Zakwaterowanie i inne formy wsparcia osób bezdomnych

Informacja

W tym dokumencie przedstawiono różne rodzaje wsparcia i możliwości w zakresie zakwaterowania, z którym mogą korzystać osoby bezdomne – od pomocy udzielanej bezpośrednio na ulicy po długoterminowe zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Omówiono ponadto sposoby ubiegania się bezdomnych o świadczenia socjalne. Zależnie od miejsca pobytu i okoliczności dostępne mogą być różne formy pomocy. Większość bezdomnych żyje w miastach. W Dublinie i Cork miejscowe władze oraz Departament Ochrony Socjalnej zapewniają wsparcie poprzez szereg instytucji i organizacji działających na rzecz bezdomnych.

Wśród bezdomnych są osoby, które po prostu nie mają gdzie mieszkać. Inni mogą mieć dodatkowe potrzeby wynikające z choroby psychicznej, uzależnień, rozpadu związku lub innych problemów.

Dzieci i młodzież: Ustawa o opiece nad dziećmi (ang. Child Care Act) z 1991 r. nakłada na Agencję ds. Dzieci i Rodzin (ang. Child and Family Agency, Tusla) obowiązek zapewnienia dachu nad głową dzieciom i młodzieży poniżej 18 roku życia, które nie mają gdzie mieszkać lub wymagają opieki. Agencja może również zapewniać pomoc młodym ludziom powyżej 18 roku życia, którzy już opuścili placówki opiekuńczo-wychowawcze. Więcej informacji na ten temat można znaleźć w naszym dokumencie o bezdomności dzieci i młodzieży.

Obcokrajowcy: Z możliwości ubiegania się o pomoc w zakresie zakwaterowania mogą korzystać osoby legalnie przebywające na terenie Irlandii, których pobyt na obszarze działania danej administracji lokalnej trwa przez określony czas. Osoby nieuprawnione do otrzymywania długoterminowej pomocy w zakresie zakwaterowania mogą liczyć na pomoc tymczasową udzielaną przez agencję świadczącą usługi na rzecz osób bezdomnych. Uprawnienie do pobierania zasiłku socjalnego zależy od kilku czynników. W większości przypadków przyznanie świadczeń uwarunkowanych wysokością dochodów wymaga spełnienia warunku, jakim jest podanie miejsca pobytu, jednak nie trzeba spełniać tego warunku, aby uzyskać zasiłek doraźny. Patrz: część „Opieka społeczna”.

Pomoc osobom śpiącym pod gołym niebem

Niektóre służby i organizacje środowiskowe oferują kontakt i posiłki osobom całkowicie pozbawionym dachu nad głową, tzn. przebywającym przez cały czas (w dzień i w nocy) pod gołym niebem. W wielu częściach miasta zespoły wolontariuszy Soup Run zapewniają takim ludziom zupy, kanapki i ciepłe napoje.

Zespoły wolontariuszy działających bezpośrednio na ulicach nawiązują z nimi kontakty, pragnąc pomóc im w skutecznym znalezieniu tymczasowego lokum i zapewnieniu innego rodzaju pomocy. Celem tych długofalowych działań prowadzonych w tempie dostosowanym do woli bezdomnych jest doprowadzenie do radykalnej zmiany w ich stylu życia. Polega ona na zerwaniu z życiem na ulicy i zdobyciu stałego mieszkania.

Niektóre z organizacji świadczą usługi medyczne oraz pokrewne, w tym możliwość kąpieli i skorzystania z pralni.

Każdego roku inicjatywa Cold Weather Initiative w Dublinie zapewnia śpiącym pod gołym niebem ludziom dodatkową liczbę łóżek od listopada do marca.

Wsparcie w zakresie zakwaterowania

Zakwaterowanie w trybie pilnym oraz tymczasowe

Podstawową formą zakwaterowania w trybie pilnym oferowaną osobom samotnym są schroniska. Prywatne obiekty noclegowe (jak B&B lub hotele) przeznaczone są dla osób, dla których zakwaterowanie w schronisku jest nieodpowiednie ze względu na liczebność lub skład gospodarstwa domowego lub z uwagi na szczególne wymagania medyczne bądź społeczne. Każde skierowanie do takiego obiektu opiera się na następujących podstawach:

  • osoba lub osoby tworzące gospodarstwo domowe zostały uznane za bezdomnych,
  • zakwaterowanie ma charakter krótkoterminowy i jest przedmiotem stałej analizy,
  • konieczne jest aktywne zaangażowanie i wykorzystywanie możliwości stwarzanych przez instytucje pomocowe z perspektywą rozwiązania wszelkich problemów związanych z bezdomnością,
  • wypróbowywane są wszystkie realne możliwości dalszej poprawy sytuacji,
  • osoba lub osoby przestrzega regulaminu obowiązującego w obiekcie oraz innych warunków wiążących się z zakwaterowaniem.

