Club nua a bhunú

Eolas

Má tá tú ag smaoineamh ar chlub nua a bhunú, ar nós club spóirt, tá 3 shaincheist thábhachtacha ann nach mór machnamh a dhéanamh orthu:

  • An bhfuil dóthain baill fhéideartha ann?
  • An bhfuil dóthain deonach ann chun an club a reáchtáil?
  • An bhfuil club eile ann sa cheantar atá ag freastal cheana ar an ngá le club den sórt sin?

Má tá comhlacht náisiúnta rialaithe ann (NGB) don spórt nó gníomhaíocht, ba cheart duit teagmháil a dhéanamh leo chun comhairle a fháil.

A luaithe a bheidh comhaontú ginearálta déanta chun club a bhunú ansin, beidh roinnt rudaí a mbeidh cinneadh le déanamh orthu agus comhaontú le déanamh orthu.

Struchtúr an Chlub

Is é ceann de na rudaí nach mór cinneadh a dhéanamh air céard é an struchtúr dlíthiúil is fearr le húsáid don chlub. Is é an struchtúr is coitianta agus is simplí le haghaidh club ná comhlachas neamhchorpraithe agus glacann an cháipéis seo leis go n-úsáidfear an struchtúr seo.

Is éard atá i gceist leis ná sraith rialacha a chur i dtoll a chéile, ar a dtugtar a mbunreacht, chun an caidreamh idir baill an chlub a rialú agus is gnách go ndéanann sé foráil do choiste chun gnóthaí an chlub a reáchtáil. Faoin struchtúr seo, áfach, ní bhíonn aon phearsantacht ar leith dhlíthiúil ag an gclub faoin struchtúr seo agus bíonn na baill faoi dhliteanas go pearsanta i leith ghníomhaíochtaí nó fhiachais an chlub. Más mian leis an gclub foireann nó maoin a léasú, d’fhéadfadh go dtugann siad faoi deara go bhfuil an iomad de shrian ar chomhlachas neamhchorpraithe dó seo.

Cuireann Spórt Éireann faisnéis ar fáil ar na saghsanna struchtúr dlíthiúil atá ann, mar aon leis na buntáistí agus na míbhuntáistí a bhaineann le gach saghas, sa Kit Tacaíochta NGB ar a láithreán gréasáin.

Ainm an Chlub

Teastaíonn ainm an chlub d’fhonn cáipéisí foirmiúla a dhréachtú agus chun cuntas bainc a oscailt. Féadfaidh ainm ar bith a ndéanann tú cinneadh air bheith i gceist leis an ainm, ach ba cheart seiceáil lena chinntiú nach bhfuil an t-ainm céanna in úsáid ag club áitiúil eile.

Bunreacht an Chlub

Cáipéis scríofa atá i mbunreacht an chlub ina luaitear na rialacha agus na struchtúir a rialaíonn an club. Tugtar breac-chuntas ann ar fheidhmeanna an chlub agus ar na nósanna imeachta do bhallraíocht, cruinnithe agus coistí. Teastaíonn bunreacht, de ghnáth, do chistiú agus má bheifear ag déanamh iarratais ar fhaoiseamh cánach.

Más ann do chomhlacht náisiúnta rialaithe, d’fhéadfaidís bheith in ann bunreacht samhla a chur ar fáil a d’fhéadfá oiriúnú. Is gnách go mbíonn cóipeanna ag clubanna spóirt dá mbunreacht ar a láithreáin ghréasáin. Is féidir leat teacht ar treoir ar bunreachtanna ar shuíomh gréasáin an Rialálaí Carthanas.

Oifigigh an Chlub

Teastaíonn roinnt oifigeach ó chlub chun an club a reáchtáil. Is é an bunriachtanas:

  • Cathaoirleach
  • Rúnaí
  • Cisteoir

Poist thofa iad seo agus is baill de choiste an chlub iad na baill. D’fhéadfadh baill eile bheith ar an gcoiste, amhail a leagtar amach i mbunreacht an chlub, ar nós iad seo a leanas:

  • Oifigeach um Chosaint Leanaí*
  • Oifigeach Tiomsaithe Airgid

Féadfaidh club feidhmeanna eile bheith aige seachas poist fhoirmiúla chlub a bhféadfadh daoine sa chlub tabhairt fúthu ar bhonn deonach.

* Faoi na treoirlínte maidir le cosaint leanaí atá á n-oibriú ag an Roinn Leanaí agus Gnóthaí Óige, is dea-chleachtas é do gach eagraíocht a mbíonn teagmháil acu le leanaí agus le hógánaigh chun beartas um chosaint leanaí a thabhairt isteach.

