Na híocaíochtaí míchumais agus obair

Rialacha

Íocaíochtaí míchumais chúnaimh shóisialta (ar a ndéantar tástáil mhaoine)

Íocaíochtaí míchumais ar a ndéantar tástáil mhaoine iad an Liúntas Míchumais agus Pinsean na nDall. Más mian leat obair athshlánaithe a dhéanamh, ní mór duit cead i scríbhinn a fháil ón Roinn Coimirce Sóisialaí chun do Liúntas Míchumais nó Pinsean na nDall a choimeád. Maidir leis an dá íocaíocht, teastaíonn uait litir a sholáthar ó do dhochtúir a dheimhníonn gurb obair athshlánaithe atá i gceist leis an obair a bheartaítear a dhéanamh. Maidir le Liúntas Míchumais, ní mór duit litir a sholáthar ó d’fhostóir ina dtugtar cur síos ar an bhfostaíocht a bheartaítear, an líon uaireanta atá á n-oibriú agus cé mhéid a íocfar leat. Ní gá go raibh d’íocaíocht á fáil agat ar feadh tréimhse íosta sular féidir leat iarratas a dhéanamh.

Chun cáiliú d’íocaíocht ar a ndéantar tástáil mhaoine ó fhoinsí éagsúla, scrúdaítear d’ioncam féachaint an bhfuil sé faoi leibhéal áirithe. Ní chuirtear roinnt tuilleamh ó obair athshlánaithe san áireamh sa mheasúnú ar do mhaoin agus ní dhéanann siad difear do d’íocaíocht. I gcás Liúntas Míchumais agus Phinsean na nDall, ní chuirtear tuillimh a fhad le €120 ó obair athshlánaithe san áireamh sa mheasúnú ar do mhaoin. (Is ionann an mhaoin ar a ndéantar measúnú agus d'olltuillimh lúide ÁSPC, aon ranníocaíochtaí pinsin agus aon dleachtanna ceardchumainn. Ní féidir leat cáin ioncaim nó tobhaigh ioncaim a bhaint as seo.)

Má tá do thuillimh ó obair athshlánaithe os cionn €120 sa tseachtain, ní thógfar 50% ded' thuillimh idir €120 agus €350 san áireamh sa tástáil acmhainne don Liúntas Míchumais nó Pinsean na nDall.

Measúnófar, ámh, tuillimh iomlán os cionn €350 mar ioncam agus laghdófar do theidlíocht don Liúntas Míchumais ar aon dul leis na rátaí laghdaithe íocaíochta cuí don Liúntas Míchumais. Mura mbíonn aon acmhainní eile agat, is é €422.50 (2011) an t-uasmhéid is féidir leat a thuilleamh agus do theidlíocht fós don íocaíocht íosta an Liúntais Mhíchumais €3 a choinneáil (2011).

Má tá Pinsean na nDall agat measúnófar aon thuillimh os cionn €350 agus laghdófar do theidlíocht do Phinsean na nDall ar aon dul leis na rátaí laghdaithe íocaíochta cuí do Phinsean na nDall. Mura mbíonn aon acmhainní eile agat, is é €427.60 (2011) an t-uasmhéid is féidir leat a thuilleamh agus do theidlíocht fós don íocaíocht íosta an Phinsin na nDall a choinneáil.

Cé nach bhfuil aon bhac ar uimhir na n-uaireanta gur féidir leat a oibriú ba chóir duit uasmhéid 20 uair a úsáid mar threoirlíne.

Íocaíochtaí árachais shóisialta

Íocaíochtaí árachais shóisialta (ÁSPC-bhunaithe) iad Pinsean Easláinte agus Sochar Breoiteachta.

Ón 13 Feabhra 2012, tiocfaidh Sochar Cumais Pháirtigh in ionad na socruithe díolúine roimhe seo ina raibh daoine a raibh Sochar Breoiteachta nó Pinsean Easláinte á fháil acu in ann cead a fháil chun oibriú go páirtaimseartha (ar a dtugtar díolúine) ar mhaithe le cuspóirí athshlánaithe nó teiripeacha agus a n-íocaíocht iomlán leasa shóisialaigh a choimeád. Ní dhéanfar difear dóibh siúd ag a bhfuil an cead seo faoi láthair go dtí go ndéanfar athbhreithniú ar a gcead. Ag an tráth sin, ní bheidh fáil a thuilleadh ar an díolúine acu ach beidh sé de rogha acu iarratas a dhéanamh ar Shochar Cumais Pháirtigh.

Ma bhí Pinsean Easláinte nó Sochar Breoiteachta á fháil agat (ar feadh 6 mhí ar a laghad), féadfaidh tú iarratas a dhéanamh ar Shochar Cumais Pháirtigh má laghdaíodh do chumas chun oibre. Ní gá go meastar gurb athshlánaithe an obair seo. D’fhéadfadh go mbeadh ort cáin ioncaim a íoc ar d’ioncam iomlán. Níl fáil a thuilleadh ar dhíolúintí ar obair athshlánaithe seachas cúrsaí oiliúna FÁS (féach thíos).

An Scéim um Shochair Dhíobhálacha Ceirde agus obair athshlánaithe

I measc na sochar ar a bhfuil fáil faoin Scéim um Shochair Dhíobhálacha Ceirde tá Sochar Díobhála. Má tá Sochar Díobhála á fháil agat, féadfaidh tú obair éadroim dheonach a dhéanamh. Ina theannta sin, féadfaidh tú obair pháirtaimseartha a dhéanamh atá mar chuid de chóireáil nó atá de chineál carthanachta mura dtuilleann tú breis agus €50 sa tseachtain) gan cead a fháil. Más mian leat obair eile athshlánaithe nó cúrsa oiliúna a dhéanamh, áfach, ní mór duit cead i scríbhinn a fháil ón RCS (ar a dtugtar díolúine) sula dtosaíonn tú. Ní gnách go gceadaítear díolúintí a cheadaíonn do dhuine oibriú laistigh de na chéad 26 seachtain de Shochar Díobhála.

