You are here: Home > Housing > Losing your home > Bezdomnosc

Bezdomnosc

Informacje

W Irlandii za bezdomnych uważa się osoby, które:

  • nocują pod gołym niebem,
  • przebywają w schroniskach lub noclegowniach
  • przebywają tymczasowo w pensjonatach oferujących zakwaterowanie ze śniadaniem,
  • przebywają tymczasowo u przyjaciół lub rodziny, ponieważ nie mają dokąd się udać,
  • przebywają w tzw. squatach (zajmując budynek niezgodnie z prawem),
  • Często wyrażenia „poza domem" używa się dla określenia osób, które nie mają gdzie mieszkać. W wyrażeniu tym uwzględniono fakt, że osoba może mieć dom, do którego nie może (z różnych przyczyn) powrócić oraz podkreślono tymczasowy charakter sytuacji w przypadku osób obecnie niemających domu.
  • Niniejszy dokument stanowi wprowadzenie do problemu bezdomności w Irlandii i zawiera informacje temat bezdomności, regulacji prawnych, odpowiedzialności Państwa wobec bezdomnych, przyczyn bezdomności oraz informacje na temat krajowej strategii wobec problemu bezdomności (National Strategy on Homelessness). Niniejszy dokument zawiera linki do informacji na temat pomocy udzielanej bezdomnym przez Służbę Zdrowia, możliwości zakwaterowania dla osób bezdomnych oraz bezdomności wśród młodzieży.

Zasady

Bezdomność a regulacje prawne

Podstawowe ustawy dotyczące bezdomności w Irlandii obejmują Ustawę o zdrowiu z 1953 roku (Health Act) oraz Ustawę o opiece nad dziećmi z 1991 roku (Childcare Act) Niedawno wprowadzono Ustawę mieszkaniową z 1988 roku (Housing Act), w której po raz pierwszy w Irlandii zawarto definicję legalną bezdomności.

Ust. 2 Ustawy mieszkaniowej z 1988 roku określa, że za bezdomną uznaje się osobę w przypadku, gdy :

  • "a) nie jest dostępne takie miejsce zakwaterowania, które w uzasadnionej ocenie urzędu osoba ta - wraz z inną zazwyczaj z nią mieszkającą lub mogącą z nią mieszkać osobą - mogłyby zająć lub w dalszym ciągu zajmować, lub
  • b) mieszka ona w szpitalu, lokalnym domu pomocy społecznej, noclegowni lub innym takim miejscu, ponieważ nie dysponuje zakwaterowaniem określonym w lit. a),
  • c) oraz, w ocenie urzędu, nie jest w stanie zapewnić sobie zakwaterowania we własnym zakresie".

Bezdomnym może stać się każdy, bez względu na wiek i pochodzenie."

Obowiązki władz lokalnych wobec osób bezdomnych

Ustawa z 1988 roku nie nakłada wprawdzie na urzędy ds. mieszkalnictwa obowiązku zapewnienia miejsca zamieszkania osobom bezdomnym, lecz wyraźnie nakłada na władze lokalne obowiązek uwzględnienia potrzeb osób bezdomnych oraz rozszerzenia zakresu swoich kompetencji, aby móc zareagować na takie potrzeby. Urzędy mogą w szczególności zapewnić miejsce zamieszkania dla osób bezdomnych z własnych zasobów mieszkaniowych albo w wyniku ustaleń podjętych z organizacją społeczną. Ustawa również umożliwia władzom lokalnym zapewnienie osobie bezdomnej środków finansowych na znalezienie zakwaterowania w sektorze prywatnym.

Oprócz postanowień dotyczących bezpośredniego reagowania na potrzeby osób bezdomnych, ust. 10 Ustawy z 1988 roku umożliwia władzom lokalnym zapewnienie funduszy organizacjom społecznym celem zapewnienia osobom bezdomnym zakwaterowania w nagłych sytuacjach lub na dłuższy czas.

Ustawa z 1988 nakłada na lokalne władze wymóg przeprowadzania okresowych ocen liczny osób bezdomnych w ich okręgach administracyjnych w ramach oceny ich potrzeb mieszkaniowych. Szczegółowe informacje na ten temat są dostępne w części do spraw mieszkalnictwa na stronie Ministerstwa Środowiska.

Służba Ochrony Zdrowia (Health Service Executive, HSE) jest właściwa w sprawach dotyczących zdrowia osób bezdomnych i opieki środowiskowej nad nimi. Pod względem finansowym oznacza to, że lokalne władze ponoszą koszty zapewnienia zakwaterowania, a Rejonowa Służba Ochrony Zdrowia zapewnia środki na zaspokojenie potrzeb osób bezdomnych pod względem opieki, ich potrzeb socjalnych, w tym na opiekę środowiskową.

