Fíneálacha páirceála agus clampáil feithiclí

Eolas

Tá córas a chuireann srian ar pháirceáil, agus a ghearrann fineálacha, i bhfeidhm ar fud bailte agus cathracha in Éirinn chun deimhin a dhéanamh de nach gcuireann páirceáil neamhchúramach bacanna ar ghluaisteánaithe eile, agus nach gcuireann sé isteach ar shábháilteacht coisithe.

Fostaíonn an chuid is mó de na húdaráis áitiúla a maoir thráchta féin chun na rialacha páirceála a chur i bhfeidhm agus fíneálacha a eisiúint. Tá an cead céanna ag baill den Gharda Síochána. Tá d'údarás áitiúil freagrach as fodhlíthe a dhéanamh, a liostálann na háiteanna ina gcuirfear táillí pairceála i bhfeidhm. Déanann sé cinneadh freisin faoi luach na dtáillí páirceála. Sula ndéanann siad fodhlíthe a chuireann srian le páirceáil, bíonn ar d'údarás áitiúil dul i gcomhairle le Coimisinéir an Gharda Shíochána agus fógra poiblí a thabhairt faoina rún fodhlíthe a dhéanamh a chuirfidh srian ar pháirceáil. D'fhéadfadh sé fógraíocht a chur i bpáipéir áitiúla nó ar raidió áitiúil, etc. Cuirtear iachall orthu aird a thabhairt ar thuairimí nó agóidí ón bpobal a éiríonn as an bpróiseas sin. Is féidir agóidí nó ceisteanna a chur isteach chuig rannóg tráchta an údaráis áitiúil.

Bíonn táillí páirceála éagsúla i bhfeidhm (dioscpháirceáil, páirceáil le ceadúnas, carrchlóis agus páirceáil "íoc agus taispéain") ar fud na tíre agus is féidir le d'údarás áitiúil iad a shocrú agus a athrú. Bíonn na difríochtaí móra idir táilli i gcathracha agus táillí i mbailte níos lú ann mar gheall ar na costais bhreise a bhaineann le seirbhís a chur ar fáil agus a chothabháil i gcathracha.

Úsáidtear an t-ioncam a fhaightear ó tháillí páirceála poiblí agus fineálacha chun costais na seirbhísí seo a chlúdú. Cuireann farasbarr ioncaim ó na seirbhísí seo le cláracha athnuachain cathrach, seirbhísí poiblí agus cineálacha éagsúla caiteachais údarás áitiúil.

Dlíthe páirceála

Soláthraíonn na Rialacháin um Thrácht ar Bhóithre (Trácht agus Locadh) rialachán agus smachtú tráchta, coisithe, agus páirceála. Tugann an tAcht um Thrácht ar Bhóithre 1994 cead d'údaráis aitiúla fodhlíthe a dhéanamh a rialaíonn na cineálacha srianta páirceála ar íocaíocht a bhíonn ina gceantracha, mar shampla dioscpháirceáil, páirceáil íoc agus taispeáin agus araile. De réir na Rialachán um Thrácht ar Bhóithre (Comharthaí), 1997 - 2013, tá údaráis áitiúla freagrach as comharthaí tráchta reachtúla a cheadú agus limistéir a cheapadh ina mbíonn srian nó cosc ar pháirceáil. Ceadaítear clampáil feithiclí de réir na Rialachán um Thrácht ar Bhóithre (Bac-Ghluaiseachta ar Fheithiclí), 1998 agus i gcásanna thar meán tugann na Rialacháin um Thrácht ar Bhóithre (Tabhairt ar shiúl, Stóráil agus Diúscart Feithiclí), 1983 - 1998 cead do d'údaráis áitiúla feithiclí atá páirceálta go neamhdhleathach, agus gur údar brú tráchta iad, a tharraingt as. Alt 11 den Acht um Thrácht ar Bhóithre 2002 foráil do chóras reatha sheasta in aisce cionta tráchta agus páirceála, in áit an chórais roimhe sin cionta 'ar an láthair' fíneáil.

