Cáilíochtaí múinteoirí ag an leibhéal bunoideachais agus iar-bhunoideachais

Oideachas tosaigh do mhúinteoirí in Éirinn

Múinteoirí bunscoile

Caithfidh múinteoirí bunscoile a bheith cáilithe chun raon ábhar bunscoile a mhúineadh do leanaí idir 4 agus 12 bliana d'aois. Chun cáiliú mar mhúinteoir bunscoile, ní mór duit ceann den dá choinníoll seo leanas a bheith comhlánaithe agat:

• Cúrsa aitheanta lánaimseartha 3 bliana as a dtiocfaidh céim Bhaitsiléara san Oideachas (B.Ed.)
• Ardteastas aitheanta san Oideachas (nó Teastas Céimithe san Oideachas) in éineacht le bunchéim ar leibhéal 8 nó le cáilíocht ar leibhéal 9 ar an gCreat Náisiúnta Cáilíochtaí (CNC)

Tá liosta ar shuíomh gréasain na Comhairle Teagaisc des na coláistí aitheanta a chuireann cláir fhaofa ar fáil.

Riachtanais Gaeilge: Ní mór do mhúinteoirí bunscoile an Roinn Oideachais agus Scileanna (DES) a shásamh ní amháin gur féidir leo an Ghaeilge a mhúineadh ach gur féidir leo raon ábhar bunscoile a mhúineadh trí Ghaeilge. D'fhonn aitheantas iomlán a bhaint amach mar mhúinteoir bunscoile, ní mór d'iarrthóirí pas a fháil i gcodanna scríofa, éisteachta agus béil de chuid an Scrúdaithe Cáilíochta sa Ghaeilge agus deimhniú a sholáthar gur chríochnaigh siad cúrsa faofa trí seachtaine sa Ghaeltacht.

Promhadh: Sula ndéantar iad a dheimhniú mar mhúinteoirí láncháilithe, ní mór de chéimithe na gcoláistí tréimhse promhaidh a chomhlánú i ndiaidh dóibh an riachtanas Gaeilge a shásamh. De ghnáth is tréimhse bliana í seo tráth a ndéanann cigire ón DES measúnú ar obair an mhúinteora. Má tá an cigire sásta le feidhmíocht an mhúinteora, bronnfar an Dioplóma DES orthu a dheimhníonn go bhfuil siad láncháilithe mar mhúinteoir bunscoile.

Aitheantas srianta ar cháilíochtaí: tugtar é seo do mhúinteoirí atá cáilithe chun raon ábhar bunscoile a mhúineadh do dhaltaí atá idir 4 agus 12 bliana ach nach bhfuil cáilithe múineadh i mbunscoileanna lárshrutha ós rud é nach bhfuil cáilíocht Ghaeilge iomchuí acu. I gcoitinne oibríonn múinteoirí a bhfuil aitheantas srianta acu le mic léinn a bhfuil riachtanais speisialta oideachais acu. Tá siadsan a cháiligh lasmuigh den Stát – féach thíos – nó siadsan a fuair a gcáilíocht múinteoireachta i dteagasc Montessori incháilithe le haghaidh aitheantais shrianta.

Múinteoirí iarbhunscoile

De ghnáth tá iachall ar na múinteoirí iarbhunscoile 1 ábhar ar a laghad a mhúineadh a ndearna siad staidéar air go leibhéal na céime. Is féidir iachall a chur orthu chomh maith ábhair eile a mhúineadh nach bhfuil staidéar déanta acu orthu go leibhéal na céime ach a bhfuil saineolas acu orthu. Ní gá do mhúinteoirí iarbhunscoile cáilíocht a bheith acu sa Ghaeilge mura bhfuil siad fostaithe i scoil Ghaeltachta nó i scoil áit a bhfuil an Ghaeilge ina meán teagaisc.

Baintear cáilíocht amach de ghnáth trí bhunchéim a fháil ó institiúid aitheanta tríú leibhéal. Ní mór 1 ábhar ar a laghad ó churaclam na n-iarbhunscoileanna le haghaidh Clár na hArdteistiméireachta a bheith san áireamh leis an gcéim seo. Leantar an bhunchéim le cáilíocht iarchéime in oideachas ar nós an Ardteastais san Oideachas (H.Dip.Ed.). Slí eile é chun cáilíocht a bhaint amach ná céim a dhéanamh in institiúid aitheanta tríú leibhéal ar bhonn cúrsa chomhthráthaigh de staidéar acadúil agus d'oiliúint mhúinteoirí. Tá iachall ar mhúinteoirí corpoideachais céim 4 bliana a bhaint amach i gcorpoideachas, atá bunaithe ar chlár oideachais chomhthráthaigh do mhúinteoirí.

Aitheantas do cháilíochtaí: Is comhlacht reachtúil í an Chomhairle Mhúinteoireachta a leagann amach caighdeáin na gnóthachtála acadúla agus na hoiliúna gairmiúla atá ag teastáil ó mhúinteoirí ag leibhéal na hiarbhunscoile. Bronnann institiúidí sa tír seo an chuid is mó de na cáilíochtaí a bhfuil aitheantas ginearálta acu ón gComhairle, agus líon bheag díobh á mbronnadh ag institiúidí sa Ríocht Aontaithe. Mura bhfuil aitheantas ginearálta ag do cháilíocht ón gComhairle, ní mór duit ráiteas mionsonraithe a chur isteach i leith d'oideachas agus do cháilíochtaí tríú leibhéal ionas gur féidir léi measúnú a dhéanamh ort ar bhonn aonair.

