An t-árachas mótair

Eolas

Tá dualgas dleathúil ort cáin mhótair a íoc más mian leat do charr a thiomáint in áit phoiblí agus ní mór duit Teastas Árachais reatha a thaispeáint le cáin mhótair a íoc.

Ní cosaint tiománaí an chairr atá faoi árachas atá i gceist le hárachas móthair ach daoine eile ar an mbóthar a chosaint agus níl aon rogha ann ach árachas a íoc. Comhlachtaí árachais a chuireann árachas mótair ar fáil agus níl aon ráta "caighdeánach" ann fé mar atá le cáin mhótair.

Go traidisiúnta, tá inscne ar cheann de na fachtóirí a mheas cuideachtaí árachais nuair a ríomh riosca. Ag éirí as rialú ar chás os comhair na Cúirte Breithiúnais Eorpaí, ó 21 December 2012 ní féidir le cuideachtaí árachais a thuilleadh ceanglófar ar phraghas éagsúla le haghaidh árachas mótair bunaithe ar inscne. Tá tuilleadh eolais ar thabhairt isteach unisex árachais (pdf) ar fáil ar an Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais ar láithreán gréasáin.

Tá contúirt níos mó ag baint le tiománaithe óga de réir na gcomhlachtaí árachais agus mar sin in Éirinn agus ar fud an Chomhpobail Eorpaigh (CE) cosnaíonn árachais mótair don aois ghrúpa seo i bhfad níos mó ná do dhaoine eile.

Tá roinnt rudaí gur féidir le tiománaithe óga a dhéanamh le costas árachas mótair a choinneáil íseal:

  • Cuir d'ainm ar pholasaí do thuismitheoirí mar thiománaí ainmnithe chomh luath agus is féidir. Beidh cuntas sábháilteachas agat, rud a bheidh fíorthábhachtach duit nuair a bhíonn árachas i d'ainm féin dhá sholáthar agat. Cuireann comhlachtaí faoi leith lascainí ar fáil do dhaoine óga a bhfuil árachas ina n-ainm féin uathu má bhíodar ainmnithe ar pholasaí eile.
  • Faigh ceadúnas iomlán chomh luath agus is féidir leat. Beidh costas i bhfad níos lú ar an árachas má bhíonn ceadúnas iomlán agat. Braitheann sé ó chomhlacht go comhlacht ach, d'fhéadfadh tiománaí óg suas le 900 euro (agus níos mó amanta) a shábháil ar chostas a (h)árachas díreach má bhíonn ceadúnas iomlán tiomána aige/aici.
  • Pioc carr le hinneall beag, cosnaíonn sé níos lú carranna le hinnill bheaga a chlúdach le hárachas.
  • Tiomáin go cúramach. An bealach is fearr le costas an árachais a choinneáil íseal an bónas glan ó éileamh a mhéadú.

Árachas mótair agus an tAcht um Stádas Comhionann

Foráiltear le hAlt 5(2) den Acht um Stádas Comhionann, 2000, gur féidir polasaithe árachais a ríomh ar bhealaí éagsúil in Éirinn. Fágann sé sin gur féidir le cuideachtaí árachais rátaí níos airde nó níos ísle a ghearradh ar pholasaithe bunaithe ar an riosca a d’fhéadfadh bheith ag gabháil leat mar thiománaí. Toisc go mbíonn sé níos dóchúla de réir staitisticí go mbeidh timpiste ag tiománaí óg ná tiománaí sean, bíonn difríochtaí suntasacha idir na costais árachais a ghearrtar ar thiománaithe óga agus ar thiománaithe seana.

Cineálacha polasaí árachais mótair

"Árachas don tríú duine" an bunárachas atá ar fáil agus teastaíonn seo de réir an dlí. Ach, níl in árachas don tríú duine ach rannóg amháin de thrí phríomh rannóg.

Cuimsitheach

Is é seo an cinéal árachais is costasaí atá ar fáil agus tá clúdach ar fáil ann ar son beagnach chuile rud gur féidir a thitim amach: damáiste don fheithicíl is cuma cén chaoi ar tharla sé; árachas saoil/timpiste; maoin phearsanta a bheith tógtha ón gcarr; costas a bhaineann le carr eile a fháil ar chíos má bhíonn an carr atá faoi árachas imithe den bhóthar de bharr timpiste; gaothscáth a bheith briste, srl. Tá ardú suntasach ar an méid daoine a bhfuil árachas cuimsitheach acu ós rud é go bhfuil i bhfad níos mó carranna nua ar an mbóthar anois. Ba cheart árachas cuimsitheach a íoc ar son cairr nua.

