Saoire mhaithreachais

Eolas

Má éiríonn tú torrach agus tú i bhfostaíocht in Éirinn, bíonn tú i dteideal saoire mháithreachais. Tá gach bean i bhfostaíocht in Éirinn i dteideal saoire mháithreachais bhunúsach a thógáil (lena n-airítear oibrithe ócáideacha), ar neamhchead don méid ama a caitheadh ag obair don chomhlacht nó an méid uaireanta a oibrítear in aghaidh na seachtaine. Is féidir leat saoire bhreise mháithreachais neamhíoctha a thógáil chomh maith. Leagtar amach do theidlíochtaí reachtúla bunúsacha maidir le máithreachas san áit oibre, lena n-airítear saoire mháithreachais, san Acht um Chosaint Mháithreachais 1994 agus san Acht um Chosaint Mháithreachais 2004 (Leasú).

Má thosaíonn do shaoire mháithreachais ar an 1 Márta 2007, nó i ndiaidh an data seo, tá tú i dteideal 26 seachtain a chaitheamh ar shaoire mháithreachais, chomh maith le 16 seachtain ar shaoire bhreise mháithreachais neamhíoctha.

De réir an Achta um Chosaint Mháithreachais 2004 (Leasú), bíonn ar mhná 2 sheachtain a chaitheamh ar shaoire mháithreachais roimh deireadh na seachtaine ina shaolófar a leanbh agus ar feadh 4 seachtaine ar a laghadh i ndiaidh na breithe. Is féidir leat féin na seachtainí breise a thógáil mar is mian leat. De ghnáth, caitheann fostaithe 2 sheachtain ar shaoire mháithreachais roimh an bhreith agus tógann siad na seachtainí breise i ndiaidh na breithe. Má bíonn tú cáilithe i gcomhair Sochar Máithreachais (féach thíos) caithfidh tú sos 2 sheachtaine ar a laghad agus 16 seachtaine ar a mhéid a ghlacadh roimh dheireadh na seachtaine ina bhfuiltear ag súil leis an leanbh.

Íocaíochtaí le linn saoire mháithreachais

Íoctar tuarastal agus aoisliúntas duit le linn do shaoire mháithreachais de réir téarmaí do chonartha fostaíochta. Níl ar fhostóirí tuarastal a íocadh do mhná ar shaoire mháithreachais. Má d’íoc tú a dhóthain ranníocaíochtaí ÁSPC, d’fhéadfá Sochar Máithreachais a fháil ón Roinn Coimirce Sóisialaí. Ba cheart a leagadh amach i gconradh an fhostaí gur féidir le máthair nua íocaíochtaí a fháil le linn a saoire mháithreachais. Mar sin de, gheobhaidh an fostaí a tuarastal iomlán lúide a íocaíocht Sochair Mháithreachais.

Saoire bhreise mháithreachais

Ón 1 Márta 2007 ar aghaidh, beidh mná i dteideal 16 seachtaine breise a chaitheamh ar shaoire bhreise mháithreachais, ach ní thugtar Sochar Máithreachais duit le linn na tréimhse seo. Ina theannta sin, níl ar d’fhostóir do thuarastal a íocadh le linn na tréimhse seo, ach amháin nuair a leagtar amach a leithéid roimh ré. Má tá tú tinn le linn do shaoire bhreise mháithreachais neamhíoctha is féidir leat iarraigh ar d’fhostóir chun críoch a chur ar do shaoire bhreise mháithreachais. Má aontaíonn d’fhostóir, ní bheidh tú i dteideal an fuílleach na saoire máithreachais. Beidh tú ar shaoire breoiteachta agus b'fheidir i dteideal Sochar Breoiteachta a fháil.

