Bezdomność dzieci i młodzieży

Informacje

Młodzi ludzie stają się bezdomnymi z różnych powodów. Rzadko zdarza się, że tylko jeden z nich decyduje o utracie miejsca zamieszkania. Do czynników prowadzących do bezdomności zalicza się konflikty w rodzinie, przemoc, wykorzystywanie lub — przeciwnie — zaniedbywanie młodego człowieka, uzależnienie od alkoholu lub narkotyków, problemy emocjonalne lub behawioralne bądź opuszczenie placówki opiekuńczej. Zagrożenie dotyczy także młodych osób zwalnianych z więzień lub zakładów karnych dla nieletnich.

Czym jest bezdomność dzieci i młodzieży?

Definicja bezdomności młodych znajduje się w dokumencie Strategia zwalczania bezdomności młodych (pdf), który powstał w oparciu o pracę Forum na rzecz zwalczania bezdomności młodych (pdf). Praca Forum obejmowała pozbawione dachu nad głową osoby w wieku od 12 do 20 lat.

Zarówno Strategia, jak i Forum, definiują bezdomność młodzieży jako zjawisko dotyczące młodych ludzi, którzy:

  • śpią na ulicy;
  • śpią w innych miejscach, które nie służą do zakwaterowania na noc (mogą to być np. parki, opuszczone budynki, podłogi w sklepach lub zajezdnie autobusowe);
  • mieszkają w obiektach, których przeznaczeniem jest zakwaterowanie krótkoterminowe, tj. w hostelach, schroniskach, pensjonatach i hotelach typu bed and breakfast oraz tym podobnych;
  • korzystają z niepewnego zakwaterowania u znajomych lu krewnych, u których dłuższy pobyt jest zagrożony lub wręcz niemożliwy.

Problem bezdomności młodzieży jest podobny do zjawiska bezdomności osób dorosłych, choć występują też między nimi pewne różnice. Jest tak głównie dlatego, że Agencja ds. Dzieci i Rodzin (ang. Child and Family Agency) jest na mocy Ustawy o opiece nad dziećmi (ang. Child Care Act) z roku 1991 prawnie odpowiedzialna za opiekę nad dziećmi, które nie mogą przebywać w domu. Ustawa określa dziecko jako osobę w wieku poniżej 18 lat, która nie pozostaje lub nie pozostawała w związku małżeńskim. Agencja w styczniu 2014 r. przyjęła odpowiedzialność za opiekę, pomoc i ochronę dzieci, co wcześniej należało do obowiązków Zarządu Opieki Zdrowotnej (ang. Health Service Executive, (HSE)).

Kolejna różnica pomiędzy bezdomnością młodzieży a bezdomnością dorosłych polega na tym, że większość dzieci ma miejsce, w którym potencjalnie mogłaby zamieszkiwać. Mogą nie być w stanie tam przebywać, ale ich rodzic(e) lub opiekun z Agencji ds. Dzieci i Rodzin mogą nadal pozostawać odpowiedzialni za opiekę nad nimi. Jednak w przypadku dorosłych, tj. osób powyżej 18 roku życia, żadna agencja ani instytucja nie są prawnie zobowiązane do zapewnienia im określonych usług wyłącznie z racji ich bezdomności.

Rozwiązania oferowane bezdomnym dzieciom i młodzieży

Jeżeli odpowiednie instytucje uznają, że dziecku coś grozi, Agencja ma prawo do interwencji z uwagi na jego bezpieczeństwo w przypadku, gdy dalsze przebywanie lub powrót do domu dziecka niosą ze sobą ryzyko. W takiej sytuacji dziecko może trafić do placówki wychowawczej lub całodobowego ośrodka opiekuńczego. Dzieci dotknięte bezdomnością, ale nie w inny sposób niezagrożone, kierowane są do placówek i obiektów wymienionych w sekcji 5 ustawy o opiece nad dzieckiem z roku 1991.

Bezdomność może zagrażać niektórym młodym osobom opuszczającym placówki wychowawcze, opiekuńcze, więzienia lub zakłady karne dla nieletnich. Agencja ds. Dzieci i Rodzin działa na rzecz ograniczenia skali zagrożenia bezdomnością poprzez zapewnianie tym dzieciom i młodzieży wsparcia po zwolnieniu z wymienionych placówek. Zamierza się wprowadzić w życie wymóg opracowania i realizacji planu pomocy dla byłych wychowanków tych instytucji (patrz: „Opieka nad byłymi wychowankami placówek opiekuńczo-wychowawczych lub byłymi osadzonymi w zakładach karnych dla nieletnich” poniżej).

Cudzoziemcy w wieku poniżej 18 lat przybywający do kraju promem lub drogą lotniczą, pozbawieni opieki rodziny są rutynowo kierowani do Agencji ds. Dzieci i Rodziny, która może zdecydować o konieczności złożenia wniosku o przyznaniu statusu uchodźcy w imieniu małoletniego. Agencja wraz z Biurem Komisarza ds. Uchodźców realizuje określone działania w celu rozpatrzenia wniosków tego rodzaju. Agencja odpowiada za ogólną opiekę i dobrostan małoletnich oraz zapewni im pomoc.