Schroniska mogą oferować pobyt krótko- i długoterminowy. Niektóre zapewniają nocleg w salach wieloosobowych i/lub pokojach jednoosobowych. Niektóre oferują ponadto posiłki i inne świadczenia. Są też takie, które pobierają niewielką opłatę za każdy nocleg lub tydzień pobytu.

Kobiety i dzieci będące ofiarami przemocy domowej, mogą znaleźć schronienie w przeznaczonych dla nich ośrodkach.

Mieszkalnictwo socjalne

Zakwaterowanie zapewniane przez miejscowe władze lub instytucje wolontaryjne zwykle określa się terminem mieszkań socjalnych. O przyznanie lokalu socjalnego należy ubiegać się u władz lokalnych, które ocenią, czy wnioskodawca jest uprawniony i czy wymaga wsparcia w postaci mieszkania socjalnego.

Na mocy ustawy o mieszkalnictwie (ang. Housing Act) z 1988 r. odpowiedzialność za zapewnienie mieszkania osobom dorosłym, których na nie nie stać, spoczywa na władzach lokalnych. Władze te nie mają jednak ustawowego obowiązku zapewniania zakwaterowania.

Mogą one pomagać poprzez bezpośrednie zapewnienie lokalu mieszkalnego lub poprzez współpracę z organizacjami wolontaryjnymi zajmującymi się pomocą w przypadku problemów mieszkaniowych, a także innymi instytucjami i organizacjami działającymi w oparciu o wolontariat. Władze lokalne mogą też przekazywać organizacjom wolontaryjnym fundusze na zaspokajanie pilnych potrzeb w zakresie zakwaterowania oraz na finansowanie placówek pobytu długoterminowego dla osób bezdomnych. Tego rodzaju organizacje i instytucje wolontaryjne odgrywają istotną rolę w zapewnianiu bezdomnym dachu nad głową.

Władze lokalne muszą brać pod uwagę fakt bezdomności, oceniając potrzeby w zakresie mieszkaniowym i klasyfikując określone wymagania w tym zakresie. Jeżeli dana osoba zostanie uznana za kwalifikującą się do otrzymania wsparcia w postaci lokalu socjalnego, miejscowe władze mogą nie być w stanie zaoferować takiego lokalu z własnych zasobów. Mogą one skierować osobę tę do stowarzyszenia lub związku zajmującego się tego rodzaju mieszkalnictwem lub do jednej z instytucji wymienionych poniżej.

Jeżeli żadna z wymienionych opcji nie wchodzi w rachubę, można poszukać mieszkania do wynajęcia od prywatnej osoby i złożyć wniosek o dodatek do czynszu, aby móc pokryć ten wydatek. Patrz: „Pomoc w opłacaniu czynszu”poniżej.

Aby ubiegać się o przydział lokalu socjalnego, należy wypełnić formularz wniosku. Każde władze administracyjne publikują własną wersję formularza, ale informacje, jakie należy podać, są zawsze takie same. W razie potrzeby istnieje możliwość skorzystania z pomocy w wypełnieniu formularza w wydziale mieszkalnictwa miejscowego urzędu, w ośrodku Centrum Informacji dla Obywateli (ang. Citizens Information Centre) bądź też w organizacji wolontaryjnej. Patrz:Agencje zajmujące się udzielaniem pomocy bezdomnym.

Wymagane są następujące dokumenty:

  • dowód przebywania pod aktualnym adresem (placówka lub ośrodek dla bezdomnych), np. rachunek za pobyt w schronisku lub pensjonacie typu bed and breakfast);
  • dowód tożsamości ze zdjęciem, np. paszport, prawo jazdy;
  • metryka urodzenia;
  • numer PPS;
  • zaświadczenie o uzyskiwanych dochodach;
  • dowód obywatelstwa lub zgoda na pobyt w kraju (pdf).