Jakie są przyczyny bezdomności?

Rzadko kiedy istnieje proste odpowiedź na pytanie, dlaczego ktoś jest bezdomny. Bezdomność warunkuje szereg czynników. Dawniej bezdomność była postrzegana jako indywidualny problem powstały w wyniku problemów osobistych. Obecnie, większą wagę w przyczynianiu się do bezdomności przypisuje się czynnikom społecznym, takim jak polityka społeczna i wykluczenie społeczne wraz z zasadniczymi problemami, takimi jak bieda, bezrobocie i brak zasobów mieszkaniowych. W działaniach na rzecz wyeliminowania problemu bezdomności istotne jest branie pod uwagę uwarunkowań indywidualnych oraz ogólnych.

Czynniki indywidualne Na poziomie indywidualnym, bezdomność jest często spowodowana kryzysem życiowym. Może on polegać na opuszczeniu domu rodzinnego wskutek kłótni, rozpadu małżeństwa lub związku, śmierci partnera, opuszczenia ośrodka opiekuńczego lub więzienia, problemów ze zdrowiem psychicznym, nadużywaniu narkotyków lub alkoholu, kryzysu finansowego lub rosnących długów i eksmisji.

Pewne czynniki sprzyjają bezdomności w większym stopniu w przypadku, gdy pojawi się kryzys. Wspólne cechy charakterystyczne osób bezdomnych zostały zidentyfikowane jako fizyczne bycie ofiarą znęcania się lub molestowania seksualnego w dzieciństwie lub w wieku dojrzewania, przebywanie w ośrodku opiekuńczo-wychowawczym, popełnianie przestępstw i/lub pobyt w więzieniu, brak wsparcia społecznego, długi (zwłaszcza zaleganie z czynszem lub spłatą kredytu hipotecznego), zakłócanie spokoju sąsiadów (działanie niezgodne z zasadami współżycia społecznego), nadużywanie narkotyków lub alkoholu, wyrzucenie ze szkoły i brak kwalifikacji, problemy ze zdrowiem psychicznym i fizycznym.

Bezdomność w skali krajowej

Bezdomność nie ogranicza się do podupadłej części śródmieścia i miejskich ulic. Wiele osób na obszarach wiejskich boryka się z tymi samymi problemami, które dotykają osoby w obszarach miejskich. Różnica polega na tym, że na obszarach wiejskich problemy te są często ukryte. Ma to miejsce zwłaszcza w takich przypadkach, w których ludzie oddaleni są od służb interwencyjnych i mogli nie zetknąć się z agencjami gromadzącymi dane statystyczne na temat bezdomności. Ponadto osoby bezdomne zazwyczaj skłaniają się ku przebywaniu w mieście, ponieważ instytucje pomagające osobom bezdomnym mieszczą się zazwyczaj w ośrodkach miejskich.

Przykładowo 80% osób bezdomnych przebywa w Dublinie na obszarze Dublin City Council (Dublin City z wyłączeniem obszary Fingal, Dun Laoghaire, Rathdown i South County Dublin). Szacuje się jednak, że z osób, które stają się bezdomne w ciągu jednego roku zaledwie 47% pochodzi z obszarów miejskich. Pozostałe 53% pochodzi z innych części hrabstwa, obszarów wiejskich i z zagranicy. Sytuację w Dublinie pogarsza sposób organizacji służb, które są silnie scentralizowane. Niemalże wszystkie służby w Dublinie znajdują się w centrum miasta i każda osoba bezdomna w całym Dublinie musi zgłosić się osobiście do dwóch centralnych Jednostek ds. Osób Bezdomnych (Homeless Persons Units).

Bezdomność a wymóg stałego fizycznego pobytu (habitual residency)

Dnia 1 maja 2005 r. do Unii Europejskiej dołączyło 10 państw europejskich. Po akcesji tylko Irlandia, Wielka Brytania i Szwecja przyznały obywatelom nowych Państw Członkowskich pełne prawa do stałego pobytu, w tym prawo do podjęcia pracy.

Aby zapobiec nadużyciom systemu opieki socjalnej w Irlandii, wprowadzono wymóg stałego fizycznego pobytu (znany czasem jako zasadę dwóch lat). Zgodnie z tym wymogiem, każda osoba ubiegająca się o pomoc socjalną musi fizycznie przebywać w Państwie lub Wspólnym Obszarze Podróży (obejmującym Wielką Brytanię, Wyspy Normandzkie oraz Wyspę Man) nieprzerwanie przez okres dwóch lat. Warunek ten dotyczy każdej osoby przybywającej do lub powracającej z Irlandii – nawet Irlandczyków powracających z zagranicy.

