Tástálacha Tiomána in Éirinn

Eolas

Is iad an tÚdarás um Shábháilteacht ar Bhóithre a chuireann ar fáil an tástáil tiománaithe de réir caighdeáin a chomhlíonann Threoir ón AE maidir le Ceadúnais Tiomána. Tugtar faoi thástáil in ionaid tástála ar fud na tíre agus sa chás gur féidir, socrófar go mbeidh do thástáil ar siúl san ionad a ainmníonn tú ar d’fhoirm iarratais.

Is riachtanas éigeantach í an tástáil tiomána do thiománaithe gluaisteán ar eisíodh ceadanna foghlaimeora 2 bhliain dóibh. Tá sé tábhachtach a bheith ar an eolas nach féidir leat cur isteach ar an tríú cead foghlaimeora nó ar chinn ina dhiaidh sin ar aon chatagóir feithicle murar féidir leat fianaise a léiriú go ndearna tú iarratas ar thástáil tiomána.

Ní féidir leat tabhairt faoi thástáil tiomána ar feadh ar a laghad 6 mhí i ndiaidh duit do chéad chead foghlaimeora a fháil (sa chás nach bhfuil tú ag athrú ó cheadúnas sealadach go dtí cead foghlaimeora) i gcás gluaisrothar, gluaisteán agus feithiclí oibre. Tá sealbhóir ceadúnas iomlán tiomána reatha ó thír eile ar feadh breis agus 6 mhí díolmhaithe ón gceanglas seo. Mar sin féin, teastaíonn litir theidlíochta uathu ón údarás ceadúnaithe sa tír sin ar chóir dóibh a sheoladh, lena gceadúnas tiomána reatha, chuig an mBainisteoir Seirbhíse do Chustaiméirí i Rannóg Thástáil na dTiománaithe den Údarás um Shábháilteacht ar Bhóithre.

Ón 19 Eanáir 2013, beidh athruithe tugtha isteach ar na catagóirí ceadúnas tiomána agus do roinnt de na feithiclí ionadaíocha a úsáidtear do thástálacha tiomána. Féadfaidh tú teacht ar fhaisnéis ar na catagóirí ceadúnas tiomána agus ar na feithiclí ionadaíocha le haghaidh tástálacha tiomána (pdf) ar láithreán gréasáin an Údaráis um Shábháilteacht ar Bhóithre. Tá fáil ar fhaisnéis faoi conas a dhéanann sé difear dóibh siúd ag a bhfuil ceadanna foghlaimeora cheana féin i gceisteanna coitianta gluaisrothair (pdf). Tá fáil ar fhaisnéis dóibh siúd ag a bhfuil ceadanna foghlaimeora bus agus trucaile ar fáil i gceisteanna coitianta bus agus trucaile (pdf).

Iarratas a dhéanamh ar an tástáil

Bíonn amanna feithimh éagsúil ó chontae go contae, mar sin, moltar duit iarratas a dhéanamh ar an tástáil thart ar 6 mhí sula mbeidh do dhara cead foghlaimeora le héag. Is tástáil chaighdeánach í agus úsáideann gach ionad tástála na gnáthaimh chéanna. Féadfaidh tú iarratas a dhéanamh ar do thástáil tiomána agus íoc aisti ar líne (féach ‘Conas iarratas a dhéanamh?’ thíos).

Réiteach don tástáil

Tá tástáil tiomána in ainm is a dheimhniú:

  • Go bhfuil Rialacha an Bhóthair ar eolas agat;
  • Tá an t-eolas agus an scil agat chun tiomáint go hinniúil agus i gcomhréir leis na rialacha sin.
  • Tiomáinfidh tú leis an aird cheart ar shábháilteacht agus ar chaoithiúlacht úsáideoirí eile bóthair;

Sula dtugann tú faoi do thástáil tiomána, ba cheart duit staidéar a dhéanamh ar Rialach an Bhóthair (pdf), ar leabhrán é a fhoilsíonn an tÚdarás um Shábháilteacht ar Bhóithre agus tá fáil air ó shiopaí leabhair. Tá costas €5 air. Ina theannta sin, is dea-smaoineamh é chun bheith ag cleachtadh conas tiomáint a mhéid is féidir leat ar gach saghas bóthair agus i ngach cás tráchta. Feabhsóidh seo do theicnící tiomána agus cuirfidh sé le do mhuinín.