Liczne dzieci i młodzież kontaktują się z instytucjami pomagającymi bezdomnym poprzez agencje opierające się na działaniach wolontaryjnych, a także poprzez pracowników socjalnych policji Garda Síochána. Istnieje szereg organizacji działających wyłącznie na rzecz osób bezdomnych, w tym pozbawionych schronienia dzieci i młodzieży. Agencje mogą zapewniać posiłki, doradztwo, wsparcie, zakwaterowanie w hostelach, schroniskach lub innych obiektach oraz usługi w zakresie zdrowia i edukacji.

Rola policji Garda Síochána (irl. Straż Pokoju)

Kiedy funkcjonariusze Garda znajdują młodych ludzi śpiących na ulicach lub w innych miejscach do tego nieprzeznaczonych, zazwyczaj kontaktują się z dyżurnym pracownikiem socjalnym Agencji ds. Dzieci i Rodzin w celu szybkiego zapewnienia zakwaterowania bezdomnemu. Młodociany może trafić do całodobowej placówki opiekuńczej, obiektu typu bed and breakfast lub do rodziny zastępczej. Następnie Agencja ocenia potrzeby dziecka w zakresie krótko-, średnio- i długoterminowym, a w razie konieczności wdraża odpowiedni plan opieki. Może on obejmować skierowanie dziecka z powrotem do domu lub umieszczenie go w alternatywnej placówce opiekuńczej, zależnie od okoliczności.

W Dublinie działa organizacja pomocowa Crisis Intervention Service, znana także jako Out-of-Hours Service. Jest to pierwszy punkt kontaktowy dla młodocianych, którzy stanęli w obliczu bezdomności. Organizacja świadczy usługi socjalne, pomagając również bezdomnym w znalezieniu schronienia. Aby skorzystać z tego rodzaju pomocy, młody człowiek musi udać się na posterunek policji Garda. Dyżurni policjanci Garda skontaktują się z przedstawicielem organizacji Crisis Intervention Service.

Opieka nad byłymi wychowankami placówek opiekuńczo-wychowawczych lub byłymi osadzonymi w zakładach karnych dla nieletnich

Agencja ds. Dzieci i Rodzin (Tusla) odpowiada za promowanie działań w zakresie opieki społecznej nad dziećmi w wieku do 18 lat. Może również pomagać dzieciom opuszczającym placówki opiekuńcze i wychowawcze, jeżeli zachodzi konieczność udzielenia im pomocy, obecnie jednak nie jest zobligowania do udzielania tej pomocy. W praktyce Agencja nie zapewnia opieki byłym wychowankom placówek opiekuńczych lub wychowawczych do lat 21 lub 23, jeżeli osoba taka kształci się w pełnym wymiarze godzin.

W lutym 2014 r. opublikowano projekt ustawy o powszechnym systemie opieki po pobycie w placówkach opiekuńczo-wychowawczych z 2014 r. (ang. General Scheme and Heads of the Aftercare Bill 2014). Dokument zakłada, że Agencja ds. Dzieci i Rodzin będzie ustawowo zobowiązana do przygotowania planu pomocy byłemu wychowankowi placówki opiekuńczej, wychowawczej lub zakładu karnego dla nieletnich, który spędził pewien czas w jednym z takich ośrodków i ma go wkrótce opuścić. Plan taki miałby obejmować też działania zmierzające do znalezienia zakwaterowania.

Świadczenia socjalne

Osoby młode niepozostające pod opieką Agencji ds. Dzieci i Rodziny (lub wcześniej objęte opieką HSE), będące w wieku poniżej 18 lat, które są uprawnione do pobierania zasiłku dla osób poszukujących pracy po ukończeniu 18 lat mogą uzyskać zasiłek w pełnej wysokości, a nie obniżony, który przyznawany jest osobom w wieku od 18 do 26 lat. Osoby młode, które nie przebywały w placówkach opiekuńczych i które dotknęła bezdomność, mogą być uprawnione jedynie do stawek obniżonych.

Gdzie składać podanie

Jeżeli jesteś młodym człowiekiem w wieku poniżej 18 lat zagrożonym bezdomnością lub jeżeli znasz kogoś będącego w takiej sytuacji, skontaktuj się z Agencją ds. Dzieci i Rodzin (ang. Child and Family Agency) lub policją Garda Síochána.

Dodatkowe informacje

Obowiązek powiadamiania o przypadkach nadużyć wobec dzieci

Żadnego z powyższych nie należy uważać za zastępujące lub pomniejszające ustawową odpowiedzialność Agencji ds. Dzieci i Rodzin w zakresie ochrony i opieki nad dziećmi i młodzieżą, zgodnie z treścią ustawy o opiece nad dziećmi z roku 1991. Ponadto wszyscy członkowie personelu powinni zdawać sobie sprawę z obowiązku powiadamiania o przypadkach nadużyć wobec dzieci, zgodnie z treścią dokumentu Dzieci przede wszystkim: krajowe wytyczne dotyczące ochrony i opieki nad dziećmi (ang. Children First: National Guidance for the Protection and Welfare of Children) (2011) (pdf).

Page edited: 21 October 2014