Ag siúl agus ag fánaíocht in Éirinn

Eolas

Tá an-tóir tagtha ar raonta siúil agus fánaíochta le blianta beaga anuas. Tá trí phríomhscéim siúil le haghaidh forbairtí bealaí siúil:

  • Clár Náisiúnta na Slite Slímharcáilte de chuid Spórt Éireann
  • Scéim Shlí na Sláinte faoi Fhoras Croí na hÉireann
  • Foraoiseacha áineasa de chuid Coillte.

Is tábhachtach, áfach, a chuimhneamh go bhfuil an talamh go léir faoi úinéireacht phríobháideach nó an Stáit, agus go leagtar srianta áirithe orthu siúd a bhíonn ag siúl nó ag fánaíocht.

Conairí Slímharcáilte

Oifig na gCosán Náisiúnta (OCN) de chuid Spórt Éireann freagrach as gach Conair Shlímharcáilte – forbairtí bealach siúil a chlárú agus a rialáil in Éirinn. Cabhraíonn an OCN le agus oibríonn sé i ndlúthchomhar le gach údarás áitiúil, comhpháirtíocht spóirt áitiúil agus pobal áitiúil ar fud na tíre chun conairí nua a fhorbairt agus chun conairí reatha a chur chun cinn.

Cosáin iad Conairí Slímharcáilte a fhorbraítear i ndiaidh comhaontú agus tacaíocht úinéirí talún a fháil a dtrasnaítear a dtailte ar an mbealach. Ní gá gur cearta slí atá i gceist, cé go mbaintear úsáid as seanbhóithre agus cosáin ar chuid mhaith de na conairí siúil seo, ar conairí iad go léir atá slímharcáilte agus a bhfuil comharthaí curtha in airde orthu. Tá breis agus 40 Conair Náisiúnta Shlímharcáilte timpeall na hÉireann, ina measc Slí Chill Mhantáin, Slí Chiarraí, Slí Bhoirne, agus tá go leor siúlóidí níos giorra ann a bhaineann leis na forbairtí níos mó seo. Is féidir cuardach a dhéanamh ar fhaisnéis agus faisnéis a aimsiú ar gach Conair Náisiúnta Shlímharcáilte ar láithreán gréasáin irishtrails.ie.

Cé go bhfuil cúrsa na mbealaí marcáilte le comharthaí buí, moltar treoirleabhar a thabhairt leat ar eagla go mbíonn cuid de na comharthaí seo á gceilt ag an bhfiadhúlra nó má theastaíonn sonraí uait faoi iompar, bialanna nó cóiríocht áitiúil. Cuireann roinnt cuideachtaí turais threoraithe siúil agus rothaíochta ar tairiscint feadh na mbealaí slímharcáilte.

Chun teacht ar shonraí faoi chóiríocht áitiúil, déan teagmháil le d’oifig áitiúil turasóireachta nó caith súil ar láithreán gréasáin Fháilte Éireann (Bord Fháilte Éireann).

Tá léarscáileanna agus treoirleabhair ar fáil do gach conair atá faofa ag an OCN.

Déan teagmháil le d’údarás áitiúil, comhordaitheoir na comhpháirtíochta áitiúla spóirt nó le Spórt Éireann go díreach más mian leat aon fhaisnéis a fháil ar bhealach siúil a bhunú i do cheantar.

Slí na Sláinte

Bhunaigh Foras Croí na hÉireann an scéim Slí na Sláinte chun daoine a spreagadh le dhul ag siúl ar mhaithe le caitheamh aimsire agus sláinte, is cuma cén aois iad ná cén cumas atá acu.

Úsáideann sé comharthaí ag eatraimh ciliméadair ar chosáin siúil bhunaithe chun cabhrú le siúlóirí an t-achar a shiúlann siad a aithint. Níl aon uimhreacha ar na comharthaí ionas gur féidir leat tosú agus críochnú ag pointe ar bith is mian leat. Is féidir leat liosta de bhealaí Slí na Sláinte ar fud na hÉireann a fheiceáil anseo.

Ní mór duit siúl go tapa ar feadh 30 nóiméad ar a laghad 5 uaire in aghaidh na seachtaine, ar mhaithe le do shláinte. Is féidir leat an 30 nóiméad nó níos mó a dhéanamh thar dhá nó trí sheisiún níos giorra.

Is féidir leis an Údarás Áitiúil i do cheantar Slí na Sláinte a chur i bhfeidhm i gcomhpháirtíocht leis an bpobal, agus, nuair is cuí, eagraíochtaí tráchtála, agus a bheith ar an liosta de na bealaí Slí ceadaithe. Más mian leat bealach Slí na Sláinte a fhorbairt i do cheantar féin, téigh i dteagmháil le Comhordaitheoir Náisiúnta Shlí na Sláinte i bhForas Croí na hÉireann. Tá tuilleadh eolais faoi bhealach a bhunú ar fáil ar láithreán gréasáin an Foras Croí na hÉireann.

