Íocaíocht sheachtainiúil saor ó cháin é an Forlíonadh Ioncam Teaghlaigh (FIT) atá ar fáil d’fhostaithe a bhfuil clann acu. Tugann sé tacaíocht bhreise airgeadais do dhaoine atá ar ísealphá. Ní féidir leat cáiliú don FIT má tá tú ach féinfhostaithe – ní mór duit bheith i d’fhostaí chun cáiliú.
Ní mór duit ar a laghad leanbh amháin a bheith agat a chónaíonn leat de ghnáth nó a dtugaíonn tú tacaíocht airgeadais dó/di. Ní mór do do leanbh bheith faoi 18 mbliana d’aois nó idir 18 agus 22 bhliain d’aois agus in oideachas lánaimseartha.
Chun cáiliú don FIT, ní mór do do mheánioncam seachtainiúil teaghlaigh bheith faoi bhun suim áirithe do mhéid do theaghlaigh. Is ionann an FIT a gheobhaidh tú agus 60% den difríocht idir do ghlanioncam teaghlaigh agus teorainn an ioncaim a bhaineann le do theaghlach. Chun teacht ar thuilleadh faisnéise faoi ghlanioncam teaghlaigh, féach ‘Rátaí’ thíos.
Má tá FIT á fháil agat, d’fhéadfá bheith i dteideal an Liúntas Éadaí agus Coisbhirt chun Filleadh ar Scoil a fháil chomh maith.
Ní chuirtear d’ioncam ón FIT san áireamh sa mheasúnú do chárta leighis.
I mBuiséad 2012, fógraíodh go n-áireofar ioncam ó íocaíochtaí seachtainiúla cúramóra nuair a bheidh an teidlíocht i leith an Fhorlíonta Ioncam Teaghlaigh á ríomh (féach Rátaí thíos le haghaidh sonraí). Ina theannta sin, áireofar ioncam cúnamh baile (Eanáir 2012 d’iarratasóirí nua agus ag tráth na hathnuachana do gach duine eile).
Íocaíocht sheachtainiúil shaor ó cháin é an FIT d’fhostaithe:
Go hiondúil, leanann an íocaíocht ar feadh bliana agus ní thagann aon athrú uirthi de bharr ardú pá, mar shampla, méadú nó laghdú ar thuillimh. Is é an t-aon chás inar féidir leat iarratas a dhéanamh ar mhéadú ar ráta do FIT ná le linn na tréimhse 52 seachtain má thosaíonn tú le cúram a thabhairt do leanbh breise.
Má laghdaítear do phá san ionad oibre, ní thiocfaidh aon athrú íocaíochta ar an bhForlíonadh Ioncam Teaghlaigh (FIT). Ní bheidh méadú i gceist. Mar sin féin, nuair a chríochnaíonn d'íocaíocht FIT, is féidir leat iarratas a dhéanamh in athuair ag tabhairt sonraí faoi d’ioncam nua laghdaithe. (Is gnách go n-íoctar an FIT ar feadh 52 seachtain. Ag deireadh na 52 seachtain, is féidir leat athchur isteach ar an FIT.)
Má laghdaítear na huaireanta oibre a oibríonn tú gach seachtain go dtí faoi bhun 19 n-uaire in aghaidh na seachtaine (38 uair in aghaidh na coicíse), ní bheidh tú i dteideal an FIT a fháil a thuilleadh. Ba chóir duit fógra a thabhairt don rannnóg FIT má thiteann do chuid uaireanta faoi bhun an riachtanais íosta.
Má chailleann tú do phost ní bheidh tú i dteideal an FIT a fháil a thuilleadh. Ní mór duit fógra a thabhairt don rannóg FIT.
Ní féidir leat an FIT a fháil má tá páirt á glacadh agat i Scéim Fostaíocht Pobail, i Scéim TÚS nó in aon scéim eile de chuid FÁS seachas Dreasacht Poist.
Ní féidir leat an FIT a fháil má tá ceann amháin de na híocaíochtaí leasa shóisialaigh a leanas á bhfáil agat:
Má tá ceann de na híocaíochtaí seo á bhfáil ag do chéile, do pháirtí sibhialta nó do chomháititheoir, is féidir leat a bheith i dteideal an FIT a fháil. Déanfar measúnú ar a n-íocaíocht leasa shóisialaigh, áfach, amhail ioncam ar mhaithe le cuspóirí an FIT. Má cháilítear thú don FIT, ní bhfaighidh siad íocaíocht duit a thuilleadh agus beidh tionchar aige seo ar aon Mhéadú i leith Leanbh Cáilithe.
Má tá tú i do thuismitheoir i d’aonair, d’fhéadfá bheith i dteideal an FIT sa mhullach ar d’Íocaíocht Teaghlach Aontuismitheora, Sochar Bean Chéile Tréigthe nó Pinsean Baintrí, Baintreach Fir nó Páirtnéara Shibhialta Mharthanaigh (Ranníocach).
