You are here: Home > Employment > Employment rights and conditions > Leave and holidays > Urlop macierzyński

Print Page Send to a Friend

Urlop macierzyński

Informacje

Kobieta, która zachodzi w ciążę podczas okresu zatrudnienia, ma prawo do urlopu macierzyńskiego. Wszystkie kobiety zatrudnione (również dorywczo), niezależnie od stażu pracy w danym przedsiębiorstwie ani tygodniowego wymiaru czasu pracy, mają prawo do urlopu macierzyńskiego w podstawowym wymiarze. Ponadto mogą wykorzystać dodatkowy, bezpłatny urlop macierzyński. Ustawy Maternity Protection Act 1994 (Ustawa z 1994 r. o ochronie macierzyństwa) i Maternity Protection (Amendment) Act 2004 (Poprawka do Ustawy z 2004 r. o ochronie macierzyństwa) określają ustawowe minimalne uprawnienia przysługujące kobiecie z tytułu macierzyństwa w okresie zatrudnienia, włącznie z urlopem macierzyńskim.

Wymiar urlopu macierzyńskiego rozpoczynającego się w dniu 1 marca 2007 r. lub po tej dacie wynosi 26 tygodni, a dodatkowego bezpłatnego urlopu macierzyńskiego – 16 tygodni.

Poprawka do Ustawy z 2004 r. o ochronie macierzyństwa zawiera wymóg wykorzystania co najmniej dwóch tygodni urlopu macierzyńskiego przed końcem tygodnia, w którym wypada planowany termin porodu, oraz co najmniej czterech tygodni po tym terminie. O sposobie wykorzystania pozostałej części urlopu macierzyńskiego decyduje kobieta. Z reguły pracownice wykorzystują 2 tygodnie urlopu przed porodem, a pozostałe po urodzeniu dziecka. Kobiety uprawnione do otrzymywania zasiłku macierzyńskiego (informacje na ten temat podano poniżej) są zobowiązane do wykorzystania co najmniej dwóch tygodni, ale nie więcej niż 16 tygodni urlopu macierzyńskiego przed końcem tygodnia, w którym wypada planowany termin porodu.

Świadczenia w okresie urlopu macierzyńskiego

Uprawnienia do otrzymywania świadczeń pieniężnych podczas urlopu macierzyńskiego zależą od postanowień zawartych w umowie o pracę. Pracodawcy nie mają obowiązku wypłacania świadczeń kobietom przebywającym na urlopie macierzyńskim. Kobieta ma prawo do zasiłku macierzyńskiego wypłacanego przez Departament Ochrony Spoleczna (Department of Social Protection), o ile opłacała składki na ubezpieczenie społeczne (PRSI) w wymaganej wysokości. Jednak umowa o pracę może uprawniać ją do dodatkowych świadczeń wypłacanych podczas urlopu macierzyńskiego – przykładowo pracownica może otrzymywać pensję w pełnej wysokości, pomniejszoną o kwotę otrzymywanego zasiłku macierzyńskiego.

Dodatkowy urlop macierzyński

Od 1 marca 2007 r. pracownica ma również prawo do dodatkowego urlopu macierzyńskiego w wymiarze 16 tygodni, ale za ten okres nie przysługuje jej zasiłek macierzyński ani świadczenia wypłacane przez pracodawcę, chyba że umowa stanowi inaczej – szczegółowe informacje zamieszczono poniżej. W przypadku choroby w trakcie dodatkowego urlopu macierzyńskiego pracownica ma prawo wystąpić do pracodawcy z wnioskiem o zakończenie dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Jeżeli pracodawca wyrazi na to zgodę, pracownica traci prawo do wykorzystania pozostałej części urlopu macierzyńskiego, ale uznaje się, że przebywa na zwolnieniu lekarskim i jest uprawniona do zasiłku chorobowego.