Foraoiseacha áineasa de chuid Coillte

Tá 12 Páirc Foraoise dhá rith ag Coillte ar fud na tíre, ina bhfuil don chuid is mó leithris, áiseanna páirceála, suímh picnice, ionaid súgartha do leanaí, siopa nó bialann (séasúrach) ar fáil. Ritheann Coillte níos mó ná 180 suímh áineasa ar fud na tíre, ina bhfuil don chuid is mó bunáiseanna ar fáil, áiteanna páirceála, suímh picnic agus cúrsaí siúlóide mar shampla. Tá tuilleadh eolais ar coillteoutdoors.ie.

Rialacha

Bealach achtaithe

Déantar idirdhealú i ndlí na hÉireann idir cearta poiblí agus príobháideacha slí. Is éard atá i gceist le ceart slí poiblí ná an ceart gluaiseachta atá ag duine feadh bóthair nó conaire, fiú mura bhfuil an bóthar nó an chonair faoi úinéireacht phoiblí. Níl ach fíor-bheagán cearta cláraithe poiblí slí ann nach bóithre poiblí ar a ndéantar cothabháil iad.

Is ionann ceart príobháideach slí agus an ceart chun tailte príobháideacha a iontráil, ach ar na cuspóirí amháin lena mbaineann rochtain a fháil ar phíosa eile talún nó píosa eile talún a fhágáil. Is gnách gur socrú atá i gceist leis idir comharsana.

Bealaí ceadaitheacha iad na conairí slímharcáilte a forbraíodh i ndiaidh comhaontú a fháil ón úinéir talún agus ní hionann iad agus cearta slí. Tá rochtain ar thailte Coillte ceadaitheach, fiú, ach níl ceart rochtana agat orthu.

Dliteanas

Tugadh an tAcht um Dhliteanas Áititheoirí, 1995, lena n-áirítear úsáideoir áineasa mar chatagóir úsáideoirí tailte faoi úinéireacht phríobháideach, chun dul i ngleic le nochtadh úinéirí talún d’éilimh a d’eascair as gortuithe a rinneadh d’úsáideoirí áineasa agus do dhaoine eile. Faoin Acht, is ionann úsáideoir áineasa agus duine atá i láthair ar áitreabh nó ar thalamh shaoránaigh phríobháidigh, gan muirear a ghearradh orthu (seachas muirear réasúnta le haghaidh saoráidí páirceála) ar mhaithe le tabhairt faoi ghníomhaíocht áineasa. Faoi na cúinsí seo, níl an dualgas ar úinéir na talún ach gan díobháil d’aon turas a dhéanamh d’úsáideoir áineasa nó é/í a ghortú d’aon turas nó chun gníomhú agus aird mhíchúramach á tabhairt ar leas an úsáideora áineasa. Baineann tábhacht leis an idirdhealú seo mar gheall go gcuireann sé deireadh le buarthaí dliteanas árachais a bhí i gceist roimhe seo, ach baineann siad go fóill le cuairteoir ar tugadh cuireadh dó/di isteach ar thalamh phríobháideach.

Cearta slí poiblí a chealú

Faoi Acht na mBóithre, 1993, tá údaráis áitiúla freagrach as ceart an phobail i leith rochtana ar chearta slí poiblí a chosaint i ngach limistéar údaráis áitiúil. Is féidir le húdaráis áitiúla cearta slí poiblí a chealú, chomh maith. Leagtar síos an nós imeachta nach mór a leanúint, más mian leo ceart slí poiblí a chealú in Alt 73 den Acht.

Ceanglaítear sna hAchtanna Pleanála agus Forbartha, 2000 go dtí 2015 ar údaráis áitiúla chun cearta slí reatha poiblí a chaomhnú trí iad a léarscáiliú agus a liostú mar chuid dá bpleananna forbartha contae. Faoi Chuid XIII d’Acht 2000, tá na cumhachtaí acu chun ceart slí poiblí a chruthú.

Meas a léiriú ar mhaoin úinéirí talún príobháideacha

Cé nach ceanglas dlíthiúil é, molann comhlachais siúil, fánaíochta agus sléibhteoireachta go léir a gcomhaltaí agus muintir an phobail chun meas a léiriú ar leas daoine eile agus chun an cúram ceart a ghlacadh nuair a úsáidtear talamh phríobháideach ar mhaithe le cuspóirí áineasa. Ba cheart do shiúlóirí agus do chuairteoirí ar an tuath breithniú a dhéanamh ar an timpeallacht áitiúil a chaomhnú agus seachaint chun cur isteach ar ghníomhaíochtaí ar an láithreán, ar nós feirmeoireachta. Féadfaidh tú teacht ar bhreis faisnéise ar leavenotraceireland.org.