Árachas tríú duine, tine agus goid

Is é seo an cineál árachais is coitianta in Éirinn. Clúdaíonn sé thú má chailleann tú an carr tré thine nó má ghoidtear é agus ar son aon chaillteanas a bhaineann le hiarracht é a lasadh nó a ghoid. Tá damáiste maoine clúdaithe freisin. Is féidir rudaí breise roghnacha a íoc freisin ar nós árachais ar an ngaothscáth.

Árachas tríú duine

Tá an t-árachas seo ar an laghad ag teastáil de réir dlí, ach tá teorainneacha ag baint leis a fhágann go bhféadfadh sé go mbeadh tú thíos go mór dá mbeadh timpiste ann. Má tá an locht ort féin sa timpiste tá cúiteamh ar fáil do na paisinéirí i do charr agus do thiománaí agus paisinéirí an chairr eile. Níl aon clúdach ar fáil leis an gcineál seo árachais do dhamáiste a d'fhéadfaí déanamh do do charr féin i dtimpiste nó má ghoidtear do charr nó má lasann sé.

Cuireann comhlacht árachais go leor rudaí san áireamh nuair atá costas árachais dhá mheas. Bíonn polasaithe bunaithe ar bhunchlúdach don tríú duine le costas na rudaí breise curtha leis. An clúdach a theastaíonn uait féin a dhéanann costas an árachais a mheas. Cuirtear na rudaí seo a leanas san áireamh i gcónaí:

Ceadúnas

Tá tionchar mór ar chostas an árachais má bhíonn tú ag tiomáint le ceadúnas sealadach seachas ceadúnas iomlán. Bíonn na céadta punt breise le n-íoc más ceadúnas sealadach atá agat.

Méid agus aois an chairr

Tá baint mhór ag cumhacht an innill agus a aois le costas an árachais. Bíonn sé níos deacra seancharranna a chlúdach faoi árachas. Creideann go leor comhlachtaí árachais go bhfuil i bhfad níos mó seans ann go mbeidh timpiste ag carr atá sean. Cosnaíonn sé i bhfad níos mó carr eile a fháil in áit chairr nua agus beidh sé níos costasaí árachas a fháil air. Chomh maith leis sin beidh sé níos costasaí carranna móra a chlúdach faoi árachas.

Aois an tiománaí

Tá níos mó seans ann go mbeidh timpiste ag daoine óga agus ag seandaoine agus mar sin íocann siad níos mó árachais.

Luach an chairr

Cuirtear luach an chairr san áireamh ar son polasaithe don tríú duine, tine agus goid agus árachas cuimsitheach. Ní ionann i gcónaí an méid atá luaite agat sa pholasaí mar luach ar an gcarr agus an méid a íocfaidh an comhlacht árachais i gcás éilimh. Sa chás go mbíonn an carr go hiomlán gan aon mhaith, íocfaidh an comhlacht árachais an luach a chreideann sé a bheith ar an gcarr, rud a bhíonn, níos minicí ná a mhalairt, níos lú ná an luach a bhí sa pholasaí. Níl mórán le baint amach agat má chuireann tú luach ró-ard ar an gcarr agus mar an gceanna luach ró-íseal.

Taithí

Beidh na comhlachtaí árachais ar fad ag iarraidh fáil amach an raibh árachas i d'ainm féin ariamh agat. Muna raibh, beidh siad ag iarraidh fáil amach an raibh tú ainmnithe faoi árachas aon duine eile gan aon eachtra. Cuirfear seo san áireamh nuair atá costas an pholasaí dhá mheas. Tagann costas an árachais anuas de réir mar a bhíonn taithí faighte ag duine agus ceadúnas glan iomlán.

Gairm agus úsáid

Creidtear go bhfuil níos mó dáinséir ag baint le gairmeacha faoi leith seachas cuid eile agus beidh costas níos airde ar an bpolasaí dá bharr. Cuirtear san áireamh freisin an úsáid a bhainfear as an gcarr. Clúdaíonn gnáthpholasaí an feithicíl ar mhaithe le húsáid sóisialta, teaghlaigh agus pléisiúir ach ní féidir lastas a iompar faoin gcineál polasaí seo. Má tá úsáid ghnó dhá bhaint as an gcarr beidh costas níos airde le n-íoc ar an árachas. Más úsáid tráchtála atá i gceist beidh costas níos airde arís ar an árachas.

Cá mbíonn an carr coinnithe

Is iondúil go mbeidh costas níos airde orthu siúd a chónaíonn i gcatharacha móra, Baile Átha Cliath go háirid. Beidh comhlachtaí faoi leith ag iarraidh costais níos airde a bhaint amach muna bhfuil an carr coinnithe i ngaráiste san oíche.