Ar lá do thástála, cinntigh go bhfuil dóthain ama agat chun an t-ionad tástála a bhaint amach agus cúpla nóiméad sa bhreis agat sula dtosóidh an tástáil. Má eisíodh do chéad chead foghlaimeora tar éis an 4 Aibreán 2011, ba cheart duit do logleabhar a thabhairt leat ón Oiliúint Ríthábhachtach Tiománaithe (EDT) a chríochnaigh tú. Nuair a ghlaoitear d’ainm agus nuair a thugtar thú isteach sa seomra scrúdaithe, cuirtear tús oifigiúil le do thástáil.

Seiceáil theicniúil ar an bhfeithicil

Má tá tástáil tiomána á déanamh agat le haghaidh chatagóirí B (gluaisteán), EB (gluaisteán le leantóir) agus W (feithicil oibre), ní mór duit roinnt seiceáil theicniúil a mhíniú mar chuid de do thástáil. Tar éis duit roinnt ceisteanna a fhreagairt ar Rialacha an Bhóthair, tabharfaidh an teagascóir thú amach chuig d’fheithicil. Fiafrófar díot conas a dhéanfá seiceáil theicniúil ar thrí cinn díobh seo a leanas: stiúrthóireacht, adharc, coscáin, boinn, soilse, frithchaiteoirí, táscairí, ola innill, fuarthán, leacht nite gaothscátha. Chun rochtain a fháil ar na rudaí sin, beidh ort a léiriú conas an boinéad a oscailt agus é a dhúnadh go daingean. Léigh faisnéis níos sonraí ar sheiceálacha teicniúla do gach mótarfheithicil anseo.

Má tá tástáil á déanamh agat le haghaidh chatagóirí C1, C, EC1 agus EC (trucail agus trucailí le leantóirí), fiafrófar díot conas a dhéantar seiceáil theicniúil ar thrí cinn de na rudaí a liostaítear thuas. Chun rochtain a fháil ar na rudaí sin, beidh ort a léiriú conas an boinéad a oscailt agus é a dhúnadh go daingean agus amhlaidh a dhéanamh leis na painéil etc.

Tástáil phraiticiúil scileanna

Glacfaidh do thástáil tiomána in Éirinn thart ar 30 nóiméad lena críochnú (ag brath ar an trácht). Tabharfar treoracha soiléire duit le linn na tástála, ach mura dtuigeann tú rud éigin, iarr den scrúdaitheoir chun an treoir a thabhairt duit arís. Ná bíodh faitíos ort má dhéanann tú botún le linn na tástála. Tharlódh nach bhfuil sé chomh tromchúiseach agus a shíleann tú agus d’fhéadfá fós pas a fháil sa tástáil.

Déanfar measúnú ort sna cásanna a leanas: ag tosú ag gluaiseacht ar aghaidh; tiomáint i dtrácht; ag stopadh; ag cúlú timpeall cúinne; casadh thart; tosú ag gluaiseacht ar fhána agus páirceáil.

I measc na ngnéithe de do thiomáint ar a ndéanfar measúnú tá: do shuíomh ar an mbóthar; scoitheadh agus gabháil thar fheithiclí eile; bheith réamhullamh agus bheith ag faire thart ort; úsáid scáthán agus comharthaí; dul chun cinn; luas, comhlíonadh na soilse tráchta, na gcomharthaí agus na marcála bóithre; agus úsáid cheart a bhaint as rialúcháin d’fheithicle. Ag pointe áirithe le linn do thástála, iarrfaidh an scrúdaitheoir ort do chomharthaí láimhe a thaispeáint. Féadfaidh tú bheith ag súil leis go mbeidh ort go leor casta a dhéanamh ar dheis agus ar chlé, teacht a fhad le timpeallán agus stopadh ag soilse tráchta.

Nuair a fhillfidh tú ar an ionad tástála, tabharfaidh do scrúdaitheoir thú ar ais chuig an seomra scrúdaithe chun an toradh a thabhairt duit. Má éiríonn leat, tabharfar Deimhniú Inniúlachta duit, a bheidh bailí ar feadh 2 bhliain. Má theipeann ort iarratas a dhéanamh ar cheadúnas iomlán tiomána le linn na tréimhse seo, beidh ort tabhairt faoi do thástáil tiomána arís. Mura n-éiríonn leat i do thástáil tiomána, tabharfar liosta sonrach duit de na botúin a rinne tú, agus is ceart duit staidéar a dhéanamh ar an liosta agus na botúin a cheartú sula dtugann tú faoi thástáil eile tiomána.