Mieszkania oferowane przez władze lokalne nie są umeblowane. Jeżeli władze lokalne zaproponują lokal, a przyszły lokator nie ma środków na zakup mebli, może on być uprawniony do uzyskania pomocy z Departamentu Ochrony Socjalnej. Patrz: „Opieka społeczna” poniżej.

Mieszkalnictwo przejściowe

Forma mieszkalnictwa przejściowego skierowana jest do osób, które potrzebują czasu i wsparcia, aby przygotować się do niezależnego funkcjonowania. Podobnie jak w przypadku zakwaterowania w wymiarze średnioterminowym, plany te zazwyczaj wspierają mieszkańców w zakresie budowania własnych zdolności i możliwości w obszarze zdobycia i utrzymania mieszkania. Ponadto mają na celu rozwiązywanie problemów powodujących trudności z utrzymaniem posiadanego lokum. Możliwość korzystania z lokalu przejściowego jest zawsze ograniczona w czasie i waha się od 6 miesięcy do 2 lat.

Niektóre projekty koncentrują się na określonych grupach potrzebujących, np. osobach śpiących pod gołym niebem, samotnych rodzicach, młodzieży opuszczającej państwowe placówki opiekuńczo-wychowawcze. Świadczenia i formy pomocy różnią się w zależności od projektu, ale są bezpośrednio powiązane z potrzebami mieszkańców. Mogą one obejmować analizę potrzeb własnych, planowanie osobiste i wsparcie, pomoc prawną, bezpośrednią pomoc środowiskową, wsparcie rodziny, poradnictwo, kontakty ze skazanymi, a także wsparcie edukacyjne i zawodowe oraz programy szkoleń z zakresu samodzielności w codziennym funkcjonowaniu.

Dostęp do projektów oferujących lokale przejściowe możliwy jest wyłącznie poprzez skierowanie z innych agencji. Mieszkalnictwo przejściowe jest finansowane ze środków budżetów lokalnych i HSE (ang. Health Service Executive) lub miejscowych organizacji. Zależy to od rodzaju projektu. Rezydencji płacą tygodniowy czynsz.

Funkcjonujący w regionie dublińskim program demonstracyjny Housing First zapewnia samodzielne mieszkania ludziom zmuszonym wcześniej spać pod gołym niebem i wymagającym dużego wsparcia.

Wsparcie procesu osiedlania się

Wsparcie procesu osiedlania się udzielane bezdomnym ma pomóc im w przechodzeniu od etapu bezdomności do stałego zamieszkania. Zespół programowy dokonuje oceny sytuacji i opracowuje plan osiedlania się poszczególnych osób. Zapewnia się im wsparcie, pomoc prawną i inną oraz oferuje pomoc w zakwaterowaniu i przygotowaniu do niezależnego, samodzielnego życia. Pomoc świadczona po zajęciu lokalu przez bezdomną wcześniej osobę obejmuje wsparcie w zakresie najmu.

Organizacja Threshold prowadzi w Dublinie i Cork punkty Access Housing Unit. Mają one na celu udostępnienie ofert najmu w sektorze prywatnym osobom kierowanym przez instytucje pomagające bezdomnym. Punkty AHU działają jak wyspecjalizowane agencje najmu lokali, pomagając bezdomnym przebywającym w placówkach i ośrodkach tymczasowego zakwaterowania lub schroniskach znaleźć i utrzymać wynajęte lokale mieszkalne.

Długoterminowa pomoc w zakresie mieszkaniowym

Długoterminowa pomoc w zakresie mieszkaniowym kierowana jest do osób niezdolnych do samodzielnego życia ze względu problemów z uzależnieniem lub chorobą psychiczną.

Na okres tak długi, jak tego osoby te wymagają, oferuje się im mieszkanie oraz — w razie potrzeby — wsparcie. Niektóre projekty opracowano z myślą o osobach wymagających określonej opieki. Wiele jednostek funkcjonujących na zasadach wolontariatu (zwanych często spółdzielniami mieszkaniowymi) oferuje długoterminową pomoc w zakresie mieszkaniowym.

