Anseo atá tú: Baile > Taisteal agus Áineas > Gluaisteánaíocht > Cionta tiomána > Coireanna Tíomána

Coireanna Tíomána

Eolas

Eisítear ceadúnais do na mílte duine in Éirinn gach bliain chun mótarfheithiclí a thiomáint. I measc na bhfeithiclí seo tá gluaisrothair, gluaisteáin, veaineanna, leoraithe, innealra talmhaíochta, etc. D’fhonn ardchaighdeáin um shábháilteacht ar bhóithre a chinntiú, tá sé tábhachtach go mbíonn gach duine feasach ar na dlíthe atá i bhfeidhm maidir le gluaisteánaíocht in Éirinn agus ar na pionóis a ghearrtar nuair a sháraítear an dlí.

Leagtar amach san Acht um Thrácht ar Bhóithre na príomhfhorálacha lena mbaineann gluaisteánaíocht in Éirinn. Pléann an reachtaíocht le saincheisteanna ar nós ceadúnú feithicle, caighdeáin feithicle, do chuid oibleagáidí agus freagrachtaí, etc. Is féidir a áireamh le cionta gluaisteánaíochta tiomáint ar meisce, tiomáint ar luas, tiomáint gan fianaise i leith árachais nó mótarchánach, tiomáint gan aird agus aire chuí a thabhairt agus tiomáint gan crios sábhála ort. Tugadh isteach cion nua in 2006 – tiomáint agus guthán póca i do lámh agat.

Is féidir thú a dhícháiliú ó fheithicil a thiomáint má chiontaíonn breitheamh thú i leith cion tiomána nó i leith feithicil lochtach a thiomáint. Is féidir a áireamh le feithicil lochtach a thiomáint feithicil a thiomáint nach bhfuil sábháilte chun bóthair. Ina theannta sin, tá córas srianta agus fíneálacha páirceála i bhfeidhm ar fud na hÉireann.

Éistear le gairmeacha a eisítear do shaoránaigh mar gheall ar chionta gluaisteánaíochta sa Chúirt Dúiche agus tá ag an mbreitheamh i gceannas an chumhacht chun dícháiliú ó thiomáint a ghearradh mar aon le droimscríobhanna ceadúnais tiomána. Éistear le ciontaí gluaisteánaíochta i gciontú tiomána dáinséaraí atá ina cúis le bás sa Chúirt Chuarda os comhair breithimh agus giúiré mura bpléadálann an cosantóir ciontach roimh an éisteacht.

Tá ag an nGarda Síochána an chumhacht chun tiománaí feithicle a ghabháil mar gheall ar roinnt cionta gluaisteánaíochta. Áirítear leis na cionta seo tiomáint ar meisce agus tiomáint dháinséarach.

Rialacha

Pionóis

Braitheann pionóis ar chiontú mar gheall ar chionta gluaisteánaíochta ar a thromchúisí atá na cionta agus ar cé acu cionta athuaire iad nó céaduaire iad. D’fhéadfaí a áireamh le pionóis fíneálacha airgid, droimscríobh ceadúnas tiomána, dícháiliú ó thiomáint ar feadh an tsaoil, agus sna cásanna is tromchúisí, príosúnacht. Sa mhullach air sin, tá córas pointí pionóis i bhfeidhm maidir le roinnt cionta gluaisteánaíochta. Féach ar liosta de na cionta gluaisteánaíochta a dtugtar pointí pionóis (pdf).

Tháinig méadú faoi na pionóis uasta airgid (fíneálacha) faoin Acht um Thrácht ar Bhóithre, 2006 is féidir le cúirt a ghearradh maidir le formhór na gcionta comónta gluaisteánaíochta.

Is ionann na pionóis ar chiontú mar gheall ar thiomáint dháinséarach atá ina cúis le básagus na pionóis i leith dúnorgan agus déantar thú a dhícháiliú ó thiomáint ar feadh tréimhse ceithre bliana ar a laghad i dteannta an phionóis thuas. Ó Dheireadh Fómhair 2011, gabhann dícháiliú éigeantach leis an uile chiontú sa Chúirt Dúiche mar gheall ar chionta um thiomáint ar meisce ar feadh tréimhse 6 mhí ar a laghad. Ina theannta sin, tá sé de chumhacht ag an nGarda Síochána feithiclí a ghabháil nach bhfuil faoi chumhdach árachais nó, faoi chúinsí áirithe, feithiclí nár íocadh cáin orthu nó feithiclí nach bhfuil deimhniú ar ródacmhainneacht acu.

