Athrú poist: cáin, ÁSPC agus pinsean

Réamhrá

Má tá tú ag athrú poist (is é sin, má tá tú ag fágáil do phost reatha agus ag tosú ar cheann nua), tá roinnt céimeanna ba cheart duit a thógáil maidir le cáin agus ranníocaíochtaí árachais shóisialta (ÁSPC). Chomh maith leis sin, tá ceisteanna tábhachtacha le cur san áireamh, maidir le pinsin.

Ráiteas cánach

Ba cheart duit teastas P45 a fháil ó d’fhostóir agus tú ag fágáil poist. Is ráiteas ó d’fhostóir an P45 a thaispeánann an méid pá a fuair tú chun dáta, an méid cánach, Mhuirir Shóisialta Uilíoch agus árachais shóisialta (ÁSPC) a d’íoc tú chun dáta. Nuair a thosaíonn tú ar do phost nua beidh an fhoirm P45 seo ag teastáil uait chun í a thabhairt do d’fhostóir nua. Tógann d’fhostóir nua roinnt sonraí ó do P45 agus seolann sé/sí do P45 chuig an oifig cánach ar do shon. Is fógra é sin don oifig chánach go bhfuil tú tar éis obair a thosú le fostóir nua agus déanann sé cinnte go bhfuil siad ag baint cánach i gceart. Nuair a thugann tú an P45 do d’fhostóir nua, déanfaidh sé/sí:

  • An córas ÍMAT a chur i bhfeidhm bunaithe ar na creidmheasanna cánacha agus na sonraí faoin scoithphointe bunúsach taispeánta ar an teastas P45 go dtí go bhfaigheann sé/sí teastas creidmheasanna cánach ón oifig chánach.
  • Tuairisc a chur chuig an oifig chánach go bhfuil do phost athraithe agat le gur féidir teastas creidmheasanna cánach don phost nua a eisiúint duit.

Muna dtugann tú an P45 do d’fhostóir nua, bainfear cáin éigeandála díot.

Cáin éigeandála

Muna fhaigheann d’fhostóir nua Teastas Creidmheasanna Cánach ón oifig chánach nó P45 chomhlánaithe uaitse, caithfidh siad cáin éigeandála a bhaint de do phá. (Tá cur síos déanta ar rátaí cáin éigeandála faoin gceannteideal ‘Rates’ thíos.

Mura mbeidh siad seo a leanas faighte ag d’fhostóir:

  • Teastas creidmheasanna cánach ón oifig cánach nó
  • Teastas P45 (codanna 2 agus 3) uait féin, maidir le d'fhostaíocht roimhe seo,

beidh sé d'oibleagáid ar d’fhostóir cáin a asbhaint ar bhonn éigeandála nuair a bheidh siad ag íoc do chéad phá nó tuarastal mar fhostaí. Ciallaíonn sé sin go dtabharfaidh siad liúntas saor ó cháin sealadach duit don chéad mhí fostaíochta agus méadófar asbhaintí cánach de réir a chéile ón dara mí ar aghaidh. Is é an toradh a bhíonn ag an mbunús éigeandála ná: tar éis 4 seachtaine, ní thugtar aon liúntas shaor ó cháin agus íoctar cáin ag an ráta is airde ó sheachtain 9, beag beann ar an leibhéal pá. Déanann sé ciall mar sin an bunús éigeandála sin a sheachaint trí na céimeanna simplí a tugadh cuntas orthu ní ba luaithe a leanúint nuair a thosaíonn tú ag obair in Éirinn. Léigh tuilleadh faisnéise faoi cáin éigeandála anseo.

Léigh tuilleadh eolais faoi cáin agus obair a thosú anseo.

Árachas sóisialta (ÁSPC)

Íocann an chuid is mó d’fhostóirí agus fostaithe (os cionn 16 bliain d’aois) ranníocaíochtaí árachais shóisialta isteach i gCiste Árachais Shóisialta náisiúnta. Tugann ranníocaíochtaí árachais shóisialta teidlíocht duit do réimse sochar a riarann an Roinn Coimirce Sóisialaí. Tá sé tábhachtach, mar sin, d’uimhir phearsanta seirbhíse poiblí, (UPSP) a thabhairt do d’fhostóir ionas go ndéanfar taifead ar do ranníocaíochtaí árachais shóisialta comhcheangailte agus go gcosnófar do theidlíocht do shocair don todhchaí. Léigh tuilleadh faoi árachas sóisialta (ÁSPC).