Dni świąteczne i urlop wypoczynkowy

Prawo do urlopu macierzyńskiego (włącznie z urlopem dodatkowym) obejmuje dni świąteczne wypadające podczas jego trwania. Uprawnienia pracowników do wliczenia dni świątecznych do urlopu określa rozdział 21 Ustawy z 1997 r. o wymiarze czasu pracy (Organisation of Working Time Act 1997).

Okres urlopu macierzyńskiego (włącznie z dodatkowym urlopem macierzyńskim) traktuje się jako równorzędny z okresem zatrudnienia i uwzględnia przy ustalaniu przysługującego wymiaru urlopu wypoczynkowego i uprawnień dotyczących dni świątecznych.

Urodzenie martwego dziecka i poronienie

W przypadku urodzenia martwego dziecka lub poronienia, które miało miejsce po upływie 24-tego tygodnia ciąży, pracownica ma prawo do urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze. Od 1 marca 2007 r. oznacza to, że ma prawo do urlopu macierzyńskiego w podstawowym wymiarze 26 tygodni oraz do urlopu dodatkowego w wymiarze 16 tygodni. Pracownicy, która spełnia wymogi wiążące się z wysokością składek PRSI, wypłaca się zasiłek macierzyński przez 26 tygodni urlopu macierzyńskiego w wymiarze podstawowym.

Do wniosku o przyznanie zasiłku macierzyńskiego po urodzeniu martwego dziecka należy dołączyć zaświadczenie lekarskie i formularz wniosku o przyznanie zasiłku macierzyńskiego, z potwierdzeniem planowanego i faktycznego terminu narodzin dziecka oraz stopnia zaawansowania ciąży (w tygodniach).

Urlop specjalny dla kobiet w ciąży i karmiących piersią, narażonych na szkodliwe warunki pracy

Pracodawca powinien przeprowadzić oddzielną ocenę zagrożeń w odniesieniu do pracownic w ciąży oraz pracownic, które niedawno urodziły dziecko lub karmiących piersią. W przypadku stwierdzenia określonych zagrożeń należy je usunąć lub odsunąć pracownice od pracy w warunkach stwarzających te zagrożenia. Gdy żadne z tych rozwiązań nie jest możliwe, pracownicy przysługuje specjalny urlop z uwagi na szkodliwe warunki pracy, udzielony do czasu rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego. Podczas urlopu specjalnego pracodawca wypłaca pracownicy pełne wynagrodzenie przez okres pierwszych trzech tygodni, po upływie których przysługuje jej zasiłek z tytułu szkodliwych warunków pracy. Na stronie internetowej Urzędu ds. BHP (Health and Safety Authority) zamieszczono listę często zadawanych pytań dotyczących uprawnień przysługujących pracownicom w ciąży.

Prawo do urlopu macierzyńskiego przysługujące ojcu dziecka

Jeżeli matka umrze w okresie 40 tygodni po porodzie, wówczas ojcu przysługuje urlop macierzyński. W tych okolicznościach, ojciec ma prawo do urlopu, długość którego zależy od daty śmierci matki. Jeżeli matka umiera w okresie 24 tygodni od porodu, ma on opcjonalnie prawo do dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Jeżeli śmierć matki następuje ponad 24 tygodnie po porodzie, ojcu przysługuje urlop do 40 tygodnia po porodzie. Urlop rozpoczyna się w ciągu 7 dni od śmierci matki.

Przesunięcie terminu wykorzystania urlopu macierzyńskiego

W ściśle określonych warunkach, tj. w przypadku hospitalizacji dziecka, rozdział 7 Poprawki do Ustawy z 2004 r. o ochronie macierzyństwa przewiduje możliwość przesunięcia terminu wykorzystania urlopu macierzyńskiego. Prawo do przesunięcia terminu urlopu dotyczy zarówno kobiet przebywających na urlopie macierzyńskim, jak i na dodatkowym bezpłatnym urlopie macierzyńskim. Należy przy tym pamiętać, że pracodawca ma prawo odmówić zgody na przesunięcie terminu wykorzystania urlopu macierzyńskiego. Szczegółowe informacje na temat przesunięcia terminu wykorzystania urlopu macierzyńskiego zamieszczono w punkci 'Dodatkowe informacje'.