Dícháiliú ó thiomáint

Is gnách go ndéanann cúirt orduithe dícháilithe a chuireann srian ar dhuine ceadúnais tiomána a shealbhú go bailí nó ar chur isteach ar cheadúnas ar feadh tréimhse shainithe nó luaite ama. Is féidir le dícháiliú, ar a shon sin, bheith mar thoradh ar an gcóras pointí pionóis.

Is ann do chúig shaghas éagsúla de dhícháiliú ó thiomáint:

  • Dícháiliú Iarmhartach: Sa chás go bhfuil an oibleagáid ar chúirt ordú a dhéanamh a dhéanann duine atá arna c(h)iontú i leith cionta áirithe a dhícháiliú. Mhéadaigh an tAcht um Thrácht ar Bhóithre, 2006 na híostréimhsí a bunaíodh le haghaidh orduithe dícháilithe iarmhartaigh. Is é dícháiliú iarmhartach an cineál is comónta de dhícháiliú a ordaíonn na cúirteanna.
  • Dícháiliú Coimhdeach: Breisiúchán roghnach atá sna horduithe dícháilithe seo ar aon phionós eile dlíthiúil a ghearrann cúirt. Mar sin, féadann breitheamh dícháiliú coimhdeach a ghearradh ag brath ar chúinsí an cháis. Samplaí den chineál seo ciona ná nuair a úsáideadh feithicil i gcreach bhainc tar éis don bhreitheamh dícháiliú coimhdeach a ghearradh ar gach taistealaí den ghluaisteán seachas ar an tiománaí amháin.
  • Dícháiliú Speisialta: Éagsúil leis an gcéad dá chineál d’orduithe dícháilithe (lena gceanglaítear duine éigin a chiontú i leith ciona sular féidir iad a ghearradh), ní cheanglaíonn orduithe speisialta dícháilithe go gciontaítear duine éigin d’fhonn an dícháiliú a ghearradh. Má tá bonn réasúnach ag an nGarda Síochána nó ag an tSeirbhís Náisiúnta um Cheadúnais Tiomána (NDLS), lena chreidiúint go bhfuil an sealbhóir ceadúnais:

    - Neamhoiriúnach le tiomáint mar gheall ar ghalar fisiciúil nó

    - Neamhoiriúnach le tiomáint de bharr míchumas fisiciúil nó meabhrach nó

    - Neamhinniúil le haon fheithicil nó le haon aicme d’fheithicil a thiomáint

    Is féidir leo iarratas a dhéanamh ar an gCúirt Dúiche le haghaidh ordú dícháilithe speisialta.

  • Dícháiliú ón AE: Déanann seo ordú a rinneadh i stát amháin den AE a aistriú chuig stát eile ina gcónaíonn an duine dícháilithe. Déanann an Coinbhinsiún maidir le Dícháiliú chun Tiomána 1998 (98/C 216/01) foráil don aistriú sin orduithe dícháilithe agus cé nach bhfuil seo i bhfeidhm go fóill, táthar ag súil leis go mbeidh seo mar chuid den dlí seo go luath. Baineann an Conbhinsiún le dícháiliú mar gheall ar chionta lena mbaineann:

    - feithicil a thiomáint ar bhealach dáinséarach nó meargánta

    - tiomáint buille is teithead

    - mótarfheithicil a thiomaint faoi thionchar alcóil nó substainte eile ag a mbíonn tionchar ar chumas meabhrach agus fisiciúil an tiománaí nó a dhéanann iad a laghdú

    - feithicil a thiomáint níos tapúla ná an luas a cheadaítear

    Sular tháinig an Coinbhinsiún i bhfeidhm, tháinig comhaitheantas dícháiliú tiomána idir Éirinn agus an RA (lena n-áirítear Tuaisceart Éireann) i bhfeidhm ón 28 Eanáir 2010. (Ní áirítear dhícháilíochtaí mar thoradh ar an carnadh na pointí pionóis.)