Farasbarr agus costas breise

Beidh clása farasbairr de chineál éigin ag an gcuid is mó comhlachtaí árachais. Beidh ar an duine gur leis an polasaí méid faoi leith aontaithe a íoc ar son an chostais (mar shampla an chéad 200 euro). Beidh costas níos airde ar an árachas má fhágtar an clása seo amach. Is fiú costas a fhiosrú le go leor comhlachtaí mar d'fhéadfadh sé go mbeadh costas breise ar rud ag comhlacht amháin (briseadh gaothscátha, carr eile a fháil ar chíos má bhíonn do cheann féin imithe den bhóthar, cailltiúnas maoin phearsanta, & rl) agus an rud céanna a bheith cludaithe faoi bhunpholasaí ag comhlacht eile.

Bónas glan ó Éileamh

De réir na mblianta a fhaigheann duine bónas glan ó éileamh agus bíonn laghdú substantúil i gcostas an árachais ar fáil dó/dí. Tuairim is 60% den chostas an t-uasmhéid bónais gur féidir a fháil rud a fhágann an té nár dhéin éileamh ariamh le 40% den ghnáthchostas le n-íoc. Más timpiste beag a bhíonn agat, amanta tá sé níos saoire an damáiste a íoc thú féin seachas éileamh a dhéanamh ar chúiteamh ón gcomhlacht árachais agus an bónas glan ó éileamh a chailliúint. Má dhéanann tú éileamh agus má chailleann tú an bónas dá bharr is féidir é a chur le chéile arís tar éis cúpla bliain. Bíonn cuid de na comhlachtaí árachais fiú sásta éileamh amháin a cheadú roimh a dhéanann sé aon difríocht don bhónas glan ó éileamh.

Má tá aon árachais i d'ainm féin ar feadh 2 bhliain nó níos mó agat, ní bheidh go leor árachóirí a thabhairt duit do aon lascaine éilimh nuair athiarratas tú do chlúdach árachais.

Rialacha

Is gá duit árachas mótair a bheith agat i d’ainm féin nó mar thiománaí ainmnithe ar pholasaí duine eile chun cead a bheith agat carr a thiomáint.

Sa chás nach bhfuil árachas mótair ag duine nó go dtiomáineann duine gan árachas in Éirinn, forchuirtear na pionóis seo a leanas de ghnáth:

  • Fíneáil nach mó ná €5,000
  • 5 phointe pionóis agus
  • Más maith leis an gcúirt é, téarma príosúnachta nach faide ná sé mhí.

Féadfaidh an chúirt cinneadh tú a dhícháiliú ó thiomáint in ionad pointí pionóis a fhorchur. Sa chás sin, beidh tú dícháilithe ar feadh 2 bhliain nó níos mó sa chás gurb é sin an chéad chion atá déanta agat ina leith nó beidh tú dícháilithe ar feadh 4 bliana nó níos mó sa chás gurb é an dara cion atá déanta ina leith agus gur tharla sé laistigh de 3 bliana ón gcéad chion.

Sa chás go gcreideann ball den Gharda Síochána (fórsa póilíneachta na hÉireann) go bhfuil feithicil atá cláraithe in Éirinn (nó lasmuigh d’Éirinn) á húsáid in áit phoiblí gan árachas, ba cheart a thabhairt faoi deara go bhféadfar an fheithicil a chur i bpóna.

Sa chás go ndiúltaítear árachas mótair duit

Tá sé de cheart ag árachóirí aonair diúltú d’árachas a chur ar fáil duit, ach ní mór dóibh cúis leis an diúltú sin a thabhairt duit sa chás go n-iarrann tú í. Fiú amháin gur diúltaíodh clúdach duit, áfach, tá tú i dteideal dul i muinín Choiste Cásanna Diúltaithe Éire Árachas agus gheobhaidh an Coiste luachan árachais ar do shon. D’fhonn gur féidir leis an gCoiste do chás a bhreithniú, ní mór luachan i scríbhinn a bheith iarrtha agat ó thrí árachóir ar a laghad agus ní mór gach ceann de na luachana sin a bheith diúltaithe duit ar dtús.

Rátaí

Agus níos mó cuideachtaí ná riamh a bheith in iomaíocht le chéile ar son gnó, is féidir coigiltí suntasacha a dhéanamh trí dhul ar lorg na luachana is fearr. Is féidir faisnéis ar na cineálacha árachais mhótair atá ann, agus ar na difríochtaí eatarthu, a fháil ar láithreán Gréasáin na Gníomhaireachta Náisiúnta Tomhaltóirí. Tugtar faisnéis comparáide costais ar an suíomh freisin.