Áiseanna do thiománaithe atá faoi mhíchumas/nach bhfuil an Béarla acu

Má tá lagú éisteachta ort, b’fhéidir go mbeidh ort ateangaire a thabhairt leat don chuid seo den tástáil. Ní féidir le do theagascóir tiomána feidhmiú mar ateangaire agus ní féidir leis an ateangaire gabháil leat ar an gcuid phraiticiúil de do thástáil. Féadfaidh an scrúdaitheoir treoracha scríofa a thaispeáint duit don chuid seo den tástáil agus iad a thaispeáint nuair is gá; ina theannta sin, féadfaidh an scrúdaitheoir teanga bhunúsach na comharthaíochta a úsáid. Ba cheart duit a thabhairt faoi deara, má tá an fheithicil a thugann tú leat don tástáil oiriúnaithe chun freastal ar dhuine faoi mhíchumas, beidh é seo le sonrú ar do cheadúnas tiomána iomlán. Má tá riachtanais speisialta agat, ba cheart duit é seo a chur in iúl ar an bhfoirm iarratais do do thástáil tiomána ionas go mbeidh aon socruithe riachtanacha i bhfeidhm nuair a thagann tú i láthair do do thástáil.

Is féidir iarratas a dhéanamh go dtabharfar faoi do thástáil tiomána as Gaeilge. (Is gá duit an leagan Gaeilge den fhoirm iarratais a chomhlíonadh agus í a sheoladh ar aghaidh mar is gnách). Murab é an Béarla an chéad teanga atá agat, féadfaidh tú ateangaire a thabhairt leat don chuid seo den tástáil. Arís eile, ní féidir le do theagascóir tiomána feidhmiú mar ateangaire agus ní féidir leis an ateangaire gabháil leat ar an gcuid phraiticiúil de do thástáil. Féadfaidh an scrúdaitheoir treoracha scríofa a thaispeáint duit don chuid seo den tástáil agus iad a thaispeáint nuair is gá.

Iarrfaidh an scrúdaitheoir ort do cheadúnas a thaispeáint dó/di agus iarrfaidh siad ort foirm a shíniú lena dheimhniú go bhfuil an gluaisteán ródacmhainneach agus go bhfuil an gluaisteán cumhdaithe ag árachas. Beidh ort ansin roinnt ceisteanna randamacha a fhreagairt ó Rialacha an Bhóthair. Ansin gabhfaidh an scrúdaitheoir leat go dtí do ghluaisteán chun tús a chur le gné phraiticiúil do thástála.

Rialacha

Tá roinnt rudaí ann is gá duit a dhéanamh le hullmhú do do thástáil tiomána agus tá roinnt ceanglais dhlíthiúla ann nach mór duit a chomhlíonadh.

  • Ní mór go mbeidh cead reatha foghlaimeora agat chun tabhairt faoi thástáil tiomána.
  • Ní mór dioscaí mótarcháin agus árachais reatha mar aon le deimhniú NCT (más cuí) a thaispeáint ar an bhfeithicil atá á húsáid agat.
  • Ba cheart L-phlátaí a thaispeáint chun tosaigh agus ar cúl na feithicle.
  • Ní mór go mbeidh d’fheithicil oiriúnach don chatagóir ceadúnas tiomána a bhfuil tástáil á déanamh agat di.
  • Ba cheart don fheithicil bheith ródacmhainneach, mar shampla, ba cheart go mbeadh doimhneacht íosta 1.6mm ar gach bonn – seo an teorainn dhlíthiúil maidir le doimhneacht tráchta bonn in Éirinn.
  • Ba chearta go mbeadh gach rud ag oibriú gan locht, e.g. cuimleoirí gaothscátha, táscairí, scátháin, etc.
  • Ba cheart go mbeadh an taobh istigh agus amuigh de do ghluaisteán glan.

Lena mhíniú conas a thabharfaí faoi sheiceáil theicniúil ar d'fheithicil, iarrfar ort boinéad na feithicle a oscailt agus é a dhúnadh go daingean.