W okresie od 1 maja 2004 roku do lutego 2005 roku 68 868 obywatelom nowych Państw Członkowskich przydzielono numer PPS, z czego 1-2% próbowało uzyskać dostęp do świadczeń socjalnych. Służby pomocy bezdomnym i te działające w sektorze migracyjnym donoszą, że wiele osób z nowych Państw Członkowskich UE przybywa do Irlandii nie mając prawie lub w ogóle żadnego wsparcia na miejscu (tzn. zatrudnienia lub zakwaterowania).

Stąd zwiększa się liczba osób z nowych Państw Członkowskich, które próbują zyskać dostęp do pomocy udzielanej bezdomnym nagłych wypadkach (np. zakwaterowania, żywności i innej pomocy).

Zintegrowana strategia wobec problemu bezdomności (Integrated Strategy on Homelessness)

Realizacja rządowej zintegrowanej strategii wobec problemu bezdomności została rozpoczęta 2 maja 2000 roku. Strategia opiera się na raporcie Międzyministerialnej Grupy ds. Bezdomności Grupa ta została utworzona w 1991 celem zbadania problemu bezdomności oraz sformułowania kompleksowej strategii walki z tym problemem. Grupa zasięgnęła opinii i otrzymała dokumentację ze strony od władz państwowych i organizacji społecznych zapewniających zakwaterowanie i pomoc dla osób bezdomnych.W skład strategii wchodzą następujące wytyczne:

  • Władze lokalne oraz Rejonowa Służba Ochrony Zdrowia (dawniej Rada Ochrony Zdrowia, Health Board) mają obowiązek sporządzania planów działania w celu zapewnienia spójnych metod pomocy bezdomnym.
  • W każdym hrabstwie będą tworzone fora dla bezdomnych (w odpowiedniej skali) pod patronatem Komitetów ds. Strategicznej Polityki Mieszkalnictwa (Housing Strategic Policy Committees).
  • Lokalne władze są odpowiedzialne za zapewnianie zakwaterowania w nagłych wypadkach, a Rejonowa Służba Ochrony Zdrowia za zapewnienie opieki.
  • Należy zapewnić więcej odpowiednich i różnorodnych miejsc zakwaterowania.
  • Opracowane zostaną programy pomocy w osiedlaniu się i pomocy potrzebującym, aby umożliwić osobom bezdomnym powrót do samodzielnego funkcjonowania.

W wyniku zintegrowanej strategii opracowano strategię prewencyjną. Strategia prewencyjna (Preventative Strategy) ma na celu zapewnienie, że żadna osoba nie zostanie pozbawiona opieki państwa bez odpowiednich środków umożliwiających zapewnienie stosownego miejsca zamieszkania wraz z niezbędnym wsparciem.

Obecnie (2005) Ministerstwo Środowiska, Dziedzictwa Narodowego i Samorządów Lokalnych (Department of the Environment, Community and Local Government ) zleciło sporządzenie niezależnej analizy rządowej strategii wobec problemu bezdomności. Analiza ma stanowić ocenę postępu w realizacji strategii oraz dostarczyć zaleceń w kwestii przyszłego postępu w zwalczaniu problemu bezrobocia. Simon Community, organizacja udzielająca pomocy osobom bezdomnym, opublikowała raport na temat strategii.

Jak składać podanie

Informacje dotyczące zakwaterowania dostępnego dla osób bezdomnych można uzyskać od władz lokalnych oraz od Rejonowej Służby Ochrony Zdrowia. (Należy poprosić o rozmowę z urzędnikiem ds. pomocy mieszkaniowej „Housing Welfare Officer”). W Dublinie za koordynację pomocy dla osób bezdomnych odpowiada Agencja ds. Osób Bezdomnych.

Organizacje działające na zasadzie wolontariatu, takie jak St. Vincent de Paul, Simon Community, Focus Ireland, Armia Zbawienia oraz Iveagh Trust również mogą służyć pomocą, jednak zależy to od miejsca pobytu w Irlandii.

Page updated: 26 November 2010

Language

English | Gaeilge

Related Documents

Contact Us

If you have a question relating to this topic you can contact the Citizens Information Phone Service on 0761 07 4000 (Monday to Friday, 9am to 8pm) or you can visit your local Citizens Information Centre.