Faoin Acht um Chosaint Mháithreachais, 1994, tá bean a gcáilítear í do Shochar Máithreachais, Sochar Uchtaíoch nó Sochar Sláinte agus Sábháilteachta i dteideal FIT a éileamh (a fhad agus a chomhlíonann sí na coinníollacha íocaíochta FIT agus go bhfuil clann aici – ní cháilítear bean atá ag iompar clainne nach bhfuil aon leanaí eile aici don FIT go dtí go saolaítear an leanbh). Ní mór go mbeidh d’ioncam faoi bhun na teorann ioncaim ar mhéid do theaghlaigh. (Má tá Sochar Máithreachais á éileamh agat, ríomhtar do mheántuillimh sheachtainiúla trí d'olltuillimh a úsáid go dtí seo nó trí do P60 a úsáid). Íocfar ansin d’éileamh ar FIT ar feadh bliain amháin ó thús d’íocaíochta Sochar Máithreachais (má tá leanbh agat cheana féin) nó nuair a shaolaítear do leanbh, más é/í do chéad leanbh. Níl tú i dteideal leanúint leis an FIT a éileamh má ghlacann tú le saoire bhreise mháithreachais nó uchtaíoch neamhíoctha, mura bhfilleann tú ar an obair i ndiaidh saoire mháithreachais nó uchtaíoch nó má chailleann tú do phost tar éis filleadh ar an obair.
Is féidir le tuismitheoir scartha cur isteach ar an FIT a luaithe a chomhlíonann siad na coinníollacha cáilitheacha agus
Ciallaíonn cothabháil iomlán a íoc nach mór don chothabháil a íocann tú, an t-iarratasóir ar an FIT, bheith an t-aon ioncam atá ag d’iarchéile, iarpháirtnéir sibhialta nó ag d’iar-chomháititheoir.
Ní féidir ach íocaíocht FIT amháin a dhéanamh do theaghlach
Cothabháil a íoc
Más tuismitheoir scartha thú agus má tá cothabháil á híoc agat, d’fhéadfá cáiliú don FIT. Chun cáiliú, ní mór duit cothabháil iomlán a bheith á híoc agat leis an tuismitheoir lena gcónaíonn na leanaí. Ní féidir ach íocaíocht FIT amháin a dhéanamh do theaghlach, níor cheart go mbeadh an FIT á fháil ag an tuismitheoir a bhfuil cothabháil á híoc agat leo.
Má tá cothabháil á híoc agat mar thoradh ar ordú cúirte nó comhaontú atá ina cheanglas dlíthiúil don dara teaghlach, ní bhainfear suim na híocaíochta cothabhála sin den ioncam ar a ndéanfar measúnú don FIT.
Cothabháil a fháil
Má tá cothabháil á fáil agat, déanfar measúnú ar shuim iomlán d'íocaíochta cothabhála amhail ioncam don FIT. Ní féidir ach íocaíocht FIT amháin a dhéanamh do theaghlach, níor cheart go mbeadh an FIT á fháil ag an tuismitheoir óna bhfuil cothabháil á fáil.
Ina theannta sin, déanfar measúnú ar thuismitheoir a fhaigheann cothabháil do leanbh cáilithe i leith an FIT.
Ríomhtar an FIT ar bhonn 60% den difríocht idir an teorainn ioncaim do mhéid an teaghlaigh agus ioncam inmheasúnaithe an duine/na ndaoine ag a bhfuil an leanbh/na leanaí á dtógáil aníos. Cuirtear san áireamh comhioncam lánúine (lanúin phósta, i bpáirtnéireacht shibhialta nó i mbun comháitiú).
Déantar ioncam ó aon fhoinse (seachas na foinsí a dtugtar neamhaird dóibh thíos) a mheasúnú amhail maoin. Cé nach ann d’aon rialacha a fhágann as an áireamh measúnú ar chaipiteal, áfach, ní dhéanann an Roinn Coimirce Sóisialaí measúnú ar chaipiteal ná scrúdú a dhéanamh ar shonraí do chuntais bhainc nuair a dhéanann tú iarratas ar an FIT.
Is iad na príomh-mhíreanna a gcaitear leo amhail ioncam:
*Tá an beart seo á chur i bhfeidhm thar 3 bliana. In 2013, déantar measúnú ar dhá thrian (2/3) d’aon ioncam teaghlaigh (a thuilleann tú féin nó do chéile, do pháirtnéir sibhialta nó do chomháititheoir – lena n-áirítear aon mhéaduithe i leith leanaí cáilithe) ó íocaíocht chúramóra (Eanáir 2013 le haghaidh iarratasóirí nua agus ar athnuachan le haghaidh gach duine eile). Déanfar an t-ioncam go léir ó íocaíochtaí cúramóra a mheasúnú in 2014.