Cruinniú ginearálta bliantúil

Bíonn cruinniú ginearálta bliantúil (AGM) ar bun gach bliain, amhail a leagtar amach i mbunreacht an chlub, ionas gur féidir le gach ball ionchur a bheith acu i reáchtáil an chlub. Toghtar coiste an chlub ag an AGM.

Cruinnithe an Choiste

Grúpa ball atá i gcoiste an chlub atá freagrach go foirmiúil as an gclub a bhainistiú. Féadfaidh coiste a bhunú le feidhmeanna a shainaithnítear go soiléir cabhrú lena shainaithint céard a dhéanann daoine sa chlub agus féadfaidh sé cabhrú leis an ualach oibre a leathadh. Ba cheart don choiste casadh ar a chéile ar a laghad roinnt uaireanta sa bhliain. Tá fáil ar fhaisnéis ar chód cleachtais le haghaidh dea-rialachas eagraíochtaí pobail, deonacha agus carthanúla ag governancecode.ie.

Airgeadas

Beidh cistí chun an club a reáchtáil le tiomsú. I dtosach báire, is dócha go dtiocfaidh na cistí seo ó shíntiúis bhallraíochta. Moltar, chomh maith, chun liosta costas a sholáthar chun an club a reáchtáil ar fud na bliana. Cabhróidh seo le buiséad ioncaim agus caiteachais a chruthú ar feadh 12 mhí amach anseo.

Teastóidh cuntas bainc in ainm an chlub. Is gnách go n-iarrfaidh an banc ar bheirt sínitheoirí chun airgead a aistarraingt nó chun seiceanna a shíniú.

Ní mór don Chisteoir ceann amháin den dá rud a leanas a choimeád:

  • Leabhar cuntas bainc chun sonraí de ghnóthaí airgeadais an chlub a chur i dtaifead, nó
  • Clár ríomhaire ónar féidir asphriontaí a dhéanamh i bhformáid leabhar cuntais. Ba cheart na socruithe cuí cúltaca a dhéanamh chun caillteanas sonraí nach bhfuiltear in ann a aisghabháil a sheachaint.

Ba cheart gach airgead agus seic a fhaightear a íoc isteach i gcuntas bainc an chlub, a chur i dtaifead sa leabhar cuntais agus, i gcás airgid a fuarthas, ba cheart fáltas a eisiúint. Tharlódh go mbeadh na cuntais le hiniúchadh gach aon bhliain.

Tá scéim faoiseamh cánach ann ar ioncam le haghaidh roinnt carthanachtaí incháilithe agus comhlachtaí eile faofa, lena n-áirítear comhlachtaí spóirt. Tá fáil ar fhaisnéis ar fhaoiseamh cánach le haghaidh comhlachtaí spóirt (Bileog GS 1) (pdf) agus do charthanachtaí (Bileog CHY 1) (pdf) ar láithreán gréasáin na gCoimisinéirí Ioncaim.

Árachas

Mar chomhlachas neamhchorpraithe, beidh baill an chlub faoi dhliteanas go pearsanta i leith ghníomhaíochtaí nó fhiachais an chlub. Ar an ábhar sin, ba cheart don chlub árachas leordhóthanach a fháil chun a gcuid ball a chumhdach. Ba cheart dóibh árachas oiriúnach dliteanais phoiblí a bheith acu, mar aon le hárachas slánaíochta gairmiúla dá gcuid gníomhaíochtaí. D'fhéadfadh comhairle ar árachas bheith ar fáil ón gcomhlacht náisiúnta rialaithe, más ann dó.

Tuilleadh faisnéise

Is comhlacht tacaíochta agus ionadaíoch iad The Wheel d'eagraíochtaí pobail agus deonacha agus do charthanachtaí. Cuireann siad faisnéis ar charthanacht a bhunú ar fáil mar aon le bileog eolais do charthanachtaí (pdf) ar a láithreán gréasáin.

Tá an tÚdarás Rialála Carthanas (CRA) an ghníomhaireacht rialála reachtúil náisiúnta d'eagraíochtaí carthanachta. Aon eagraíocht ar mian leo feidhmiú mar ní mór carthanas a iarraidh ar an CRA a bheith cláraithe. Tá tuilleadh eolais ar shuíomh gréasáin an CRA.

Cuideachtaí Forbartha Áitiúla (LDCanna) is eol ag ainmneacha éagsúla lena n-áirítear Comhpháirtíochtaí Ceantair Áitiúla agus Comhpháirtíochtaí LEADER. I measc nithe eile a chuireann siad tacaí do ghrúpaí pobail.

Page edited: 27 June 2016