratas ar fhaisnéis
  • Cumarsáid arna hiarraidh ag comhlacht seirbhíse poiblí agus arna foisliú aige

Is féidir leat teacht ar a thuilleadh faisnéise i leith cumarsáide eiscthe ar lobbying.ie.

Forbairt agus criosú talún

Ceaptar tú de bheith ag brústocaireacht má dhéanann tú cumarsáid ábhartha faoin bhforbairt nó criosú talún faoi na hAchtanna um Pleanáil agus Forbairt 2000 chuig 2014.

Meastar cumarsáid maidir le cead pleanála a fháil chun d’áit chónaitheach phríobháideach phríomha a thógáil nó a shíneadh de bheith ina cumarsáid eiscthe, agus gan bheith ina brústocaireacht dá réir. De réir na reachtaíochta, is ionann d’áit chónaithe phríobháideach phríomha agus áit chónaithe nó cuid d’áit chónaithe ina gcónaíonn tú mar do phríomháit chónaithe nó an t-aon áit chónaithe agat. Áirítear léi gairdín agus tailte d’áite cónaithe, suas le 1 acra amháin cé is moite den teach, a bhfuil agat do shaothar nó do thaitneamh.

Ní cheaptar cur in iúl do dhearcthaí d’údarás áitiúil bheith ina bhrústocaireachta más cuid de phróiseas foirmiúil comhairliúcháin phoiblí é agus má bhaineann sé le plean forbartha nó le plean limistéir áitiúil nó le togra chun tailte faoi leith a chriosú nó a athchriosú. Má dhéanann tú cumarsáid le hoifigeach poiblí ainmnithe lasmuigh den phróiseas foirmiúil comhairliúcháin phoiblí áfach, is amhlaidh a chaitheann tú do ghníomhaíocht brústocaireachta a chlárú.

Ní hiad an bhrústocaireacht iad na hiarratais ar chead pleanála agus aighneachtaí i ndáil le hiarratas ar chead pleanála. Féadfar féachaint ar chumarsáid, áfach, le hoifigeach poiblí ainmnithe maidir le hiarratas pleanála a thagann lasmuigh den phróiseas pleanála foirmiúil, mar chumarsáid brústocaireachta.

Is féidir leat teacht ar a thuilleadh eolais i dTreoirlínte an Choimisiúin don bhrústocaireacht i ndáil le forbairt agus criosú talún.

Clárú

Caithfidh tú clárú ag lobbying.ie ó 1 Meán Fómhair 2015 má bhíonn tú i mbun gníomhaíochtaí brústocaireachta. Má thosaíonn tú ag brústocaireacht idir:

  • 1 Meán Fómhair agus 31 Nollaig, ní foláir duit clárú faoi 21 Eanáir
  • 1 Eanáir agus 30 Aibreán, ní foláir duit clárú faoi 21 Bealtaine
  • 1 Bealtaine agus 31 Lúnasa, ní foláir duit clárú faoi 21 Meán Fómhair

Caitheann tú an fhaisnéis seo a leanas a sholáthar nuair a chláraítear:

  • D’ainm
  • An seoladh (nó an príomhsheoladh) ag a mbíonn tú i mbun gnó nó (murab ann don seoladh úd) an seoladh ag a ngnáthchónaíonn tú
  • Do ghnó nó príomhghníomhaíochtaí
  • Aon seoladh ríomhphoist, uimhir ghutháin nó seoladh láithreáin ghréasáin a bhaineann le do ghnó nó príomhghníomhaíochtaí
  • Aon uimhir chlárúcháin a eisítear leat ón Oifig um Chlárú Cuideachtaí
  • Más cuideachta í, d’oifig chláraithe

Caithfidh tú tuairisceáin i leith do ghníomhaíochtaí brústocaireachta a dhéanamh freisin i rith gach aon cheann de na tréimhsí thuas laistigh de 21 lá ó dheireadh na tréimhse. Caithfidh tú an méid seo a leanas a sholáthar:

  • An áit a ndearnadh an bhrústocaireacht ar son duine éigin eile, faisnéis faoin duine sin
  • Na hoifigigh phoiblí ainmnithe a ndearnadh brústocaireacht orthu agus an comhlacht poiblí lena bhfostaítear iad nó ina bhfuil oifig nó post éigin eile acu
  • Ábhar na brústocaireachta agus an toradh a bhíothas ag ceapadh a fháil
  • Cineál agus méid na ngníomhaíochtaí brústocaireachta a rinneadh
  • Ainm an duine aonair ag a raibh príomhfhreagracht as stiúradh na ngníomhaíochtaí brústocaireachta
  • Ainm gach aon duine ar(bh) oifigeach poiblí ainmnithe iad a fhostaíonn tú nó a sholáthraíonn seirbhísí duit, agus a bhí i mbun na ngníomhaíochtaí brústocaireachta
  • Aon athrú a tharla le linn na tréimhse i leith na faisnéise a soláthraíodh chun críocha clárúcháin

Caithfear sloinneadh i do thuairisceán mura ndearadh aon ghníomhaíocht brústocaireachta i rith na tréimhse. Ní chaitheann tú tuairisceán a dhéanamh má thásctar le d’iontráil sa Chlár gur tháinig do ghníomhaíochtaí brústocaireachta chur críche go buan.

Amharc ar an gClár

Bíonn An Clár Brústocaireachta ar fáil le hamharc air saor in aisce ar láithreán gréasáin lobbying.ie. Gheofar faisnéis sna tuairisceáin ghníomhaíochta brústocaireachta nuair a dhéantar iad faoi:

  • Na dreamanna atá i mbun brústocaireachta agus na dreamanna a ndéantar brústocaireacht ar a sonsan
  • Na dreamanna a bhfuiltear á mbrústocaireacht
  • Na saincheisteanna lena mbaineann agus toradh ceaptha na brústocaireachta

Tuilleadh eolais

faisnéis don phobal chomh maith le faisnéis do bhrústocairí ag an gCoimisiún ar a láithreán gréasáin.

Page edited: 2 February 2016