Íoctar Forlíonadh Éagumais le daoine ag a bhfuil Sochar Míchumais á fháil agus nach gcáilítear iad le haghaidh aon íocaíochtaí eile míchumais. Féadfaidh tú oibriú a fhad agus nach dtuilleann tú breis agus €33 sa tseachtain. Más mian leat obair eile athshlánaithe nó cúrsa oiliúna a dhéanamh, áfach, ní mór duit cead i scríbhinn a fháil ón RCS sula dtosaíonn tú. Ceadaítear iarratais ar dhíolúine chun cúrsaí oiliúna a dhéanamh go huathoibríoch ach cuirtear iarratais ina dhiaidh sin faoi bhráid comhairleoir leighis den RCS. Más mian leat páirt a ghlacadh i Scéim Fostaíocht Pobail, ní féidir leat d’Fhorlíonadh Éagumais a choimeád, ach féadfaidh tú do Shochar Míchumais a choimeád.

Ceadaítear díolúintí (d’obair agus do chúrsaí oiliúna araon) i gcónaí le haghaidh tréimhse shonrach ama. Ag deireadh na tréimhse sin, ní mór duit athiarratas a dhéanamh. Nuair a cheadaítear díolúine duit le haghaidh obair athshlánaithe, ní féidir leat oibriú ar feadh breis agus 20 uair sa tseachtain.

Féadfaidh daoine ag a bhfuil Sochar Míchumais (gan íocaíocht eile) oibriú (go lánaimseartha nó go páirtaimseartha) agus ní gá dóibh cead a fháil ón Roinn.

Sochair thánaisteacha

Má oibríonn tú fad atá íocaíocht mhíchumais á fáil agat, déantar difear do shochair eile a d’fhéadfadh bheith á bhfáil agat mar seo a leanas:

*Tabhair faoi deara nach mbaineann an fhaisnéis seo ach le daoine ag a bhfuil Sochar Breoiteachta agus Pinsean Easláinte á bhfáil faoi láthair, mar aon leis an díolúine i leith obair athshlánaithe. Ón 13 Feabhra 2012 ar aghaidh, níl daoine ar na híocaíochtaí seo i dteideal ach Sochar Cumais Pháirtigh a fháil. Ní dhéanfar difear dóibh siúd ag a bhfuil Sochar Breoiteachta agus Pinsean Easláinte á bhfáil faoi láthair, mar aon leis an díolúine i leith obair athshlánaithe go dtí go ndéanfar athbhreithniú ar a ndíolúine.

Cúrsaí oiliúna FÁS

Más duine faoi oiliúint FÁS thú agus a bhfuil Liúntas Míchumais nó Pinsean na nDall á fháil agat, gheobhaidh tú liúntas oiliúna FÁS ar an ráta céanna agus d’íocaíocht leasa shóisialaigh, mar aon le bónas breise oiliúna €20. Cuirtear d’íocaíocht leasa shóisialaigh ar fionraí nuair a bhíonn páirt á glacadh agat ar chúrsa oiliúna. Féadfaidh tú leanúint agus d’íocaíocht leasa shóisialaigh a fháil nuair a fhágann tú an cúrsa oiliúna.

Más duine faoi oiliúint FÁS thú a bhfuil an Pinsean Easláinte nó Sochar Breoiteachta á fháil agat, gheobhaidh tú liúntas caighdeánach oiliúna FÁS, móide d’íocaíocht iomlán leasa shóisialaigh, mar aon le haon mhéaduithe a fhaigheann tú le haghaidh do chuid cleithiúnaithe. Ní mór duit iarratas a dhéanamh le cead i scríbhinn a fháil roimh ré ón RCS sular féidir leat páirt a ghlacadh i gcúrsa oiliúna.

Tá údarás nua breisoideachais agus oiliúna ar a dtugtar SOLAS (Seirbhísí Oideachais Leanúnaigh agus Scileanna) á bhunú faoi láthair. Déanfar FÁS a dhíscaoileadh. Ní dhéanfaidh bunú SOLAS difear do rannpháirtithe ar chúrsaí reatha FÁS agus breisoideachais agus leanfaidh siad lena gcúrsaí faoin údarás nua.

Cuirtear isteach ar shochair eile d'fhéadfá a fháil mar a leanas:

Fostaíocht Phobail FÁS

Ón 16 Eanáir 2012, ní féidir le rannpháirtithe nua ar scéimeanna Fostaíocht Pobail íocaíocht leasa shóisialaigh eile a éileamh ag an tráth céanna.

Má tá íocaíocht mhíchumais á fáil agat, féadfaidh tú páirt a ghlacadh i scéim Fostaíocht Pobail (má shásaíonn tú na critéir) ach ní féidir leat d'íocaíocht leasa shóisialaigh a fháil ag an tráth céanna a thuilleadh. Coimeádfaidh tú do chárta leighis agus féadfaidh tú an teidlíocht a choimeád i leith na sochar tánaisteach a bhí á bhfáil agat díreach sula ndeachaigh tú leis an bhFostaíocht Pobail, a fhad agus go leanann tú leis na coinníollacha le haghaidh na sochar seo a shásamh (féach an tábla thíos).