Rialacha páirceála a chur i bhfeidhm

Is ionadaithe de chuid d’údaráis áitiúil iad na maoir thráchta, agus tá cead acu de réir na nAchtanna um Thrácht ar Bhóithre (1961 - 1994) gluaisteánaithe a chur ar an eolas maidir le rialacha páirceála, agus ticéid a eisiúint i leith páirceáil neamhdhleathach nó i leith neamhíoc táillí páirceála. Tá an cead céanna ag baill den Gharda Síochána de réir na nAchtanna um Thrácht ar Bhóithre. Tugann maoir thráchta agus baill den Gharda Síochána fianaise sa chúirt chomh maith faoi neamhíoc fineálacha.

Fineálacha páirceála

Tá córas fíneálacha páirceála muirir sheasta i leith páirceáil neamhdhleathach agus neamhíoc táillí páirceála i bhfeidhm in Éirinn ó Aibreán 2006. An Garda Síochána agus maoir thráchta a eisíonn fíneálacha. Bíonn na sonraí seo a leanas ar an ticéad páirceála: uimhir thagartha, láthair na coire, cláruimhir an chairr, suim na fíneála agus an dáta agus an t-am ar eisíodh an ticéad. Baineann an chuid is mó de mhaoir thráchta úsáid as gléas láimhe ríomhairithe chun ticéid a eisiúint agus coinníonn an t-údarás áitiúil taifead de na ticéid ar fad arna n-eisiúint ar phríomhbhunachar sonraí. Bíonn an t-údarás áitiúil in ann a fháil amach cé mhéad fíneáil pháirceála atá bailithe ag duine tríd an bunachar sonraí seo a úsáid.

Faoin gcóras seo, má fhaigheann tú fíneáil pháirceála, ní foláir duit an fhíneáil a íoc le rannóg tráchta d'údaráis áitiúil taobh istigh de thréimhse 28 lá ó dháta fhógra an mhuirir sheasta. Muna n-íocann tú taobh istigh den 28 lá a thugtar duit, tagann ardú 50 faoin gcéad ar an muirir. Mura bhfuil an fhíneáil íoctha tar éis 28 lá breise, cuirtear tús le himeachtaí cúirte. Chomh maith leis sin, má chiontaítear tú as páirceáil chontúirteach gheobhaidh tú 5 pointe pionóis agus fíneáil cúirte. Léigh tuilleadh faoi phointí pionóis agus cionta tiomána anseo.

Tiománaithe ó thíortha eile

Faoi thionscadal trasteorann le Tuaisceart Éireann, is féidir le gluaisteánaithe a dteipeann orthu táillí páirceála nó táillí dola a íoc anseo a shaothrú cosúil le tiománaithe eile. Cuirfidh an Ghníomhaireacht um Thiománaithe agus Feithicle i dTuaisceart Éireann sonraí an ghluaisteánaí ar aghaidh chuig an údarás áitiúil cuí maidir le cionta páirceála nó chuig Bonneagar Iompair na hÉireann (TII) maidir le dolaí. Cosúil leis sin, mura n-íocann tú táille páirceála nó dola i dTuaisceart Éireann, is féidir do shonraí a thabhairt do na húdaráis i dTuaisceart Éireann.

Is féidir le ghluaisteánaí ó thíortha eile ar nós an Pholainn, an Fhrainc nó sa Ghearmáin a shaothrú trí shocrú ar leith atá ag TII. Úsáideann sé na seirbhísí sin do ghníomhaireacht forfheidhmithe speisialaithe páirceála/dola.

