Cartlann Náisiúnta na hÉireann

Eolas

Tá Cartlann Náisiúnta na hÉireann lonnaithe i Sráid an Easpaig, Baile Átha Cliath 8. Tá neart cáipéisí ann atá an-tábhachtach agus úsáideach do thaighdeoirí agus do shaoránaigh araon agus a chuireann le tuiscint an phobail ar stair shóisialta, eacnamaíoch agus polaitíochta na hÉireann. Cuireadh an Chartlann Náisiúnta ar bun i 1988, nuair a rinneadh comhchuid de Oifig Thaifead Poiblí na hÉireann (a bunaíodh i 1867 agus a bhí lonnaithe roimhe sin ag Teach na gCeithre Cúirteanna) agus Oifig na bPáipéar Stáit (a bunaíodh 1702 agus a bhí lonnaithe roimhe sin i gCaisleán Bhaile Átha Cliath) chun institiúid amháin a chruthú.

Tá na dualgais thíos ar an gCartlann Náisiúnta:

  • Cairteacha a chaomhnú, a athchóiriú, a eagrú agus cur síos a dhéanamh orthu
  • Leabhráin eolais, liostaí, innéacsanna agus cabhracha eile a réiteach a thugann treoracha do na cairteacha
  • Na cairteacha a chur ar fáil le scrúdú poiblí
  • Cóipeanna de chairteacha a dhéanamh agus a chur ar fáil
  • Cairteacha, treoir agus ábhair eile a bhaineann le cairteacha a fhoilsiú
  • Seirbhísí oideachais a bhaineann le cairteacha a chur ar fáil

Scriosadh roinnt mhaith de na cairteacha a fuair Oifig Thaifead Poiblí na hÉireann roimh 1922 i dtinte agus i bpléascthaí nuair a thosaigh Cogadh Cathartha na hÉireann i Meitheamh 1922. Mar gheall ar sin, tagann na cairteacha atá i seilbh na Cartlainne Náisiúnta anois ón 19ú aois agus 20ú aois den chuid is mó, cé go dtéann cuid acu siar go dtí an 13ú aois. Is féidir achoimre a dhéanamh orthu mar seo a leanas:

  • Cairteacha Ranna Rialtais a bhaineann den chuid is mó leis an tréimhse 1922-1985
  • Cairteacha Oifig an Ard-Rúnaí agus a comhoifigí don tréimhse 1790-1922
  • Cairteacha ó eagrais Stáit eile a bhí ag feidhmiú don chuid is mó i rith an 19ú aois agus an 20ú aois, ach tá cairteacha áirithe ann ón 17ú aois agus an 18ú aois
  • Cairteacha na gcúirteanna agus na gclár probháide a thagann den chuid is mó ó bhlianta deireanacha na 19ú haoise agus an 20ú aois, ach amháin go bhfuil cúpla rud a théann siar go dtí an 14ú aois
  • Cairteacha a fuarthas ó fhoinsí eile, paróistí Eaglais na hÉireann, boird phoirt, boird sláinte, ospidéil, scoileanna, cumainn charthanachta, ceardchumainn, gnólachtaí, oifigí dlíodóirí, oifigí estáit agus daoine príobháideacha, a bhaineann ach go háirithe leis an 19ú aois agus an 20ú aois, ach ina bhfuil ábhair chomh maith ón 17ú aois agus an 18ú aois
  • Athscríbínní, dialanna, achoimreachtaí agus innéacsanna cairteacha a thagann ó 13ú aois go dtí an 19ú aois agus a scriosadh i 1922.

Is féidir leat tuilleadh eolais a fháil ar na taifid anseo.

Níl cead cáipéisí a thógáil amach ó fhoirgneamh na Cartlainne Náisiúnta ach is féidir iad a iniúchadh i Seomra Léitheoireachta. Tá an seomra léitheoireachta ar oscailt do gach ball den phobal a bhfuil Ticéad Léitheora reatha aige/aice. Is féidir iarratas a dhéanamh ar thicéad nuair a shroicheann tú an Chartlann Náisiúnta.

Nuair a chuireann léitheoir cairteacha in áirithe atá a tionóladh i stóráil lasmuigh, de ghnáth cuirtear ar fáil iad i seomra léitheoireachta Niall Mhic Chárthaigh i Sráid an Easpaig ag 10.00 r.n. an mhaidin dár gcionn.

Ní choinnítear cairteacha na Roinne Cosanta ná cairteacha na bhFórsaí Cosanta sa Chartlann Náisiúnta i Sráid an Easpaig, ach sa Chartlann Mhíleata i mBeairic Chathail Bhrugha, Ráth Maonais, Baile Átha Cliath 6. Mar an gcéanna, coinnítear cairteacha Shuirbhéireacht Gheolaíochta na hÉireann, in Oifigí na Suirbhéireachta Geolaíochta, Sceach an Bhacaigh, Baile Átha Cliath 4. Chun breathnú ar na cairteacha seo, moltar duit litir nó glaoch fóin a chur roimh ré.

Treoirleabhair taighde

Tugann na leabhráin eolais seo mioneolas faoi ábhair thaighde ar leith agus bailiúcháin. Tá fáil orthu ag taighdeoirí agus léitheoirí ginearálta araon. Féadfaidh siad eolas comhthéacsúil a chur ar fáil don tsraith taifead cruthaithe ag gníomhaireachtaí Rialtais sonracha, chomh maith le stair riaracháin na gcomhlachtaí céanna. Tá tuilleadh eolais ar treoracha taighde atá ar fáil anseo.

