Przed przyjazdem do Irlandii

Wprowadzenie

Jest wiele powodów, dla których można przyjechać do Irlandii. Można przyjechać do pracy, żeby założyć własną firmę, studiować, dołączyć do rodziny lub spędzić tu czas na emeryturze. Można poszukiwać ochrony i zamierzać ubiegać się o status uchodźcy albo inny rodzaj ochrony. Przed przyjazdem do Irlandii należy przede wszystkim upewnić się, że ma się prawo tu mieszkać. Prawo do zamieszkania w Irlandii zależy głównie od narodowości danej osoby i od tego, co zamierza ona robić po przyjeździe do tego kraju.

Po ustaleniu, czy jest się uprawnionym do przyjazdu i zamieszkania w Irlandii, potrzebne będą inne informacje dotyczące formalności związanych z pobytem w tym kraju. Ten dokument zawiera przegląd najważniejszych spraw, o których trzeba wiedzieć, jeśli zamierza się przyjechać do Irlandii, aby tu zamieszkać. (Informacje te nie są przeznaczone dla osób przyjeżdżających na krótki pobyt, ale takie osoby też mogą znaleźć poniżej pewne istotne informacje.)

Przyjazd do Irlandii i zezwolenie na lądowanie

Są pewne zasady ogólne, które stosuje się niezależnie od powodu przyjazdu do Irlandii.

UE/EOG/Szwajcaria: W zasadzie obywatele państw członkowskich UE, innych krajów EOG lub Szwajcarii mają prawo do lądowania w Irlandii (z bardzo niewielkimi ograniczeniami). Nie jest wymagana wiza, ale aby wylądować, należy mieć ważny paszport lub dowód osobisty. Generalnie prawo do pobytu stałego w Irlandii mają osoby zatrudnione lub samozatrudnione. Przysługuje prawo do przyjazdu tutaj na studia lub na okres emerytury, jeśli spełnia się pewne warunki.

Inne kraje: Obywatele innych krajów muszą mieć zezwolenie na lądowanie w Irlandii i wymagane jest zezwolenie na pobyt tutaj. (Nie dotyczy to członków rodzin obywateli UE/EOG/Szwajcarii korzystających z prawa swobodnego przepływu osób. Trzeba jednak otrzymać kartę pobytu.)

Przyjazd do Irlandii do pracy

Prawo do podjęcia pracy w charakterze zatrudnionego, do podjęcia samozatrudnienia lub założenia firmy w Irlandii zależy od obywatelstwa i kilku innych czynników. Z wielu źródeł można dowiedzieć się o możliwościach podjęcia pracy w Irlandii, w tym uzyskać informacje w FÁS. W przypadku rozpoczynania pracy, potrzebne będą informacje dotyczące takich spraw, jak podatki i składki na ubezpieczenie społeczne.

Obywatele UE/EOG/Szwajcarii mają prawo mieszkać, pracować lub założyć firmę w Irlandii. Nie jest potrzebne zezwolenie na zatrudnienie, o ile nie pochodzi się z Rumunii lub Bułgarii. Osoby pochodzące z Rumunii i Bułgarii mają w Irlandii prawo dosamozatrudnienia albo do założenia firmy. Osoba taka ma prawo być traktowana w taki sam sposób jak pracownicy z Irlandii. Osobie takiej przysługuje prawo przyjazdu do Irlandii z członkami rodziny.

Inne kraje: Osoby spoza UE/EOG lub Szwajcarii mogą potrzebować wizy, aby móc tu przyjechać. Aby podjąć tutaj pracę, wymagane jest zezwolenie na zatrudnienie albo pozwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej, aby założyć tutaj firmę. Jeśli przyjeżdża się do Irlandii do pracy można dowiedzieć się o różnych typach zezwoleń na zatrudnienie. Prawo do sprowadzenia do Irlandii członków rodziny zależy od typu posiadanego zezwolenia na zatrudnienie.

Przyjazd do Irlandii w celu podjęcia nauki

Osoba zamierzająca przyjechać do Irlandii, aby podjąć tu naukę musi zostać przyjęta przez irlandzką instytucję edukacyjną. Więcej informacji o systemie kształcenia na poziomie podstawowym, średnim i wyższym. Osoba przyjeżdżająca do Irlandii w celu podjęcia studiów wyższych może uzyskać informacje o zasadach przyjmowania na studia.

Z zasady uniwersytety i inne uczelnie wyższe pobierają wyższe czesne od studentów spoza EOG i Szwajcarii.

Przyjazd do Irlandii na emeryturę

Ogólne informacje można znaleźć na stronie pobyt w Irlandii na emeryturze.

Przyjazd do Irlandii w celu poszukiwania ochrony

Poszukiwanie ochrony z reguły oznacza ubieganie się o status uchodźcy ale, jeżeli otrzyma się odmowę, można ubiegać się o pozwolenie na pozostanie. Obywatele UE nie mają prawa poszukiwania ochrony w Irlandii. Osoba poszukująca ochrony musi uzyskać pozwolenie na lądowanie w Irlandii. Wtedy może się ubiegać o status uchodźcy. Więcej informacji o procesie starania się o azyl i pomocy dostępnej dla osób starających się o azyl.

Można być uchodźcą korzystającym z programu dla uchodźców. Określenie to oznacza osobę, która przyjechała do Irlandii w ramach zorganizowanej grupy traktowanej jako uchodźcy. Nie trzeba przechodzić przez zwykły proces ubiegania się o ten status i ma się prawo do podjęcia pracy w Irlandii zaraz po przyjeździe.