Srianta ar pháirceáil

Bíonn srian ar pháirceáil i limistéir áirithe sa chuid is mó de na bailte agus na cathracha in Éirinn i rith uaireanta gnó. Luafaidh comharthaí eolas páirceála ar na sráideanna go soiléir na huaireanta ina mbíonn na srianta i bhfeidhm. I rith na n-uaireanta seo, ní bhíonn cead agat cur isteach ar ghlanbhealaí, lánaí bus, ná áiteanna lastáile. Níl cead ag gluaisteánaithe spásanna páirceála do dhaoine le míchumas a úsáid am ar bith muna bhfuil an ceadúnas cuí acu. Breathnaigh ar thuilleadh eolais ar cheadúnais phairceála do Thiománaithe le Míchumas anseo.

Má tá athruithe le déanamh ar na srianta páirceála i gceantar ar bith, caithfidh an Comhairle áitiúil cead a thabhairt, agus déanfaidh siadsan na hathruithe riachtanacha ar na fodhlíthe atá ann. D'fhéadfadh úinéir siopa athrú a iarraidh má tá sé/sí ag iarraidh limistéar taobh amuigh dá (h)áitreabh a bheith marcáilte mar chuas lastáile. Go minic, cuireann cumainn áitritheoirí iarratais isteach ar shrianta páirceála ina gceantar. Bíonn ar dhuine ar bith a bhíonn ag iarraidh athruithe ar na srianta páirceála atá ann, dul i dteagmháil le hionadaí a c(h)omhairlde contae áitiúla, nó le rannóg tráchta an údaráis áitiúil. Ní mór an t-iarratas a chur faoi bhráid cruinniú na comhairle contae áitiúla. Má cheaptar go bhfuil fiúntas leis, rithfear fodhlí agus cuirfear suas comharthaí eolais sa cheantar ag tabhairt sonraí na srianta atá ann.

Páirceáil le Ceadúnas

Má theastaíonn uait páirceáil ar an tsráid sa cheantar ina bhfuil tú i do chónaí, is féidir leat ceadúnas áitritheora a fháil ó rannóg thráchta d’údaráis áitiúil a thugann cead duit páirceáil ar do shráid. Beidh an costas ar chead a athrú ag brath ar an láthair). Beidh ainm na sráide ar an gceadúnas. Ní eiseofar ach ceadúnas amháin d'úinéir cairr ar bith agus ní eiseofar níos mó ná ceithre cheadúnas d'iarrthóirí as teaghlach amháin. Má tá tú i do chónaí i dteach atá roinnte ina aonaid chónaithe dhifriúla, níl tú i dteideal ach ceadúnas páirceála amháin in aghaidh an aonaid. Ní bhíonn áitritheoirí árasán a tógadh le haghaidh na ceirde i dteideal ceadúnais áitritheoirí.

Dioscpháirceáil

Feidhmíonn dioscpháirceáil taobh amuigh den limistéar láir agus i mbruachbhailte áirithe i gcathracha agus i mbailte móra. Tá go leor ceantracha cathrach roinnte ina limistéir le haghaidh bainistíocht tráchta. Cludóidh an limistéar láir lár na cathrach nó an bhaile, áit a mbíonn an tóir is mó ar pháirceáil, agus beidh na táillí páirceála níos airde ansin. Beidh comharthaí curtha suas i gceantracha ina bhfuil dioscpháirceáil i bhfeidhm, ag tabhairt eolais ar na huaireanta ina mbíonn an scéim i bhfeidhm, uasmhéid ama páirceála, agus na táillí páirceála. Is féidir leabhair dioscaí páirceála a cheannach i nuachtánaithe nó i siopaí ina mbíonn fógra á thaispeáint "Dioscaí páirceála ar díol anseo". Déanann tú an diosca bailí nuair a mharcálann tú an bhliain, an mhí, an lá, an uair agus an noiméad air. Taispeánann tú an diosca in áit fheiceálach i do charr, mar shampla ar an ngaothscáth, nó ar thaobhfhuinneog. Tá dioscaí bailí le haghaidh uair an chloig amháin agus ní fhéadfaidh tú páirceáil i limistéar dioscpháirceála ach le haghaidh dhá uair an chloig. De ghnáth díoltar dioscaí i leabhair ina mbíonn deich ndiosca agus cosnaíonn siad thart ar 4 euro (arís, d'fhéadfadh an-éagsúlacht a bheith ann idir tháillí, ag brath ar an gceantar).