  • Dícháiliú ag Pointí Pionóis: Ní eisíonn na cúirteanna an t-ordú dícháilithe seo ach an Roinn Iompair, Turasóireachta agus Spóirt. Nuair a bhailíonn duine 12 phointe nó níos mó ar a gceadúnas, cuirfidh an Roinn ar an eolas iad go ndícháileofar iad ó thiomáint ar feadh tréimhse shé mhí ó dháta áirithe. Caithfidh an duine, ag an tráth sin, a gceadúnas tiomána a thabhairt don NDLS. (Tá an tairseach dícháiliú a laghdú go dtí 7 pointí pionóis dóibh siúd fháil ar a gcuid chéad cheadúnas foghlaimeora ar nó tar éis 1 Lúnasa 2014 agus ina dhiaidh le linn na chéad 2 bhliain nuair a thiomáint siad faoina cheadúnas tiomána ar dtús.)

Is féidir aon ordú dícháilithe a eisíonn na cúirteanna a achomharc laistigh de 14 lá ó dháta an chiontaithe. Má ordaíonn an breitheamh thú a dhícháiliú ó thiomáint agus mura ndéanann tú an ciontú a achomharc, gheobhaidh tú Fógra ó Oifig Fíneálacha de chuid na Cúirte Dúiche, an áit ar tháinig tú i láthair, ina luaifear nach mór duit do cheadúnas tiomána a thabhairt dóibh láithreach.

Ceanglóidh Oifig Fíneálacha na Cúirte Dúiche ort aon cheadúnas tiomána atá faoi do sheilbh agat a thabhairt dóibh, mar aon le sonraí an Ordaithe Cúirte. Gearrann dícháiliú ó thiomáint droimscríobh uathoibríoch éigeantach 3 bliana ar do cheadúnas tiomána. Cuirtear tús leis an tréimhse droimscríofa nuair a chuirtear i gcrích an tréimhse dhícháilithe. Seolfar do cheadúnas chuig NDLS, áit a gcoinneofar é go dtí gur féidir é a bhailiú nuair a bhíonn an tréimhse dhícháilithe thart.

Droimscríobh

Is éard atá i ndroimscríobh, go hacomhair, taifead a thugann sonraí duit faoi do chiontuithe gluaisteánaíochta. Ní dhéantar é a chur i dtaifead ar do cheadúnas tiomána go fisiciúil. Ina ionad sin, déantar an taifead a choimeád i gComhad Náisiúnta na bhFeithiclí agus na dTiománaithe a oibríonn an Roinn Iompair, Turasóireachta agus Spóirt. Anuas air sin, déantar iontráil ar an taifead ceadúnas maidir le córas pointí pionóis an droimscríofa.

Fanann droimscríobhanna ar thaifead do cheadúnais ar feadh 3 bliana agus ní mór duit do chomhlacht árachais a chur ar an eolas fúthu nuair a bhíonn d’árachais mótair á athnuachan agat. Is gnách go mbíonn méaduithe ar do phréimh árachais mar thoradh ar dhroimscríobhanna ar thaifead do cheadúnais. Is gnách go mbíonn dícháiliú ó thiomáint mar thoradh ar an dara droimscríobh nó ar dhroimscríobhanna dá éis sin.

Ciontuithe muirir sheasta

Tá córas de chiontuithe tiomána muirir sheasta á oibriú in Éirinn a ligeann do thiománaí feithicle a rinne ciontuithe áirthe faoin Acht um Thrácht ar Bhóithre agus a braitheadh, muirear nó fíneáil sheasta a íoc mar mhalairt ar dhul os comhair na cúirte leis an gcion tiomána a fhreagairt. Féach ar liosta de na muirear seasta ach cionta (pdf).

Tá ag an Aire an chumhacht a dhearbhú gur ciontuithe muirir sheasta a bheidh in aon chion achomair (nó aon mhionchion) faoin Acht um Thrácht ar Bhóithre, 1961-2011. Tá ag duine 28 lá ó dháta eisiúint fhógra an mhuirir sheasta leis an bhfíneáil a íoc. Mura n-íoctar é laistigh de 28 lá, méadaítear an muirear faoi 50% agus mura n-íoctar ina dhiaidh sin é tar éis 28 lá sa bhreis air sin, cuirtear tús le himeachtaí cúirte.