Powrót do pracy

Zgodnie z postanowieniami zawartymi w rozdziale 26 Poprawki do Ustawy z 2004 r. o ochronie macierzyństwa pracownica ma prawo powrotu na poprzednie stanowisko pracy, z zachowaniem warunków dotychczasowej umowy o pracę. W rozdziale 27 Ustawy stwierdza się, że w przypadku, gdy z uzasadnionych przyczyn praktycznych pracodawca nie jest w stanie zapewnić powrotu pracownicy na poprzednie stanowisko pracy, ma obowiązek zatrudnienia jej na odpowiednim stanowisku równorzędnym. Warunki pracy na nowym stanowisku nie powinny w znaczącym stopniu odbiegać od warunków na poprzednim stanowisku pracy.

W przeciwnym wypadku pracownica ma prawo do uznania okresu urlopu macierzyńskiego za równorzędny z okresem zatrudnienia. Jej warunki zatrudnienia nie mogą ulec pogorszeniu w wyniku wykorzystania urlopu macierzyńskiego; jeżeli w okresie wykorzystywania przez nią urlopu macierzyńskiego wynagrodzenie lub inne warunki pracy uległy poprawie, po powrocie do pracy pracownica również jest do nich uprawniona.

Składki na ubezpieczenie społeczne (PRSI): podczas otrzymywania zasiłku macierzyńskiego za pracownicę automatycznie odprowadzane są składki PRSI. Po powrocie do pracy pracownica, która wykorzystała dodatkowy bezpłatny urlop macierzyński, powinna wystąpić do pracodawcy z wnioskiem o wypełnienie formularza Wniosek o opłacanie składek w okresie urlopu macierzyńskiego (application for maternity leave 'credits') (pdf).

W terminie do 26 tygodni po porodzie pracownica karmiąca piersią ma prawo do skróconego wymiaru czasu pracy przy zachowaniu pełnego wynagrodzenia.

Po podjęciu decyzji o zaniechaniu powrotu do pracy po zakończeniu urlopu macierzyńskiego pracownica ma obowiązek złożenia pracodawcy wypowiedzenia umowy o pracę w normalnym trybie.

Pracownica jest objęta ochroną przed bezprawnym zwolnieniem z pracy za domaganie się należnych jej praw wynikających z ustawodawstwa dotyczącego ochrony macierzyństwa – informacje zamieszczono poniżej w punkcie Jak składać podanie.

Badania lekarskie

Po stwierdzeniu ciąży pracownica ma prawo do zwolnienia z pracy w uzasadnionym wymiarze w celu przeprowadzenia badań lekarskich w związku z ciążą. Maksymalny ani minimalny wymiar czasu przeznaczonego na takie badania nie jest określony. Pracownicy przysługuje zwolnienie na czas niezbędny do przeprowadzenia każdego badania. Wlicza się do niego zarówno czas podróży do i z miejsca przeprowadzenia badań, jak i czas samej wizyty u lekarza.

Pracownica ma obowiązek przedstawienia pracodawcy świadectwa lekarskiego stwierdzającego ciążę oraz poinformowania go o terminie badań lekarskich z wyprzedzeniem 2 tygodni. Na wniosek pracodawcy po pierwszym badaniu powinna przedstawić mu zestawienie wyznaczonych terminów badań lekarskich. Po porodzie pracownicy przysługuje prawo do zwolnienia z pracy na badania lekarskie do 14 tygodni od daty porodu, z wliczeniem wykorzystanego po porodzie okresu urlopu macierzyńskiego. Pracownica ma prawo do wynagrodzenia za czas niezbędny do wykonania badań lekarskich, zarówno przed, jak i po porodzie.