Plan Support to Live Independently (SLÍ) zapewnia stałe miejsca zamieszkania w ramach normalnego rynku mieszkaniowego oraz odpowiednią, ograniczoną w czasie pomoc, co ułatwia przejście z etapu bezdomności do etapu niezależnego, samodzielnego życia. Inicjatywa jest kierowana przede wszystkim do osób mających nikłe lub szersze, choć wciąż niewystarczające wsparcie. Realizują ją organizacje wolontaryjne.

Pomoc w opłacaniu czynszu

Najem lokali należących do prywatnych właścicieli stanowi ważne źródło lokali mieszkalnych dla bezdomnych. W przypadku najmu mieszkania od osoby prywatnej przy dochodach niewystarczających do opłacenia czynszu można ubiegać się o przyznanie cotygodniowego dodatku do czynszu. Przed przystąpieniem do poszukiwania lokalu na rynku prywatnym należy upewnić się, czy możliwe jest uzyskanie dodatku. Więcej informacji na ten temat znajduje się poniżej.

Opieka społeczna

Fakt bezdomności nie wpływa na prawo do pobierania świadczeń opieki społecznej, ale może utrudniać samo pobieranie świadczeń z uwagi na brak stałego adresu zamieszkania. Wnioski o przyznanie takich świadczeń jak zasiłek dla osób poszukujących pracy lub zasiłek z tytułu choroby lub niepełnosprawności można składać normalną drogą.

Departament Ochrony Socjalnej prowadzi punkty Homeless Persons Unit (HPU) w Dublinie i Cork. Ośrodki te zajmują się rozpatrywaniem wniosków o dodatkowe świadczenia socjalne (w tym wniosków o przyznanie dodatku do czynszu), a także pomagają przy składaniu wniosków o inne świadczenia Punkty te oferują pomoc przy wypełnianiu wniosków o karty medyczne i mogą udzielać informacji na temat innych usług oraz form pomocy. Patrz: „Gdzie składać wnioski” poniżej.

Poza Dublinem i Cork należy zazwyczaj udać się do miejscowego ośrodka zdrowia i złożyć wniosek o dodatek do czynszu oraz przyznanie innych świadczeń.

Dodatek do czynszu

Aby być uprawnionym do otrzymywania dodatku do czynszu, należy w ciągu 12 ostatnich miesięcy być uznanym przez władze lokalne za osobę uprawnioną do przydziału lokalu socjalnego (patrz: „Mieszkalnictwo socjalne” powyżej) lub przez 6 miesięcy (183 dni ) z ostatnich 12 przebywać z którymś (jednym lub kombinacji kilku) z wymienionych niżej miejsc:

  • placówka lub ośrodek dla osób bezdomnych;
  • instytucja w rodzaju szpitala, domu opieki lub miejsca odbywania kary pozbawienia wolności;
  • lokum wynajmowane od osoby prywatnej. Istnieje możliwość łączenia okresów pobytu w więcej niż jednym wynajmowanym lokum w celu spełnienia warunku 6 miesięcy (183 dni). Osoba starająca się o przydział lokalu socjalnego musi wykazać, że na początku wynajmu była zdolna do opłacania czynszu i że płaciłaby nadal, gdyby nie zaszły pewne okoliczności, które wystąpiły już po rozpoczęciu wynajmowania lokalu.

Inne świadczenia w ramach programu dodatkowych świadczeń socjalnych

Podobnie jak w przypadku dodatku do czynszu, plan dodatkowych świadczeń socjalnych obejmuje też cotygodniowe świadczenia w podstawowej wysokości oraz wypłaty świadczeń uznaniowych. Do otrzymywania cotygodniowego zasiłku kwalifikują się osoby nieuprawnione do pobierania żadnych zasiłków socjalnych lub oczekujące na rozpatrzenie wniosku o inne świadczenia.

Osoba w potrzebie może być uprawniona do otrzymania świadczenia uznaniowego. Najszybciej wypłacanym zasiłkiem dla bezdomnych jest zasiłek doraźny. Ma on charakter jednorazowo wypłacanej kwoty przyznawanej w razie nieprzewidzianych wydatków, takich jak odzież, podróż, kaucja za najem lub koszty zagospodarowania się, których nie dało się pokryć z tygodniowo uzyskiwanych dochodów.

Gdzie składać podanie

Poniżej podajemy informacje na temat tego, gdzie należy składać wnioski o pomoc mieszkaniową i świadczenia socjalne. Informacje dotyczące innych świadczeń i form pomocy znajdują się w naszym dokumencie Agencje zajmujące się udzielaniem pomocy bezdomnym.