Má fhaigheann tú fógra um muirear seasta le haghaidh cion tiomána, agus mura raibh tú ag tiomáint na feithicle, ní mór duit an fógra a thabhairt ar ais chuig an Oifig Próiseála Muirear Seasta an Gharda Síochána (féach 'Cá ndéanfaidh mé iarratas' thíos) le sonraí faoin duine ag a raibh an fheithicil á tiomáint (lena n-áirítear a (h)uimhir cheadúnas tiomána) san fhoirm atá ceangailte leis an bhfógra muirir sheasta don chuspóir sin. Eiseoidh an Garda Síochána ansin fógra muirir sheasta do thiománaí na feithicle sin. Is é úinéir cláraithe na feithicle an duine a seolfar an fógra um muirear seasta chucu murar sainaithníodh tiománaí na feithicle ag an tráth a braitheadh an chion, (e.g. bhraith ceamara luais an chion nó má bhí gluaisteán páirceáilte go mídhleathach). Murabh é úinéir cláraithe na feithicle an tiománaí, tá dualgas air/uirthi, de réir an dlí, an Garda Síochána a chur ar an eolas faoin duine ag a raibh an fheithicil á tiomáint ag tráth na ciona.

Má chailleann tú d’fhógra um muirear seasta nó má dhéantar díobháil dó, ba cheart duit dul i dteagmháil leis an Oifig Próiseála Muirear Sheasta:

Seolfar athphriontáil den fhógra chugat sa phost. Ar a shon sin, ní chuirtear síneadh leis an tréimhse ama a cheadaítear le haghaidh íocaíochta trí iarratas a chur isteach ar athphriontáil.

Má íoctar an fógra um muirear seasta laistigh de na teorainneacha dlíthiúla ama agus mura gcuirtear tús le himeachtaí cúirte, ní bheidh seo le sonrú ar thaifead coiriúil i dtaca leis an gcion.

breis faisnéise le fáil ar fhógraí um muirear seasta ar láithreán gréasáin an Gharda Síochána, chomh maith le treoir do cealuithe fógraí muirir sheasta.

Mótarcháin agus árachas

Tá dualgas ar thiománaithe in Éirin fianaise a thaispeáint gur íoc siad a mótarcháin agus go bhfuil acu árachas reatha mótair ar ghaothscáth a bhfeithiclí. Má thagann an Garda Síochána ar fheithicil nach bhfuil polasaí reatha árachas mótar, tá acu an chumhacht an fheithicil a ghabháil go dtí an tráth a sholáthraíonn an t-úinéir deimhniú árachais a dhéanann úsáid na feithicle a chur faoi árachas. Beidh úinéir na feithicle faoi dhliteanas an uile mhuirir nó chostais a thabhaíonn an Garda Síochána i mbaint nó i stóráil na feithicle. Chuir an tAcht um Thrácht ar Bhóithre, 2006, síneadh leis an gcumhacht seo le feithiclí a ghabháil a chláraítear lasmuigh d’Éirinn.

Ar an gcuma chéanna, tá ag an nGarda Síochána an chumhacht aon fheithicil a ghabháil nár íocadh cáin uirthi ar feadh tréimhse dhá mhí nó níos faide. Is éard a chiallaíonn seo, go réalaíoch, má stopann an Garda Síochána thú agus feithicil á tiomáint agat agus má tá dáta na mótarchánach don fheithicil éagtha le dhá mhí nó níos faide, is féidir leis an nGarda Síochána an fheithicil sin a urghabháil agus a ghabháil go dtí an tráth is féidir leis an úinéir cruthúnas a thaispeáint gur íocadh an mhótarcháin don fheithicil sin, le dáta gafa na feithicile a áireamh freisin (i.e., na riaráistí a bhí dlite ar an bhfeithicil a íoc). Arís eile, beidh úinéir na feithicle faoi dhliteanas an uile mhuirir agus chostais a thabhaíonn an Garda Síochána i mbaint nó i stóráil na feithicle.