Ogólne informacje o życiu w Irlandii

Ustrój polityczny: Irlandia jest demokracją parlamentarną. Wszyscy stali mieszkańcy mają prawo do głosowania w wyborach lokalnych, a obywatele UE mają też prawo do głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego. Obywatele Wielkiej Brytanii mają także prawo głosowania w wyborach krajowych. Więcej informacji o władzach państwowych Irlandii i władzach lokalnych.

Podatki i składki na ubezpieczenie społeczne: Osoba pracująca lub samozatrudniona zobowiązana jest do płacenia składek na ubezpieczenie społeczne (PRSI) na takich samych zasadach jak Irlandczycy. Zasadniczo, jeśli mieszka się w Irlandii, można być zobowiązanym do płacenia podatku dochodowego i podatków od kapitału. Istnieją konkretne zasady dotyczące rezydencji dla celów podatkowych.

Szkolnictwo: Dla wszystkich dzieci (do 18 lat) legalnie zamieszkujących w Irlandii dostępna jest bezpłatna nauka w szkołach podstawowych oraz szkołach średnich. Istnieją także płatne szkoły podstawowe i średnie. Obowiązek szkolny obejmuje młodzież do ukończenia 16 roku życia.

Równość: W Irlandii obowiązują ustawy o równym traktowaniu zabraniające dyskryminowania w pracy i w dostępie do usług ze względu na różne przyczyny, w tym narodowość i pochodzenie rasowe.

Mieszkania: Prawdopodobnie mieszkania będą uznawane za drogie. Większość ludzi mieszka w prywatnych domach zamieszkałych przez właściciela, natomiast pewna część mieszka w mieszkaniach wynajmowanych od osób prywatnych. Dostępne są również mieszkania socjalne i tanie, ale generalnie, żeby kwalifikować się do ich otrzymania, należy wcześniej mieszkać w Irlandii przez pewien okres.

Ochrona zdrowia: Jeżeli zwykle mieszka się w Irlandii, można być uprawnionym do korzystania z szeregu usług z zakresu ochrony zdrowia, które są albo bezpłatne, albo dotowane przez państwo. Istnieje także wiele prywatnych instytucji świadczących usługi z zakresu opieki zdrowotnej. Pozwolenie na pobyt w Irlandii może obejmować wymóg posiadania prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego.

Prawa do ubezpieczenia społecznego: Jeżeli przyjeżdża się do Irlandii, należy być poinformowanym o nabywaniu praw do ubezpieczenia społecznego. Obywatele UE/EOG i Szwajcarii podlegają ogólnym zasadom dotyczącym ubezpieczenia społecznego pracowników imigrantów. Między innymi oznacza to, że będąc w Irlandii, można otrzymywać pewne świadczenia ze swojego kraju ojczystego oraz można łączyć składki na ubezpieczenie społeczne płacone w dwu lub więcej krajach, aby móc kwalifikować się do świadczeń. Jest się także uprawnionym do takich samych przywilejów podatkowych i społecznych jak obywatele Irlandii.

Z niewielką liczbą innych krajów są podpisane dwustronne porozumienia w dziedzinie ubezpieczeń społecznych. Pozwalają one na ogół na łączenie składek płaconych w innych krajach ze składkami płaconymi w Irlandii, aby móc zakwalifikować się do świadczeń.

Zasiłki z pomocy społecznej: Każdy, łącznie z obywatelami Irlandii, musi spełniać kryterium stałego zamieszkania, jeśli ubiega się o zasiłek z pomocy społecznej. Najogólniej oznacza to, że zanim można się ubiegać o taki zasiłek, trzeba przez 2 lata mieszkać na stałe w Irlandii lub Wielkiej Brytanii.

Zmiana nazwiska: Cudzoziemiec w wieku co najmniej 18 lat musi otrzymać pozwolenie na zmianę nazwiska z Wydziału Naturalizacji i Imigracji, zanim będzie mógł przeprowadzić procedurę prawną w postaci jednostronnego aktu prawnego W przypadku obywatela brytyjskiego nie jest wymagane pozwolenie na zmianę nazwiska, ale prawdopodobnie potrzebne będzie do tego celu zaświadczenie z INIS.

Zwierzęta domowe: Przywóz zwierząt domowych z zagranicy do Irlandii regulują przepisy, należy więc zapoznać się z procedurami przywożenia zwierząt domowych do Irlandii.

Cła: Obowiązują przepisy celne dotyczące towarów, których wwożenie jest zabronione lub ograniczone, a urzędnicy ds. ceł i akcyzy mają prawo dokonywać przeszukania bagażu osób przybywających do Irlandii.

Kierowanie pojazdami, samochody i transport: Pełne prawa jazdy wydane we wszystkich innych państwach członkowskich UE (i niektórych innych krajach) są uznawane w Irlandii. Należy dowiedzieć się, czy trzeba wymienić swoje prawo jazdy na irlandzkie. Jeżeli chce się przywieźć do Irlandii swój samochód, należy uzyskać informacje na temat wwozu samochodu oraz wiążącego się z tym podatku od rejestracji pojazdu.

Dalsze informacje

Więcej informacji można uzyskać w najbliższej ambasadzie lub konsulacie Irlandii albo ambasadzie lub konsulacie swojego kraju w Irlandii.