Ginealeolaíocht

Tá neart taifead i dtaobh stair teaghlaigh na hÉireann taobh istigh den Chartlann Náisiúnta. Tá torthaí daonáireamh, uachtanna agus taifid uachta eile, Leabhair Phlótála Deachúna agus an Phríomh-luacháil (tugtar Luacháil Uí Ghríofa air chomh maith). Cé go gcabhróidh foireann na Cartlainne Náisiúnta leat taifid ar bith ábharthach atá ina seilbh a aimsiú, ní fhéadfaidh siad taigdhe a dhéanamh ar do shon. Tá liosta de thaighdeoirí ginealaigh acu, áfach.

Níl taifid maidir le breitheanna, póstaí ná básanna sa Chartlann Náisiúnta. Chun iad sin a fháil ní foláir duit dul i dteagmháil le hOifig an Chláir Ghinearálta – féach 'Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas' thíos.

Seirbhís Chóipghrafach

Bíonn cóipeanna de na cairteacha ar fáil ag an gCartlann Náisiúnta. De ghnáth, is fótachóipeanna, cóipeanna micreadeilbheacha nó cóipeanna íomhánna digiteacha atá i gceist ag brath ar oiriúnt na cáipéise do chóipeáil nó an bhfuil micreadeilbh nó íomhá dhigiteach ar fáil cheana féin. Ní féidir imleabhair faoi chumhdach, léarscáileanna, nó cáipéisí sobhriste a fhótachóipeáil agus ba cheart modhanna coipeála eile a phlé le foireann na Cartlainne Náisiúnta.

Ní bheidh tú in ann na cairteacha a chóipeáil tú féin. Is féidir cóipeanna a chur in áirithe chuig an Seomra Léitheoireachta trí ríomhphost nó litir a sheoladh. Is féidir iad a bhailiú nó is féidir iad a chur tríd an bpost go dtí do sheoladh, ag brath ar céard atá ag teastáil uait féin.

Rialacha

Is féidir le ball ar bith den phobal an Seomra Léitheoireachta a úsáid ach Ticéad Léitheora reatha a bheith aige/aici. Is féidir le baill den phobal iarratas a dhéanamh ar Thicéad Léitheora nuair a thugann siad a gcéad chuairt ar an gCartlann Náisiúnta. Ní foláir dóibh na Rialacha do Léitheoirí a chomhlíonadh.

Bíonn Seomra Léitheoireachta Niall Uí Chárthaigh ar oscailt ó 9.15 r.n.go dtí 5 i.n., Dé Luain go dtí Dé hAoine, ach amháin ar shaoire phoiblí.

Rataí

Tá cead isteach sa Chartlann Náisiúnta saor in aisce.

Tá Ticéad Léitheoireachta riachtanach chun breathnú ar an gcuid is mó de na cineálacha ábhair agus tá sé siúd saor in aisce chomh maith.

achoimre ar na táillí chun cóipeanna ar fáil ar láithreán gréasáin na Cartlainne Náisiúnta na hÉireann.

Conas iarratas a dhéanamh

Beidh ort Ticéad Léitheora a thaispeáint chun bealach isteach a fháil go dtí an Seomra Léitheoireachta sa Chartlann Náisiúnta. D'fhéadfá iarratas a dhéanamh ar thicéad ag an deasc fháilte i halla tosaigh na Cartlainne Náisiúnta. Ní foláir duit céannacht le grianghraf a thaispeáint agus tú ag déanamh iarratais ar thicéad Léitheora. Bíonn griangraf ar na ticéid agus eisítear iad le haghaidh tréimhsí ó lá amháin go dtí trí bliana. Níl glactar leo, áfach, in institiúidí taighde eile.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

An Chartlann Náisiúnta

Sráid an Easpaig
Dublin 8
Ireland

Teil:+353 (0)1 4072300
Lóghlao:1890 252424
Facs:+353 (0)1 4072333
Láithreán Gréasáin: http://www.nationalarchives.ie
R-phost: mail@nationalarchives.ie


An tSeirbhís um Chlárú Sibhialta

Oifigí an Rialtais
Bóthar an Chlochair
Ros Comáin
Roscommon
Ireland

Teil:+353 90 663 2900
Lóghlao:1890 25 20 76
Facs:+353 90 663 2999
Láithreán Gréasáin: http://www.welfare.ie/en/Pages/General-Register-Office.aspx
R-phost: gro@groireland.ie


An Chartlann Mhíleata

Beairic Chathail Bhrugha
Ráth Maonais
Baile Átha Cliath 6
D06 RX00
Éire

Teil:+353 (0)1 804 6457
Láithreán Gréasáin: http://www.military.ie/info-centre/military-archives/
R-phost: militaryarchives@defenceforces.ie


Suirbhéireacht Gheolaíochta Éireann

Tor an Bhacaigh
Bóthar Haddington
Baile Átha Cliath 4
D04 K7X4
Éire

Teil:+353 1 678 2000
Lóghlao:1890 44 99 00
Facs:+353 (0)1 678 2549
Láithreán Gréasáin: http://www.gsi.ie/Services/Archives/
R-phost: gsisales@gsi.ie

Page edited: 3 May 2016