Laethanta saoire poiblí agus saoire bhliantúil

Tá tú i dteideal saoire do laethanta saoire poiblí a dtiteann le linn do shaoire mháithreachais (lena n-airítear saoire bhreise mháithreachais). Leagtar amach cearta an fhostaí maidir le laethanta saoire poiblí in Alt 21 den Acht um Eagraí Ama Oibre, 1997.
Amach ó tuarastal agus aoisliúntas, féachtar ar an am a chaitheann tú ar shaoire mháithreachais (lena n-airítear saoire bhreise mháithreachais) mar am a chaitheann tú ag obair. Is féidir leat an t-am seo a úsáid chun saoire bhliantúil agus teidlíochtaí laethanta saoire poiblí a charnadh.

Marbh-bhreitheanna agus breitheanna anabaí

Má bhíonn marbh-bhreith nó breith anabaí agat i ndiaidh na 24ú seachtaine, tá tú i dteideal saoire mháithreachais iomlán. Ón 1 Márta 2007 ar aghaidh, beidh mná in ann 26 seachtaine a chaitheamh ar shaoire mháithreachais, chomh maith le 16 seachtaine a chaitheamh ar shaoire bhreise mháithreachais. Má comhlíonann tú na ceanglais ÁSPC, gheobhaidh tú Sochar Máithreachais ar feadh 26 seachtaine agus tú ar shaoire mháithreachais bhunúsach.

Chun iarratas a chur isteach ar Shochar Máithreachais i ndiaidh marbh-bhreithe, bíonn ort litir ó do dhochtúir a sheoladh isteach, maraon le foirm Shochair Mháithreachaism, leis an faisnéis seo a leanas; an data dlite ionchais, an dáta breithe iarbhír agus an méid seachtainí a chaith tú ag iompar clainne.

Saoire sláinte agus sábháilteachta

Ba cheart d’fhostóirí measúnú priacail ar leith a dhéanamh maidir le fostaithe torracha nó mná a saolaíodh leanbh dóibh le déanaí anuas nó mná atá ag tabhairt an chíoch dá leanbh. Nuair a bhíonn priacail áirithe i gceist, ba cheart na priacail seo a aistriú nó an fostaí a chur ag obair in áit eile. Mura féidir é seo a dhéanamh, ba cheart an fostaí a scaoileadh abhaile ar saoire sláinte agus sábháilteachta agus is féidir í a leanúint go dtí to Nuair a bhíonn fostaí ar saoire sláinte agus sábháilteachta, ba cheart a ghnáthtuarastal a thabhairt dóibh ar feadh an chéad 3 seachtaine. Ina dhiaidh sin, íoctar Sochar Sláinte agus Sábháilteachta dóibh. Tá liosta úsáideach ar fail ón Údatás Sláinte agus Sábháilteachta de CCanna Mná Torracha san Áit Oibre.

Aithreacha i dteideal saoire mháithreachais

Tá aithreacha i dteideal saoire mháithreachais nuair a fhaigheann an mháthair bás laistigh de 40 seachtaine i ndiaidh na breithe. Sa chás seo, d’fhéadfadh an t-athair saoire oibre a thógáil. Bunaítear an méid ama a fhaigheann sé ar an dáta a fuair an mháthair bás.

Má fhaigheann an mháthair bás laistigh de 24 seachtaine i ndiaidh na breithe, tá an ceart aige freisin saoire bhreise mháithreachais a thógáil. Má fhaigheann an mháthair bás níos mó ná 24 seachtaine i ndiaidh na breithe, tá an athair i dteideal saoire suas go 40 seachtaine i ndiaidh na breithe. Tosaíonn an tsaoire laistigh de 7 lá i ndiaidh an bháis.

Saoire mháithreachais a chur ar atráth

Forálann Alt 7 den Acht um Chosaint Mháithreachais 2004 (Leasú) do shaoire máithreachais a chur ar atráth i gcásanna fíor-speisialta, mar shampla, má bhíonn ar do leanbh tréimhse ama a chaitheamh san ospidéal. Féadtar é seo a dhéanamh ar shaoire mháithreachais nó ar shaoire bhreise mháithreachais neamhíoctha. Tabhair faoi deara le do thoil gur féidir le d’fhostóir d’iarratas ar saoire mháithreachais iarchurtha a dhiúltú. Léigh 'Tuilleadh eolais' thíos chun sonraí breise a fháil ar conas do shaoire mháithreachais a chur ar atráth.