Páirceáil Íoc agus Taispeáin

Feidhmíonn páirceáil Íoc agus Taispeáin le méadar amháin, a oibríonn trí chumhacht na gréine, ag freastal ar thart ar 20 spás. Beidh fógraí in áiteanna páirceála Íoc agus Taispeáin ag tabhairt eolais ar na huaireanta ina bhfeidhmíonn an scéim agus an t-uasmhéid ama páirceála. Taispeántar an t-am a bheidh an pháirceáil caite agus tú ag cur boinn isteach. Nuair atá do dhóthain bonn curtha isteach agat, brúnn tú an cnaipe uaithne agus priontáiltear ticéad dhá chuid. Ba cheart duit an chuid is mó a ghreamú de do ghaothscáth agus an comhdhuille a choinneáil chun an t-am a bheidh an pháirceáil caite a mheabhrú duit. Athraíonn an praghas in aghaidh na huaire ag brath ar an áit in Éirinn ina bhfuil tú, ach go ginearálta bíonn táillí ann ó 80 cent go dtí €2.90 in aghaidh na huaire.

Carrchlóis phríobháideacha

Ní rialaíonn an Rialtas carrchlóis phríobháideacha ar bhealach ar bith. Is é sin le rá, tá siad in úinéireacht phríobháideach agus téann an t-ioncam a thagann as páirceáil sna carrchlóis seo díreach go dtí na húinéirí agus ní théann sé go dtí d'údarás áitiúil. Athraíonn na praghsanna a ghearrtar ó áit go háit, ó thart ar 80 cent go dtí €2.50 euro in aghaidh na huaire. Socraíonn úinéir an charrchlóis na táillí. Socróidh an t-údarás áitiúil féin na praghsanna a ghearrtar ina gcarrchlóis siúd.

Clampáil feithiclí

Tá clampáil feithiclí in áiteanna poiblí i bhfeidhm i roinnt cathracha. Cuireann comhlachtaí príobháideacha na seirbhísí ar fáil sna cathracha seo ar son d'údaráis áitiúil. Tá cead ag fostaithe an chomhlachta chlampála feithiclí, feithiclí a chlampáil, (agus a dhíchlampáil), agus fógraí clampála a eisiúint d'fheithiclí atá ag sarú na rialacha páirceála.

Tá seirbhísí clampála coiteanta chomh maith i gcarrchlóis óstán, ospidéal, ollscoileanna agus ionad siopadóireachta chun cosc a chur ar pháirceáil fhadtéarmach a mbíonn a bhfoirne, a gcustaimeirí nó a gcliaint thíos leis mar gheall uirthi. Ní rialaíonn reachtaíocht clampáil ar thalamh phríobháideach. Déanann an tAcht um Clampáil Feithiclí 2015 do rialú clampála ach nach bhfuil sé tosaithe fós.

Córas tarraingt as

Tugann na Rialacháin um Thrácht ar Bhóithre (Tabhairt ar Shiúl, Stóráil agus Diúscart Feithiclí) 1983 - 1991 cead d'údaráis áitiúla feithiclí a tharraingt as má tá siad tréigthe nó pairceáilte go mídhleathach ar bhóthar poiblí nó i gcarrchlós de chuid an údaráis áitiúil. Tarraingítear feithiclí go dtí gabhann carranna agus is féidir táille shuntasach (suas go 160 euro) a ghearradh chun iad a scaoileadh. Beidh ort dul i dteagmháil le do stáisiún Garda áitiúil agus beidh an fhoireann ansin in ann insint duit cá bhfuil an gabhann carranna is gaire.