Cionta tiomána a rinneadh i ndlínsí eile

Ní aithnítear idir ballstáit pointí pionóis agus droimscríobhanna ar cheadúnais tiomána a fuarthas i dtíortha eile (lena n-áirítear Ballstáit an tAE/LEE). Cé gur shínigh na ballstáit Coinbhinsiún Eorpach maidir le dícháiliú tiomána i Meitheamh 1998, a thug éifeacht le dícháiliú áirithe ar fud an AE, níor tháinig an Coinbhinsiún i bhfeidhm go fóill.

I gcleachtas, ar an ábhar sin, ciallaíonn seo má fhaigheann tú pointí pionóis nó má tá droimscríobhanna agat ar do cheadúnas tiomána sula dtéann tú go hÉirinn, ní aistreofar na pointí pionóis nó na droimscríobhanna seo chuig ceadúnas tiomána Éireannach. Má dícháilíodh thú, áfach, ó thiomáint i dtír eile agus go raibh seo anuas ar thréimhse phríosúnachta do chionta tiomána, d’fhéadfadh nach mbeifeá in ann do cheadúnas iomlán eachtrach tiomána a aistriú do cheadúnas iomlán tiomána anseo in Éirinn.

Tháinig comhaitheantas dícháiliú tiomána idir Éirinn agus an RA (lena n-áirítear Tuaisceart Éireann) i bhfeidhm ón 28 Eanáir 2010. Ní áirítear dhícháilíochtaí mar thoradh ar an carnadh na pointí pionóis.

Má tá tú ag tiomáint agus ceadúnas eachtrach tiomána agat in Éirinn agus má fhaigheann tú pointí pionóis anseo, gheobhaidh tú an ghnáthfhíneáil reachtúil ach ní chuirfear pointí pionóis le do cheadúnas eachtrach tiomána. Má aistríonn tú do cheadúnas eachtrach tiomána dá éis sin do cheadúnas tiomána Éireannach, gníomhófar do phointí pionóis Éireannacha ar do cheadúnas nua tiomána Éireannach.

Rataí

Tá achomhairc leis an gCúirt Chuarda d’fhonn ciontú a fhreaschur as a n-eascraíonn dícháiliú ó thiomáint saor in aisce.

Cosnaíonn achomhairc leis an gCúirt Dúiche d’athbhronnadh do cheadúnais tiomána má dícháilíodh thú €55.

Íoctar an uile fhíneáil a bhailíonn an Garda Síochána nó daoine údaraithe leis an stát mura luaitear a mhalairt sa dlí.

Conas iarratas a dhéanamh

Achomharc a dhéanamh dícháiliú

Má ciontaíodh thú i leith cionta gluaisteánaíochta agus má dícháilíodh thú ó thiomáint i gCúirt Dúiche, is féidir leat an dícháiliú a achomharc leis an gCúirt Chuarda. Ní mór duit achomharc a chur isteach laistigh de 14 lá ó dháta do chiontaithe. Más mian leat ionadaíocht a dhéanmh duit féin, cabhróidh an cléireach cúirte i do Chúirt Dúiche áitiúil na foirmeacha riachtanacha a chomhlánú. Mar mhalairt air sin, is féidir leis an dlíodóir cabhrú leat.

Deireadh a chur le dícháiliúchán

Má dícháilíodh thú ó thiomáint agus más mian leat iarratas a dhéanamh ar na cúirteanna d'athbhronnadh luath do cheadúnais ort, is féidir leat amhlaidh a dhéanamh as do stuaim féin nó trí dhlíodóir i ndiaidh na táillí cuí a íoc. Is féidir leat cur isteach ar athbhronnadh luath do cheadúnais tiomána ort nuair atá leath de do thréimhse dhícháilithe caite. Ach ní féidir leat cur isteach ar athbhronnadh luath:

  • Má tá an dícháiliúchán ar feadh dhá bhliain nó níos lú nó
  • Más rud é nach bhfuil an dícháiliúchán do ordú dícháiliúcháin chéad laistigh de na 10 mbliana roimhe sin

Is féidir leis an gcúirt an tréimhse dhícháilithe a laghdú go dtí dhá thrian den tréimhse dhícháilithe tosaigh nó go 2 bhliain, cibé acu is mó.