Szkoła rodzenia

Pracownicy przysługuje również prawo do zwolnienia z pracy w celu uczestniczenia w wybranych zajęciach w szkole rodzenia. Uprawnienie to obejmuje jeden zestaw zajęć w szkole rodzenia, z wyjątkiem 3 ostatnich zajęć w ramach zestawu. Ojciec ma prawo do zwolnienia z pracy w celu wzięcia udziału w 2 ostatnich zajęciach w ramach zestawu, prowadzonych w szkole rodzenia.

Przepisy

Uwaga: Pracownica ma obowiązek powiadomienia pracodawcy o zamiarze wykorzystania urlopu macierzyńskiego z wyprzedzeniem co najmniej 4 tygodni oraz przedstawienia mu świadectwa lekarskiego stwierdzającego ciążę. Również z wyprzedzeniem co najmniej 4 tygodni ma obowiązek powiadomienia pracodawcy o zamiarze wykorzystania dodatkowego urlopu macierzyńskiego w wymiarze16 tygodni. Obydwa powiadomienia mogą być doręczone jednocześnie.

Przedwczesny poród: W przypadku urodzenia dziecka w terminie wcześniejszym niż 4 tygodnie przed planowaną datą, warunek dotyczący dostarczenia powiadomienia uważa się za spełniony w przypadku powiadomienia pracodawcy na piśmie w ciągu 14 dni od daty porodu.

Zaświadczenie lekarskie: Rozdział 11 Ustawy z 1994 r. o ochronie macierzyństwa stanowi, że w przypadku potwierdzonego przez lekarza zaświadczenia o konieczności wcześniejszego rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego z powodów medycznych urlop ten rozpoczyna się wcześniej, z dniem podanym w tym zaświadczeniu. Wówczas uznaje się, że pracownica dopełniła obowiązku powiadomienia pracodawcy.

Powrót do pracy: Pracownica jest zobowiązana do powiadomienia pracodawcy o zamiarze powrotu do pracy z wyprzedzeniem co najmniej 4 tygodni.

Zastosowanie się do wymogu powiadomienia jest istotne, gdyż niedopełnienie go może skutkować utratą uprawnień.

O zamiarze przesunięcia terminu wykorzystania urlopu macierzyńskiego pracownica powinna powiadomić pracodawcę w możliwie najkrótszym terminie (pamiętając przy tym, że w tym przypadku pracodawca ma prawo odmowy).

Jak składać podanie

Wniosek do pracodawcy o wykorzystanie urlopu macierzyńskiego należy złożyć na piśmie.

Jeśli chcesz uzyskać więcej informacji na temat zwolnienia macierzyńskiego, powinnaś skontaktować się z Biurze Obsługi ds. Relacji w Miejscu Pracy Na stronie tej instytucji znajdziesz publikację pt. Wyjaśnienie Twoich Praw dot. Zwolnienia Macierzyńskiego (pdf).

Jeśli nastąpiło nieporozumienie z Twoim pracodawcą w związku ze zwolnieniem macierzyńskim lub jeśli zostałaś zwolniona z jakiegoś powodu związanego z Twoją ciążą lub dlatego, że domagałaś się własnych praw zagwarantowanych ustawą dotyczącą zwolnienia macierzyńskiego, możesz złożyć skargę korzystając z nowego ojedynczego formularza skarg (pdf).

Pracownica powinna wystąpić z wnioskiem o wypłatę zasiłku macierzyńskiego do Wydziału Zasiłków Macierzyńskich (Maternity Benefit Section) Departamentu Ochrony Spoleczna (Department of Social Protection) z wyprzedzeniem co najmniej 6 tygodni przed planowaną datą porodu.