Conas Iarratas a dhéanamh

Is féidir árachas mótair a lorg ar an bhfón, go pearsanta nó tríd bróicéir árachais mhótair. Tá comhlachtaí árachais mhótair agus bróicéirí árachais le fáil san Eolaí Teileafóin. Más mian leat tiomáint mar thiománaí ainmnithe ar pholasaí dhuine eile ní mór don té gur leis/léi an polasaí árachais teagmháil a dhéanamh lena c(h)omhlacht árachais leis na socruithe a dhéanamh.

Athnuachan d'árachas mótair

Faoi Árachas Neamh-Shaoil ​​(Faisnéis) (Athnuachan Polasaí Árachais) 2007 (IR Uimh 74/2007) ní mór do chuideachta árachais mhótair a eisiúint do fógra athnuachana árachais nach lú ná 15 lá oibre roimh an dáta a dhul in éag do pholasaí árachais. Tá sé riachtanach freisin a chur san áireamh de réir an fhógra do aon deimhniú lascaine éilimh. Beidh ort an teastas seo más mian leat a athnuachan do árachais mótair le cuideachta árachais éagsúla.

Ca háit a ndéanfaidh mé iarratas

Is féidir leat breis eolais a fháil ar árachas mótair ar consumerhelp.ie.

Déileálann an Ombudsman um Sheirbhísí Airgeadais legearáin agus díospóidí idir sealbhóirí polasaí agus a gcuid comhlachtaí árachais nuair a theipeann ar nós imeachta gearáin an chomhlachta an fhadhb a réiteach. Tá cinneadh an Ombudsman um Sheirbhísí Airgeadais ceangailteach, má tá tú míshásta leis an gcinneadh is féidir leat do chás a chur chuig an Ard-Chúirt.

An Ombudsman um Sheirbhísí Airgeadais

3ú Úrlár
Teach Lincoln
Plás Lincoln
Baile Átha Cliath 2
D02 VH29
Éire

Teil:(01) 662 0899
Lóghlao:1890 88 20 90
Facs:(01) 662 0890
Láithreán Gréasáin: https://www.financialombudsman.ie/
R-phost: enquiries@financialombudsman.ie

Is seirbhís um fhaisnéis agus gearáin í an tSeirbhís um Árachas Faisnéise (IIS) atá faoi stiúr ag Éire Árachas, lena mbaineann go leor comhlachtaí árachais in Éirinn. Is é an cuspóir atá aici ceisteanna shealbhóirí polasaí a fhreagairt agus cabhrú leo fadhbanna a réiteach. Níl aon chumhachtaí cealgaltacha aici agus is iondúil a n-atreoraítear gearáin nach féidir a réiteach chuig Ombudsman um Sheirbhísí Airgeadais

Éire Árachas

An tSeirbhís Eolais um Árachais
Ionad Árachas
5 Plás Mháistir an Chuain
IFSC
Baile Átha Cliath 1
DO1 E7E8
Éire

Teil:(01) 676 1914
Facs:(01) 676 1943
Láithreán Gréasáin: http://www.insuranceireland.eu/consumer-information
R-phost: feedback@insuranceireland.eu

Má diúltaíodh meastachán duit le haghaidh árachas mótair, Is féidir leat ríomhphost a sheoladh chuig Choiste na gCásanna Diúltaithe de Éire Árachas a bheidh ag cabhrú leat a fháil meastachán árachas mótair.

Coiste na gCásanna Diúltaithe

Árachas Éire
Ionad Árachas
5 Plás Mháistir an Chuain
IFSC
Baile Átha Cliath 1
DO1 E7E8
Éire

Teil:(01) 676 1820
R-phost: declined@insuranceireland.eu

Tá an Biúró Árachóirí Gluaisteán na hÉireann ann chun cúiteamh a thabhairt d'fhíor-íospartaigh tiomána gan árachas agus gan rianú in Éirinn. Comhlíonann sí ról breise Eorpach chun a chinntiú go láimhseáiltear éilimh a eascraíonn as gluaisteánaíocht choigríochach in Éirinn nó tiománaithe Éireannacha thar lear i gceart agus go bhfuil siad socraithe.

Biúró Árachóirí Gluaisteán na hÉireann

5 Plás Mháistir an Chuain
IFSC
Baile Átha Cliath 1
DO1 E7E8
ÉIRE

Teil:+353 (0)1 676 9944
Láithreán Gréasáin: http://www.mibi.ie/
R-phost: info@mibi.ie

Page edited: 12 October 2015