Zakwaterowanie

W przypadku zagrożenia bezdomnością, tzn. w sytuacji, w której osoba potrzebująca uważa, że z jakiegoś powodu może wkrótce stracić dach nad głową, należy skontaktować się z wydziałem mieszkaniowym miejscowej administracji. Mieszkańcy Dublina lub Cork mogą kontaktować się z następującymi instytucjami i organizacjami specjalistycznymi.

Dublin

Ośrodek pomocy bezdomnym Central Placement Service Rady Miejskiej Dublina jest czynny w godz. od 10:00 do 12:00 oraz od 14:00 do 16:00 od poniedziałku do piątku pod adresem: Parkgate Hall, 6-9 Conyngham Road, Dublin 8. Tel.: 1800 707 707 (całodobowa pomoc telefoniczna)

Ośrodek pomocy bezdomnym Assessment and Placement Service Rady Hrabstwa Fingal jest otwarty w godz. od 10:00 do 12.30 oraz od 14:30 do 15:30 od poniedziałku do piątku pod adresem: Housing Department, Fingal County Council, Grove Road, Blanchardstown, Dublin 15. Tel.: (01) 890 5090

Ośrodek pomocy bezdomnym Assessment and Placement Service Rady Hrabstwa Dún Laoghaire-Rathdown jest otwarty w godz. od 10:00 do 18:00 od poniedziałku do piątku pod adresem: Housing Department, Dún Laoghaire-Rathdown County Council, County Hall, Marine Road, Dún Laoghaire, Co. Dublin. Tel.: (01) 205 4700

Ośrodek pomocy bezdomnym Assessment and Placement Service Rady Miejskiej Płd. Dublina jest czynny w godz. od 10:00 do 12:00 oraz od 14:30 do 16:00 od poniedziałku do piątku pod adresem: Housing Department, South Dublin County Council, County Hall, Tallaght, Dublin 24. Tel.: (01) 414 9000

Cork

Kontakt z pracownikiem środowiskowym Rady Miejskiej Cork jest możliwy w ciągu tygodnia w różnych miejscach i godzinach. Dokładne informacje można znaleźć w przewodniku po punktach pogotowia dla bezdomnych publikowanym przez Forum na Rzecz Zwalczania Bezdomności miasta Cork. Zawiera on ponadto listę placówek oferujących zakwaterowanie zastępcze dla osób bezdomnych w Cork, a także informacje o innych dostępnych formach pomocy.

Świadczenia socjalne

Wnioski o przyznanie świadczeń, takich jak zasiłek dla osób poszukujących pracy lub zasiłek z tytułu choroby lub niepełnosprawności należy składać w normalny sposób. Poza Dublinem i Cork należy zazwyczaj udać się do miejscowego ośrodka zdrowia i złożyć wniosek o dodatek do czynszu oraz przyznanie innych świadczeń.

Dublin

HPU dla bezdomnych mężczyzn znajduje się pod adresem Oisin House, 212-213 Pearse Street, Dublin 2 i jest czynny od poniedziałku do piątku w godzinach od 10:00 do 12:00.

Tel.: 1800 724 724.

HPU dla bezdomnych kobiet i rodzin znajduje się pod adresem 41 Castle Street, Dublin 2. Jest otwarty od poniedziałku do piątku w godz. od 10:00 do 12:00. Tel.: 1800 724 724.

Osoby z jednego z krajów, które niedawno dołączyły do Unii Europejskiej, a także starający się o status uchodźcy bądź oczekujący na azyl, mogą zgłosić się do HPU utworzonego z myślą o potrzebach nowych społeczności. Mieści się on przy 77 Upper Gardiner Street, Dublin 1 i jest czynny w godz. od 10:00 do 11:30 oraz od 14:00 do 15:30. Tel.: (01) 858 5100.

Cork

Homeless Persons Unit, Drinan Street, Cork. Czynne od godz. 10:00 do 12:00 oraz od 14:30 do 16:00 od poniedziałku do piątku (poza wtorkiem po południu). Istnieje możliwość spotkania się z pracownikiem środowiskowym Rady Miejskiej. Tel.: (021) 496 3052.

Page edited: 21 October 2014