Tabharfaidh cléireach cúirte do Chúirte Dúiche agus Cuarda faisnéis duit faoi na hionaid agus na dátaí cúirte.

Bíonn do cheadúnas tiomána á choimeád ag an NDLS nuair a bhíonn tú dícháilithe. D’fhonn do cheadúnas tiomána a fháil ar ais nuair a bhíonn do thréimhse dhícháilithe éagtha, déan teagmháil le NDLS.

Is féidir leat iarratas a dhéanamh ar chóip de do thaifead ceadúnas tiomána faoi na hAchtanna um Chosaint Sonraí leis an Roinn Iompair, Turasóireachta agus Spóirt. Ní mór duit táille €6 a chur leis an iarratas seo.

Cá ndéanfaidh mé iarratas?

Tá faisnéis teagmhála do Chúirt Dúiche áitiúla chomh maith le faisnéis teagmhála do Chúirte Cuarda áitiúl ar fáil ag tús an uile eolaí gutháin phoiblí.

An tSeirbhís Chúirteanna

15/24 Sráid an Fhionnuisce Thuaidh
Margadh na Feirme
Baile Átha Cliath 7
Éire

Teil:+353 (0)1 8886000
Láithreán Gréasáin: http://www.courts.ie

Oifig Próiseála Muirear Seasta an Gharda Síochána

Sráid Parnell
Durlas
Co Thiobraid Árann
Éire

Teil:+353 504 59800
Lóghlao:Freephone 1890 304 060
Láithreán Gréasáin: http://www.garda.ie/Controller.aspx?Page=348&Lang=1
R-phost: npo@garda.ie

Seirbhísí Ríomhaireachta Tiománaithe agus Feithiclí Rannán

An Roinn Iompair, Turasóireachta agus Spóirt
Lár Bhaile na Sionna
Sionainn
An Clár
Éire

Teil:0818 411 412
Láithreán Gréasáin: http://www.transport.ie/roads/english/motor-taxvehicle-registraton-nvdf
R-phost: Motortax@dttas.ie

Údarás Um Shábháilteacht Ar Bhóithre

Páirc Ghnó Ghleann na Muaidhe
Cnoc an tSabhaircín
Béal an Átha
Maigh Eo
Éire

Teil:(096) 25000
Lóghlao:1890 506 080
Facs:(096) 25252
Láithreán Gréasáin: http://www.rsa.ie
R-phost: info@rsa.ie

Seirbhís Náisiúnta um Cheadúnais Tiomána

Údarás Um Shábháilteacht Ar Bhóithre
Páirc Ghnó Ghleann na Muaidhe
Cnoc an tSabhaircín
Béal an Átha
Maigh Eo
Éire

Teil:0761 08 7880
Láithreán Gréasáin: http://www.ndls.ie/en/
R-phost: info@ndls.ie

Dáta an Leasaithe Deireanaigh: 15 July 2014

Teanga

English

Ábhar Gaolmhar

  • Pointí pionóis i gcomhair cionta tiomána
    Tugadh pointí pionóis i gcomhair cionta tiomána isteach in 2001. Conas a oibríonn córas na bpointí pionóis? Cad iad na cionta a dtéann pointí pionóis leo, agus cé chomh fada a fhanann pointí ar do cheadúnas? Faigh amach anseo.
  • Cionta maidir le tiomáint ar meisce
    Cion an-tromchúiseach is ea an tiomáint ar meisce. Faigh amach faoin dlí maidir le tiomáint ar meisce, lena n-áirítear an tástáil randamach anála, cumhachtaí an Gharda Síochána agus nósanna imeachta má ghabhtar tú.
  • An t-árachas mótair
    Ní mór árachais mótair a bheith ag duine le dul ag timáint in áit phoiblí agus teastaíonn Teastas Árachais reatha uait le cáin a íoc ar an gcarr.

Téigh i dteagmháil linn

Má tá ceist agat a bhaineann leis an ábhar seo, is féidir leat glao a chur ar an tSeirbhís Ghutháin um Fhaisnéis do Shaoránaigh 0761 07 4000 (Luan go hAoine idir 9rn agus 8in) no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire duit.