Filleadh ar an obair

De réir Alt 26 don Acht um Chosaint Mháithreachais 1994, tá tú i dteideal filleadh ar an obair céanna le conradh fostaíochta céanna i ndiaidh do shaoire mháithreachais. Sonraítear san Alt 27 don Acht go gcaithfidh d’fhostóir post oiriúnach eile a sholáthar duit, nuair nach féidir leo an post céanna a thabhairt duit. Ba cheart go mbeadh na téarmaí céanna ag baint leis an bpost nua is a bhaineann le do shean-phost.

Ar chaoi eile, tá tú i dteideal na coinníollacha céanna a fháil is a bhíonn ar fáil agat nuair is gnáthoibrí thú gan leanbh. Ní fhéadtar téarmaí oibre níos measa a chur ar fáil duit nuair a fhilleann tú ar an obair i ndiaidh saoire mháithreachais. Má thagann feabhas ar phá nó ar choinníollacha eile le linn do thréimhse mháithreachais, tá tú i dteideal na sochair seo nuair a fhilleann tú ar an obair.

Creidmheasanna ÁSPC: Faigheann tú creidmheasanna go huathoibríoch má bhíonn tú ag fáil Sochar Máithreachais. Má bhaineann tú úsáid as saoire máithreachais breise neamhíoctha caithfidh tú a iarraidh ar d’fhostaitheoir an fhoirm iarratais ar chreidmheasanna saoire máithreachais (pdf) a líonadh i ndiaidh duit filleadh ar obair.

Nuair a bhíonn tú ag tabhairt an chíoch dodo leanbh, féadfá a bheith i dteideal am soar a thógáil ón obair nó laghdú uaireanta oibre a thógáil ar feadh 26 seachtaine nó níos lú i ndiaidh na breithe, gan glacadh le laghdú pá.

Má bheartaíonn tú fanacht sa bhaile i ndiaidh do shaoire mháithreachais, ní mór duit é seo a chur in iúl dod’fhostóir mar is gnách.

Má dhéanann tú do theidlíocht ar do chearta a lorg tá tú á chosaint ó dífhostú.

Cuairteanna leighis

Nuair a bhfuil tú cinnte dearfa de go bhfuil tú ag iompar clainne, is féidir leat am saor réasúnach a thógáil ón obair chun freastal ar chuairteanna leighis a bhaineann le do thoircheas. Níl teorainneacha ar bith leagtha amach don méid ama saor gur féidir leat a thógáil do na cuairteanna seo. Ach tá tú i dteideal an méid ama atá uait chun freastal ar na cuairteanna seo a thógáil saor ón obair, (lena n-airítear an méid ama a chaitheann tú ag taisteal go dtí an coinne agus abhaile arís agus an méid ama a thógann an choinne féin).

Beidh ort teastas dochtúra a thabhairt dod’fhostóir, a thaispeánann go bhfuil tú ag iompar clainne, agus ní mór duit é a chur in iúl dó/di 2 sheachtain roimh ré nuair a bhíonn coinne leighis agat. Ba chóir duit do chárta coinne a thaispeáint dod’fhostóir nuair a chuireann sé/sí ceist ort, i ndiaidh do chéad choinne. Ina theannta sin, bíonn ort a bheith in ann am saor a thógáil ón obair chun freastal ar chuairteanna leighis i ndiaidh breithe do leanbh, agus suas le 14 seachtaine ina dhiaidh sin. Tá tú i dteideal do pá iomlán a fháil agus tú ag freastal ar na gcoinní seo, roimh agus i ndiaidh na breithe.

Ranganna réamhbhreithe

Féadtar am saor íoctha a thógáil freisin chun freastal ar ranganna réamhbhreithe. Tá tú i dteideal chun freastal ar sraith ranganna réamhbhreithe, ach amháin na 3 ranganna is déanaí. Tá aithreacha i dteideal am saor íochtha a thógáil freisin chun freastal ar na 2 ranganna is deanaí.