Do thástáil tiomána a chur ar ceal

Murar féidir leat, ar chúis éigin, tabhairt faoi do thástáil tiomána ar an lá a tugadh duit, féadfaidh tú an tástáil seo a chur ar ceal, ach beidh ort iarratas a dhéanamh arís. Moltar duit Tástáil Tiománaithe a chur ar an eolas láithreach más gá duit do thástáil a chur ar ceal. Mar gheall go bhfuil liosta feithimh an-fhada ann, d’fhéadfadh duine eile glacadh le do thréimhse thástála. Ní chaillfidh tú do tháille thástála má thugann tú fógra 10 lá, ar a laghad, agus murar chuir tú breis agus coinne thástáil tiomána amháin ar ceal roimhe seo ar an iarratas seo. Má chuireann tú do thástáil tiomána ar ceal, cuirfear ar ais thú go bun an liosta feithimh arís ag an ionad tástála. Féadfaidh tú do thástáil tiomána a chealú ag tráth ar bith - (tá faisnéis teagmhála le sonrú le haghaidh Tástáil Tiománaithe faoi ‘Cá ndéanfaidh mé iarratas?’ thíos).

Go minic, tharlódh go mbeadh ar an tSeirbhís Tástáil Tiománaithe do thástáil a chur ar ceal gan mórán fógra a thabhairt. Déantar gach iarracht chun an t-iarrthóir tástála a chur ar an eolas láithreach. Sna cásanna siúd, socróidh Tástáil Tiománaithe tástáil eile saor in aisce ag an dáta is luaithe is féidir. Ina theannta sin, breithneoidh an tÚdarás um Shábháilteacht ar Bhóithre ar roinnt costais a íocadh a aisíoc, e.g. feithicil a fhruiliú ar lá na tástála a cuireadh ar ceal, tar éis don Údarás an t-éileamh cuí a fháil. (Féach sonraí teagmhála thíos faoi ‘Cá ndéanfaidh mé iarratas’).

Rátaí

Ní mór don táille chuí don chatagóir thástála gabháil le d'iarratas ar thástáil tiomána. Ó Fheabhra 2011 ar aghaidh, is iad na táillí:

Catagóir na Feithicle Táille
Catagóirí A, A1, B, BE, M agus W €85
Catagóirí C, C1, D agus D1 €120
Catagóirí EC, C1E, DE agus D1E €120

Ba cheart íocaíocht a dhéanamh le seic, ordú poist nó ordú airgid. Ba cheart iad a chrosáil agus go mbeidís iníoctha leis an Údarás um Shábháilteacht ar Bhóithre. Ní féidir táillí a aisíoc.

Conas iarratas a dhéanamh

Féadfaidh tú iarratas a dhéanamh ar do thástáil tiomána agus íoc aisti ar líne anseo. (Teastóidh cárta creidmheasa chun seo a dhéanamh (VISA nó Mastercard). Teastaíonn seoladh bailí ríomhphoist uait chomh maith). Mar mhalairt air sin, féadfaidh tú foirm iarratais a íoslódáil do thástáil tiomána (pdf) anseo, cóip a fháil ó d’Oifig áitiúil Mótarchánach. Ní mór don táille cheart gabháil le d'fhoirm chomhlánaithe iarratais.

Ní mór fógra deich lá a thabhairt más gá duit do thástáil tiomána a chealú, seachas sin, cailltear an táille. Féadfaidh tú 2 choinne a chealú gan do tháille a chailleadh nó iarratas nua a dhéanamh.

Tá fáil ar thuilleadh faisnéise ar láithreán gréasáin an Údaráis um Shábháilteacht ar Bhóithre.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Mura ndéanann tú iarratas ar thástáil tiomána ar líne, seol d’fhoirm chomhlánaithe iarratais agus an táille go dtí Rannóg Thástáil na dTiománaithe san Údarás um Shábháilteacht ar Bhóithre ag an seoladh thíos.

Údarás Um Shábháilteacht Ar Bhóithre

Páirc Ghnó Ghleann na Muaidhe
Cnoc an tSabhaircín
Béal an Átha
Maigh Eo
Éire

Teil:(096) 25000
Lóghlao:1890 506 080
Facs:(096) 25252
Láithreán Gréasáin: http://www.rsa.ie
R-phost: info@rsa.ie

Page edited: 25 November 2014