Nuair a íoctar déanach thú go rialta

Réamhrá

Má tá d’fhostóir déanach á d’íoc go rialta agus tú fostaithe fóill, tá nósanna imeachta gur féidir leat a chur i bhfeidhm chun do cheart dlíthiúil a fheidhmiú le bheith íoctha de réir do théarmaí agus do choinníollacha fostaíochta.

Tá tú i dteideal a bheith íoctha in am mar chuid de do chonradh fostaíochta. Ar dtús, ba chóir duit iarracht a dhéanamh an díospóid seo faoi íocaíocht a réiteach le d'fhostóir ag baint úsáide as aon nós imeachta ghearán inmheánach atá ar fáil. Ansin, más rud é nach n-oibríonn seo, agus má leanann d’fhostóir ar aghaidh á d’íoc déanach, is féidir leat gearán foirmeálta a dhéanamh leis an gCoimisiún um Chaidreamh san Áit Oibre. Ag an dá chéim de na nósanna imeachta seo ba chóir duit aon tacaíochtaí atá ar fáil a úsáid, mar shampla, ceardchumann nó d'Ionad Faisnéise do Shaoránaigh áitiúil chun cabhrú leat do cheart dlíthiúil a dhaingniú íocaíocht in am a fháil.

Ag réiteach na díospóide le d'fhostóir

Ba chóir duit tosú trí iarraidh ar d'fhostóir thú a íoc in am, agus riaráistí pá ar bith atá dlite a íoc. Ba chóir do do théarmaí fostaíochta scríofa a lua cén uair a n-íoctar thú, mar shampla, go seachtainiúil nó go míosúil. Má tá gearán nó nós imeachta casaoide ag do láthair oibre ba chóir duit é seo a úsáid. Deireann Cód Cleachtais: Nósanna Imeachta Casaoide agus Araíonachta an Choimisiúin um Chaidreamh san Áit Oibre gur cóir d'fhostóirí nósanna imeachta casaoide agus araíonachta i scríbhinn a bheith acu agus ba chóir dóibh cóipeanna díobh seo a thabhairt d’fhostaithe ag tús a bhfostaíochta. Mura bhfuil nós imeachta casaoide ag d’fhostóir nó más rud é nach féidir an díospóid a réiteach laistigh de do láthair oibre, d’féadfadh sé nach bhfuil rogha ar bith eile agat ach gearán a thabhairt.

Ag déanamh gearáin

Is aighneas trádála é do dhíospóid le d'fhostóir atá sainmhínithe san Acht Caidrimh Thionscail 1990 mar "aon díospóid idir fhostóirí agus oibrithe atá bainteach leis an bhfostaíocht nó neamhfhostaíocht, nó na téarmaí nó coinníollacha a bhaineann le nó a chuireann isteach ar fhostaíoch duine ar bith".

Faoi alt 13 den Acht Caidrimh Thionscail 1969 tá an chumhacht ag na breithneoirí an Choimisiúin um Chaidreamh san Áit Oibre imscrúdú a dhéanamh ar dhíospóidí trádála áirithe. Déanann siad imscrúdú ar dhíospóidí, ar ghearáin agus ar éilimh a dhéanann daoine aonair nó grúpaí beaga oibrithe faoi reachtaíocht fostaíochta ar leith.

Níl do ghearán clúdaithe faoi reachtaíocht áirithe cosúil leis an Acht um Íoc Pá 1991. Ina áit sin, ba chóir duit do ghearán, atá ina aighneas ceirde mar atá sainithe thuas, a dhéanamh faoi na hAchtanna Caidrimh Thionscail 1969-2001 – féach 'Conas iarratas a dhéanamh' thíos. De réir na reachtaíochta seo, má chuireann d'fhostóir i gcoinne éisteachta an bhreithneora bheadh ort an t-ábhar a tharchur chuig an gCúirt Oibreachais.

Tar éis an t-imscrúdú a dhéanamh ar do ghearán, eisíonn an breithneoir moladh. Níl an moladh seo ina cheangal ort nó ar d'fhostóir. Is féidir le ceachtar agaibh iarradh ar achomharc ar an moladh seo chuig an gCúirt Oibreachais. Tá cinneadh na Cúirte Oibreachais ar an achomharc ceangailteach ort féin agus ar d'fhostóir araon.

Is féidir leat gearán a dhéanamh faoin Acht um Théarmaí Fostaíochta (Faisnéis) 1994 agus 2001, ina ionad sin – féach 'Conas iarratas a dhéanamh' thíos. Má tá tú á íoc déanach go rialta, ciallaíonn sé seo nach bhfuil tú á íoc i gcomhréir le do chuid téarmaí fostaíochta scríofa.

Má tá tú á íoc déanach go seasta ag d'fhostóir is féidir leat a mheas nach bhfuil aon rogha agat seachas éirí as do phost agus dífhostú inchiallaithe a éileamh de bharr go bhfuil d'fhostóir tar éis téarmaí do chonartha a shárú. Sula ndéanann tú é sin, ba chóir duit comhairle dhlíthiúil mhionsonraithe a fháil i gcónaí mar is minic a bhíonn sé deacair dífhostú inchiallaithe a chruthú.

Conas iarratas a dhéanamh

Má tá tú á íoc déanach go rialta, is féidir leat gearán a dhéanamh leis an gCoimisinéir um Chearta faoi na hAchtanna Caidrimh Thionscail 1969-2001 nó faoin Acht um Théarmaí Fostaíochta (Faisnéis) 1994 agus 2001 ag baint úsáide as an fhoirm ghearáin ar líne nua a úsáid á fáil ar workplacerelations.ie).

Ní mór duit an gearán a dhéanamh agus tú fostaithe nó laistigh de 6 mhí ón dáta a d’fhág tú do chuid fostaíochta.

Le haghaidh tuilleadh eolais faoi do chearta fostaíochta déan teagmháil leis an tSeirbhís Fhaisnéise agus Custaiméara an Choimisiúin um Chaidreamh san Áit Oibre – féach ‘Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas’ thíos.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Coimisiúin um Chaidreamh san Áit Oibre

Seirbhíse Faisnéise agus Custaiméara
Bóthar Uí Bhriain
Ceatharlach
R93 W7W2

Uaireanta Oscailte:Luan go hAoine 9.30rn go 5in
Teil: (059) 917 8990
Lóghlao: 1890 80 80 90
Láithreán Gréasáin: https://www.workplacerelations.ie/en/

Page edited: 29 October 2015