Athrú poist agus pinsin

Pinsin ghairme: Má tá pinsean gairme agat d’fhéadfaí do shochair ón scéim pinsean a chaomhnú laistigh den scéim nó a aistriú go scéim eile. De réir na reachtaíochta, nuair a fhágann ball scéim pinsean, caithfear litir le Roghanna Fágála Seirbhíse a sholáthar dóibh faoi cheann 2 mhí ón tráth a fhágann siad an scéim. Ba chóir go dtabharfaí mionsonraí sa litir seo a bhaineann le haon roghanna maidir le sochair na mball. Ciallaíonn sochar caomhnaithe go bhfaigheann tú pinsean nuair a shroicheann tú gnáthaois scoir na scéime.

Má tá níos lú ná 2 bhliain de ranníocaíochtaí agat sa scéim, is féidir leat aisíoc a fháil ar do chuid ranníocaíochtaí féin (ach ní bheidh aisíoc ar ranníocaíochtaí ar bith atá déanta ag d’fhostóir). Beidh an t-aisíoc seo inchánach, toisc go bhfuair tú faoiseamh cánach nuair a rinne tú an ranníocaíocht. Sula bhfágann tú d’fhostaíocht, ba chóir duit labhairt leis an duine sa chomhlacht atá freagrach as an scéim pinsean a riaradh, mar baineann rialacha ar leith le gach scéim.

Cuntais Choigiltis Scoir Phearsanta (CCSP): Má tá CCSP agat, gan táillí ar bith i gceist, is féidir CCSP a stopadh nó a thosú ag tráth ar bith a roghnaítear trí theagmháil a dhéanamh le do sholáthraí CCSP. Is conradh é do CCSP i bhfoirm cuntais infheistíochta idir tú féin agus soláthraí CCSP. Ceadaíonn CCSP duit fostaíocht a athrú agus leanúint ar aghaidh leis an gCCSP céanna.

Chun tuilleadh eolais a fháil, féach ar leabhrán na hÚdaráis Pinsean, PRSAs – a consumer and employer's guide (pdf).

Rialacha

Tá tú i dteideal teastais P45 nuair a éiríonn tú as post. Má tá deacracht ar bith agat foirm P45 a fháil ó d’fhostóir, ba cheart duit d'oifig chánach a chur ar an eolas.

Conas iarratas a dhéanamh

Má tá deacracht agat do theastas P45 a fháil ó d’iarfhostóir, téigh i dteagmháil le d’oifig chánach áitiúil nó téigh i dteagmháil le do sheirbhís fhóin reigiúnda ar chostas íseal de chuid ÍMAT.

Téigh i dteagmháil le d’ionad Intreo nó oifig leasa shóisialta áitiúil chun eolas a fháil faoi d’uimhir phearsanta seirbhíse poiblí.

Is é an tÚdarás Pinsean an comhlacht reachtúil atá freagreach sa rialú scéimeanna pinsin in Éirinn. Soláthraíonn a leabhráin saor in aisce Cad iad na Roghanna Pinsin atá agam? (pdf) forbhreathnú ar na socruithe pinsin ar fáil. Leagann an leabhráin amach freisin na roghanna oiriúnacha le cúinsí agus riachtanais éagsúla.

Má tá aon ceist agat faoi phinsean, téigh i dteagmháil leis an Aonad Eolais na hÚdaráis Pinsean.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

An tÚdarás Pinsean

Teach Verschoyle
28/30 Sráid an Mhóta Íocht
Baile Átha Cliath 2
Éire

Teil:+353 (0)1 613 1900
Lóghlao:1890 656 565
Facs:+353 (0)1 631 8602
Láithreán Gréasáin: http://www.pensionsauthority.ie/
R-phost: info@pensionsauthority.ie

Page edited: 12 July 2016