Insealbhú

An Treoirthionscadal Náisiúnta um Insealbhú Múinteoirí

Tá tionscnamh comhpháirtíochta idir an Roinn Oideachais agus Scileanna, Coláiste Phádraig (bunscoil) COBÁC (iarbhunscoil), na 3 aontas múinteoirí agus na scoileanna a ghlacann páirt sa tionscadal. Is é príomhchuspóir an chláir insealbhaithe ná tacaíocht a thabhairt d'fhorbairt ghairmiúil na múinteoirí nua-cháilithe trí scéim meantóireachta a thairiscint i rith na chéad bhliana dá múinteoireacht.

Múinteoirí a cáilíodh lasmuigh d'Éirinn

Riachtanais maidir leis an mBéarla

D'fhonn a bheith incháilithe le haghaidh aitheantais mar mhúinteoir i mbunscoil nó in iarbhunscoil Éireannach, ní mór duit a bheith inniúil ó thaobh Béarla a mhúineadh agus gnéithe éagsúla den churaclaim a mhúineadh trí Bhéarla. Murab é an Béarla do chéad teanga nó má fuair tú do cháilíocht múinteoireachta i dtír áit nach é an Béarla an chéad teanga, beidh an Roinn Oideachais agus Scileanna (DES) ag iarraidh ort scrúdú béil agus/nó scríofa a dhéanamh. Déanfaidh cigire ón DES é a reáchtáil agus a mheasúnú. Ní bhronnfar aitheantas ort chun múineadh i gcumas ar bith i mbunscoil mura léiríonn tú d'inniúlacht i mBéarla.

Aitheantas ar cháilíochtaí

Más múinteoir bunscoile nó iarbhunscoile tú a cháiligh lasmuigh d'Éirinn agus má theastaíonn uait múineadh i scoil aitheanta, ní mór duit iarratas a chur isteach le haghaidh aitheantais ar do cháilíochtaí roimh chlárú. De réir Treoracha an AE maidir le Cáilíochtaí Gairmiúla a Aithint go Frithpháirteach, is féidir le múinteoirí a cháiligh i mballstáit de chuid an AE aitheantas gairmiúil a fháil in Éirinn. D'fhógraíodh athruithe ar na riachtanais seo i mBealtaine 2010. Bainfidh siad le daoine a thosóidh a oideachais múinteoirí ar nó i ndiaidh an 1 Eanáir 2011. Tá an Chomhairle Teagaisc freagrach as iarratais a phróiseáil agus as iontrálacha chuig gairm na múinteoireachta in Éirinn a rialú. Caithfidh cáilíochtaí a fhaightear lasmuigh den AE a bheith inghlactha don Chomhairle. Chomh luath is a aithnítear do chuid cáilíochtaí, is féidir leat iarratas a chur isteach ar chlárú – féach 'Clárú múinteoirí' thíos.

Múinteoirí bunscoile

Aitheantas sealadach ar cháilíochtaí: Bronnfar tréimhse 5 bliana d'aitheantas sealadach ar mhúinteoirí chun múineadh i mbunscoileanna na hÉireann ar cuireadh oiliúint orthu i mballstát eile de chuid an AE (agus ar mhúinteoirí ar cuireadh oiliúint orthu lasmuigh den AE i láthair na huaire) a bhfuil a gcáilíochtaí measúnaithe agus glactha ag an Roinn Oideachais agus Scileanna, ach nach bhfuil cáilíocht Ghaeilge iomchuí acu. I rith na tréimhse seo, beidh ar mhúinteoirí a dhícheall a dhéanamh chun riachtanais Gaeilge na Roinne a bhaint amach. Má fhostaíonn scoil múinteoir a bhfuil aitheantas sealadach aige/aici, caithfear a chinntiú go bhfuil socruithe i bhfeidhm chun Gaeilge a mhúineadh i rang an mhúinteora úd. Sa chás seo, ní mór do scoil na socruithe atá i bhfeidhm a léiriú do chigirí na Roinne agus iad ag freastal ar an scoil.

Múinteoirí iarbhunscoile

Aitheantas sealadach ar cháilíochtaí: Sonraíonn dlí an AE gur féidir le saoránach AE a bhfuil aitheantas aige/aici mar mhúinteoir iarbhunscoile ó thír AE/LEE eile aitheantas comhchosúil a lorg in Éirinn. Mar sin féin, le linn dóibh a bheith ag fanacht ar chinneadh deireanach i dtaobh a n-iarratas ar aitheantas iomlán, ní bhronnfar ach aitheantas sealadach amháin ar an múinteoir sa tír seo. Tabharfaidh sé seo teidlíocht dóibh an pá agus na coinníollacha céanna fostaíochta a fháil agus a fhaigheann múinteoir aitheanta in Éirinn fad agus atá oiriúnacht a gcáilíochtaí á mheasúnú. Is féidir leis an iarrthóir easnamh ar bith a chúiteamh ó thaobh cáilíochta de trí thriail inniúlachta a dhéanamh nó trí thréimhse oiriúnaithe a thabhairt chun críche.

Scéim na gcúntóirí teanga iasachta

Ligeann an scéim seo do chúntóirí teanga ón bhFrainc, ón nGearmáin, ón Spáinn, ón Ostair agus ón Iodáil a bheith sannta ar iarbhunscoileanna agus ar choláistí in Éirinn. Is féidir lena gcuid líofachta cúnamh a thabhairt do mhic léinn teanga iasachta a thuiscint agus a labhairt agus tuiscint níos fearr a thabhairt dóibh ar mhodh maireachtála agus ar chustaim i dtíortha eile. Ar an dóigh chéanna is féidir le mic léinn Fraincise, Gearmáinise, Iodáilise agus Spáinnise as Éirinn iarratas a chur isteach mar chúntóirí Béarla sna tíortha a liostaítear thuas. Is féidir teacht ar shonraí Scéim na gCúntóirí Béarla ar láithreán gréasáin na Roinne Oideachais agus Scileanna.