Faoin Acht um Cheartas Coiriúil (Ord Poiblí), 1994 arna leasú ag Alt 24 den Acht Tithíochta (Forálacha Ilghnéitheacha), 2002, is cion coiriúil é má dhéanann aon duine talamh atá faoi úinéireacht phríobháideach nó talamh atá faoi úinéireacht údarás áitiúil a iontráil, a áitiú, nó aon rud a thabhairt isteach sa talamh sin, más dóchúil go ndéanfaidh an gníomh sin an méid a leanas:

  • Díobháil shubstainteach a dhéanamh don talamh
  • Díobháil shubstainteach a dhéanamh d’aon fhóntas ar an talamh nó cosc a chur ar aon duine ó úsáid réasúnta a bhaint as an bhfóntas sin
  • An talamh nó aon fhóntas ar an talamh a fhágáil neamhshláintíoch nó neamhshábháilte
  • Cur isteach go substainteach ar an talamh nó ar fhóntas ar an talamh.

Má chreideann úinéir talún go bhfuil a dtalamh á háitiú go neamhdhleathach ag duine éigin dá mhéid go bhfuil ceann de na cionta thuas á dhéanamh acu, ba cheart dóibh an Garda Síochána a chur ar an eolas. Bíonn na cumhachtaí ag an nGarda Síochána, ansin, chun cuairt a thabhairt ar an talamh, agus má aimsíonn siad aon duine ar an talamh, féadfaidh siad a éileamh go dtugann an duine a n-ainm agus a seoladh dóibh agus go bhfágann siad an talamh agus go mbaineann siad aon earraí faoina smacht ón talamh. Má dhiúltaíonn an duine chun orduithe an Gharda a chomhlíonadh, tá an duine faoi dhliteanas ionchúisimh. Tá duine a chiontaítear i leith ceann de na cionta foghla coiriúla seo a dhéanamh faoi dhliteanas fíneáil aicme B a íoc nó 1 mhí a chaitheamh sa phríosún nó an dá rud.

Mura gcomhoibríonn duine leis an nGarda Síochána nuair a iarrtar air/uirthi chun an talamh a fhágáil, féadfaidh an Garda Síochána aon earraí a tugadh isteach ar an talamh a urghabháil agus a stóráil. Féadfaidh an Garda Síochána na hearraí seo a dhíol nó a dhiúscairt ina dhiaidh sin, mura bhfreagraíonn úinéir na n-earraí i scríbhinn ar fhógra oifigiúil go ndearnadh an t-earra a urghabháil laistigh de mhí amháin i ndiaidh an fógra sin a fháil. Ní mór go gcomhaontaíonn an duine, chomh maith leis sin, chun an Garda Síochána a íoc as aon costas réasúnta a tabhaíodh mar thoradh ar an earra a urghabháil agus a stóráil sula gceadaítear dóibh é a athéileamh. Tá fáil ar fhaisnéis teagmhála do stáisiúin Ghardaí ar fud na hÉireann anseo.

Tuilleadh eolais

Tá fáil ar fhaisnéis d’úinéirí talún agus d’úsáideoirí áineasa san fhoilseachán, Áineas faoin Tuath in Éirinn (pdf), a chuir an Roinn Comhshaoil, Pobail agus Rialtais Áitiúil le chéile. Tá fáil ar fhaisnéis ar dhea-chleachtas ar irishtrails.ie agus ar láithreán gréasáin Shléibhteoireacht Éireann.

Teagmhálacha

Spórt Éireann

Bloc A
Páirc Oifige an Ceann Thiar
Baile Átha Cliath 15
D15 KPW7
Éire

Teil:(01) 860 8800
Láithreán Gréasáin: http://www.sportireland.ie/
R-phost: info@sportireland.ie

Foras Croi na hEireann

50 Bóthar na Rinne
Baile Átha Cliath 4
Éire

Teil:(01) 668 5001
Lóghlao:1890 432 787
Facs:(01) 668 5896
Láithreán Gréasáin: http://www.irishheart.ie
R-phost: info@irishheart.ie

Sléibhteoireacht Éire

Cheanncheathrú Spóirt na hÉireann
Campas Náisiúnta Spóirt
Baile Bhlainséir
Baile Átha Cliath 15
Éire

Teil:+353 (0)1 6251115
Facs:+353 (0)1 6251116
Láithreán Gréasáin: http://www.mountaineering.ie/
R-phost: info@mountaineering.ie

Page edited: 21 October 2016