Ní chuirtear san áireamh na híocaíochtaí a leanas amhail ioncam teaghlaigh:
I mBuiséad 2012, fógraíodh go n-áireofar ioncam ó íocaíochtaí cúramóra (Sochar Cúramóra agus Liúntas Cúramóra) nuair a bheidh teidlíocht i leith an Fhorlíonta Ioncam Teaghlaigh á ríomh. Cuirfear an beart seo i bhfeidhm thar 3 bliana. In 2012, déanfar measúnú ar aon trian (1/3) d’aon ioncam teaghlaigh (a thuilleann tú féin, nó do chéile, páirtnéir sibhialta nó comháititheoir) ó íocaíocht chúramóra (Eanáir 2012 le haghaidh iarratasóirí nua agus ag tráth na hathnuachana do gach duine eile). In 2013, déanfar measúnú ar dhá thrian (2/3) d’aon ioncam ó íocaíocht chúramóra agus in 2014, déanfar measúnú ar an ioncam iomlán ó íocaíochtaí cúramóra.
Déanfar measúnú ar ioncam ó oibriú mar chúntóir baile do FSS le haghaidh éilimh nua ar an FIT ó Eanáir 2012 ar aghaidh agus ag tráth na hathnuachana le haghaidh éilimh eile.
Ioncam a ríomh don FIT
Ríomhann an Roinn Coimirce Sóisialaí d’ioncam inmheasúnaithe mar aon le do mheánioncam thar thréimhse áirithe ama.
Má íoctar go seachtainiúil nó gach coicís thú, glactar le d’ioncam seachtainiúil amhail do mheántuillimh sheachtainiúla thar cheithre seachtaine. Má íoctar gach mí thú, bunaítear do mheánioncam seachtainiúil ar do mheántuillimh sheachtainiúla i dtréimhse ar leith dhá mhí. Má tá do chéile, páirtnéir sibhialta nó do chomháititheoir féinfhostaithe, úsáidtear a (h)ioncam thar an tréimhse 12 bhliain sula gcuireann tú d’iarratas isteach chun a m(h)eánioncam seachtainiúil a dheimhniú.
Arís eile, chun cáiliú don FIT, ní mór do do mheánioncam seachtainiúil teaghlaigh bheith faoi bhun suim áirithe do mhéid do theaghlaigh.
Teorainneacha ioncaim an FIT in 2013:
| Líon leanaí: | Ioncam seachtainiúil teaghlaigh níos lú ná: |
| Leanbh amháin | €506 |
| Beirt leanaí | €602 |
| Triúr leanaí | €703 |
| Ceathrar leanaí | €824 |
| Cúigear leanaí | €950 |
| Seisear leanaí | €1,066 |
| Seachtar leanaí | €1,202 |
| Ochtar leanaí | €1,298 |
Tá se tábhachtach go mbeadh a fhios agat go bhfaighidh tú €20 ar a laghad in aghaidh na seachtaine, is cuma cé chomh beag an liúntas a gcáileofar thú dó.
Chun iarratas a dhéanamh comhlánaigh foirm iarratais ar Fhorlíonadh Ioncam Teaghlaigh (pdf). Is féidir leat cóip den fhoirm seo a fháil ón Oifig Leasa Shóisialaigh Áitiúil. Má theastaíonn cúnamh uait chun an fhoirm seo a chomhlánú, is féidir leis an bhfoireann ón Oifig Leasa Shóisialaigh Áitiúil nó ón Ionad Faisnéise do Shaoránaigh cúnamh a thabhairt duit.
Lena chinntiú go bpróiseáltar d’iarratas ar an FIT a thapúla agus is féidir, ba cheart duit d’fhoirm P60 is déanaí a chur san áireamh, 2 dhuilín pá a fuair tú le déanaí, agus cóip den Teastas Creidmheasanna Cánach a fuair tú don bhliain chánach reatha le d’iarratas.
Má mheasann tú gur diúltaíodh thú an FIT go héagórach is féidir leat an cinneadh seo a achomharc.
Seol d’fhoirm chomhlánaithe iarratais ar an bhForlíonadh Ioncam
Teaghlaigh chuig:
Roinn Coimirce Sóisialaí
Oifig na Seirbhísí Leasa Shóisialaigh
Foirgnimh an Rialtais
Bóthar Béal Átha na Lao
An Longfort
Éire
Teil:(043) 334 0000
Lóghlao:1890 92 77 70
Má tá ceist agat a bhaineann leis an ábhar seo, is féidir leat glao a chur ar an tSeirbhís Ghutháin um Fhaisnéis do Shaoránaigh 0761 07 4000 (Luan go hAoine idir 9rn agus 8in) no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire duit.