Gdzie składać podanie

Workplace Relations Customer Services

Department of Jobs, Enterprise and Innovation
O'Brien Road
Carlow
Ireland

Opening Hours: Mon. to Fri. 9.30am to 5pm
Tel: (059) 917 8990
Locall: 1890 80 80 90
Homepage: http://www.workplacerelations.ie/en/

Maternity Benefit Section

Department of Social Protection
McCarter's Road
Buncrana
Donegal
Ireland

Tel:(01) 471 5898
Locall:1890 690 690
Homepage: http://www.welfare.ie

Dodatkowe informacje

Przesunięcie terminu wykorzystania urlopu macierzyńskiego

Rozdział 7 poprawki do ustawy o ochronie macierzyństwa z 2004 r. przewiduje możliwość przesunięcia terminu wykorzystania urlopu macierzyńskiego, która dotyczy zarówno urlopu macierzyńskiego, jak i dodatkowego bezpłatnego urlopu macierzyńskiego. Maksymalny okres, o jaki można przesunąć termin wykorzystania urlopu macierzyńskiego to sześć miesięcy. Należy przy tym pamiętać, że pracodawca ma prawo odmówić zgody na przesunięcie terminu wykorzystania urlopu macierzyńskiego.

Z wnioskiem o przesunięcie terminu wykorzystania urlopu macierzyńskiego można się zwrócić tylko po wykorzystaniu co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, którego 4 tygodnie muszą być wykorzystane po porodzie. (Ten przepis nie dotyczy ojców korzystających z urlopu macierzyńskiego).

Jeżeli pracownica przesunie termin wykorzystania urlopu macierzyńskiego i wróci do pracy, może wziąć ten urlop w jednym bloku, nie później niż 7 dni po wypisaniu dziecka ze szpitala. Pracodawca ma prawo poprosić o pismo ze szpitala potwierdzające fakt hospitalizacji dziecka, a po wypisaniu go, o pismo potwierdzające datę wypisania.

W przypadku przesunięcia terminu wykorzystania urlopu macierzyńskiego i powrotu do pracy należy powiadomić o tym Ministerstwo Spraw Społecznych i Rodziny (Department of Social and Family Affairs). Pracownica musi poinformować Ministerstwo na piśmie, że dziecko zostało hospitalizowane, a ona wróciła do pracy. Ministerstwo wymaga pisma od lekarza rodzinnego (GP) lub ze szpitala potwierdzającego, że dziecko zostało wypisane ze szpitala i wtedy powinno nastąpić wznowienie wypłacania zasiłku macierzyńskiego. Na wszystkich dokumentach przesyłanych do Ministerstwa powinien być wyraźnie podany numer ubezpieczenia społecznego (numer PPS) pracownicy.

Należy pamiętać, że wniosek o przesunięcie terminu wykorzystania urlopu macierzyńskiego można złożyć tylko, jeśli dziecko zostało hospitalizowane – nie w przypadku, kiedy dziecko po prostu jest chore.

Choroba w czasie przesuniętego urlopu macierzyńskiego

W przypadku przesunięcia terminu wykorzystania urlopu macierzyńskiego i rozchorowania się po powrocie do pracy (przed rozpoczęciem ponownego korzystania z urlopu macierzyńskiego) można wziąć pod uwagę powrót na urlop macierzyński pierwszego dnia nieobecności spowodowanej chorobą. Alternatywnie można wybrać rezygnację z prawa do powrotu na urlop macierzyński i potraktowanie nieobecności jako przebywania na zwolnieniu lekarskim.

Page updated: 9 October 2013

Related Documents

  • Antenatal visits
    During pregnancy in Ireland, the mother and baby's health is monitored through antenatal appointments. Description of the booking visit and subsequent visits.
  • Benefits and entitlements relating to birth
    There is a range of social welfare benefits and employment entitlements to support women who are having a baby. Read about them here.
  • Becoming a Parent
    Are you or is someone you know about to become a parent? A guide to State services in Ireland and overview of some of the issues that will concern you, whatever your situation.

Contact Us

If you have a question relating to this topic you can contact the Citizens Information Phone Service on 0761 07 4000 (Monday to Friday, 9am to 8pm) or you can visit your local Citizens Information Centre.