Liúntas Míchumais

Réamhrá

Is liúntas seachtainiúil é Liúntas Míchumais a íoctar le daoine le míchumas ó 16 bliain d’aois. Má tú in oideachas nuair baineann tú 16 bliana amach, is féidir leat leanúint scoil a fhreastal.

Má cheapann tusa gur diúltaíodh Liúntas Míchumais duit go héagórach, bíonn an rogha agat chun an chinneadh sin a achomhrac.

Má cháilíonn tú i gcomhair Liúntais Míchumais, d’fhéadfá freisin sochair leasa shóisialaigh bhreise le d’íocaíocht agus íocaíochtaí leasa forlíonacha a fháil.

Rialacha

Le bheith incháilithe le haghaidh Liúntais Míchumais, caithfidh tú:

  • Gortú, galar no míchumas fisiceach nó meabhrach a bheith ort a mhair nó a mbítear ag súil go mairfidh go ceann aon bhliain ar a laghad
  • De thoradh an reachta seo tá tú srianta go suntasach maidir le hobair a dhéanamh a bheadh oiriúnach do dhuine ar comhaois leat a bhfuil an taithí agus na cáilíochtaí céanna acu gan an riocht sin a bheith orthu
  • A bheith idir 16 agus 66 bliana d’aois. Nuair a shroicheann tú aois 66 ní bheidh tú cáilithe chun LM a fháil, ach déanfar measúnú ort i gcomhar pinsean stáit.
  • Tástáil acmhainne a shásamh
  • Coinníoll Gnathchónaithe a shásamh.

Cúram cónaithe

Má tá tú ag fáil Liúntas Míchumais agus má théann tú i isteach san ospidéal faoi chúram cónaithe leanfar le d'íocaíocht chomh fada agus a shásaíonn tú na coinníollacha cáilithe.

Mura bhfuil tú ag fáil Liúntas Míchumais sula mbíonn tú faoi chúram cónaithe, d'fhéadfá a bheith i dteideal Liúntas Míchumais chomh fada agus a shásaíonn tú na coinníollacha cáilithe.

An tástáil acmhainne

Is í íocaíocht de réir tástála acmhainne í Liúntas Míchumais. Caithfidh iomlán d’acmhainní bheith faoi bhun méad áirithe chun an liúntas a fháil. Ar na rudaí is mó a áirítear mar acmhainní tá:

Ioncam on díolachán an tí

Má dhíolann tú do theach, is féidir neamhaird a dhéanamh de thorthaí dhíol an tí suas le €190,500 agus d’acmhainní á meas in imthosca áirithe agus má bhogann tú:

  • Isteach i gcóiríocht mhalartach (is féidir leat í a cheannach nó a fháil ar cíos)
  • Isteach le duine éigin atá ag tabhairt aire duit agus atá ag fáil íocaíocht chúramóra
  • Isteach i dtithíocht speisialta nó sciath-thithíocht sna hearnálacha deonacha, comhoibríocha, reachtúla nó príobháideacha
  • Isteach i mbaile príobháideach altrachta atá cláraithe faoin Acht um Shláinte (Tithe Altrachta) 1990.

Má chónaíonn tú in áitreabh atá roinnte idir áit chónaithe agus áit ghnó ní tharscaoiltear ach an fáltas a bhaineann leis an áit chónaithe.

Ioncam ó thuillimh

Is féidir leat a bheith páirteach i bhfostaíocht athshlánúcháin agus suas le €120 glan sa tseachtain a thuilleamh agus ní rachaidh sé i bhfeidhm ar d’íocaíocht. Más mian leat obair athshlánúcháin a dhéanamh, ní mór duit litir ó do dhochtúir a chur chuig an Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialta lena ndeimhnítear gur obair athshlánúcháin atá i gceist leis. Chomh maith leis sin, caithfidh tú cruthúnas de do thuilleamh a thaispeáint (duillín pá, do chonradh fostaíochta nó litir ó d’fhostóir).

Ní ghlacfar 50% de thuillimh idir €120 agus €350 san áireamh i dtástáil acmhainne an Liúntais Mhíchumais.

Caithfidh aon tuillimh, áfach, de bhreis ar €350 a mheasúnú mar ioncam i dtástáil acmhainne.

Is féidir leat níos mo a léamh faoi conas a mhíonn tionchar ag an obair ar tocaíochtaí míchumais.

Íocaíochtaí do chleithiúnaithe

Má tá tú pósta nó ag cónaí le duine mar fhear céile agus bean chéile, d'fhéadfá a bheith i dteideal liúntais dóibh mar do dhuine fásta cáilithe. Má tá leanaí cleithiúnacha agat, d'fhéadfá liúntas breise a fháil chomh maith.

Má tá leanaí ag cónaí leat agus go bhfuil tú singil, gur baintreach tú nó go bhfuil tú idirscartha, d'fhéadfá liúntas a fháil don duine atá ag tabhairt cúraim do do leanbh/leanaí, chomh fada agus go bhfuil an duine 16 bliana d'aois nó os a chionn ag cónaí leat agus á t(h)acú agat.

Ioncam ó thuillimh do chéile/pháirtí

Má oibríonn do chéile/pháirtí, is féidir leis seo tionchar a bheith aige ar do Liúntas Míchumais.

Ón 26 Meán Fómhair 2007, tá tuillimh do chéile/pháirtí measúnaithe mar a leanas:

Is éard atá i dtuilleamh seachtainiúil ná an t-olltuilleamh lúide ÁSPC, aoisliúntas agus dleachtanna ceardchumainn.

Baintear €20 in aghaidh an lae (suas le huasmhéid €60) as meántuilleamh seachtainiúil do chéile/pháirtí agus déantar 60% den fhuílleach a mheasúnú mar acmhainní seachtainiúla. Déantar na hacmhainní seachtainiúla a asbhaint ansin ó chomhiomlán do ráta pearsanta Liúntais Míchumais (LM) agus an Méadú uasta do Dhuine Fásta Cáilithe.

Má bhí LM á fháil agat roimh 26 Meán Fómhair 2007 agus go bhfuil tú fós ag fáil íocaíochta ar an 26 Meán Fómhair, déanfar tuillimh do chéile/pháirtí a mheasúnú faoin measúnú maoine nua chun fáil amach an bhfuil tú níos fearr as. Má bhí níos mó LM á fháil agat ar an measúnú roimhe seo, leanfar leis an measúnú ag baint leasa as modh ríofa na n-acmhainní ó fhostaíocht roimhe seo.

Má tá acmhainní do chéile/pháirtí athraithe ar chúis ar bith ón 26 Meán Fómhair 2007, ní féidir leat iarratas a dhéanamh ar mhodh ríofa na n-acmhainní ó fhostaíocht roimhe seo.

Conas a dhéantar measúnú sláinte orm?

Ba chóir gurb é do dhoctúir féin a chomhlánaíonn an tuairisc leighis, atá mar chuid den fhoirm iarratais ar do riocht sláinte. Déanann ceann de Mheasúnóirí Leighis na Ranna athbhreithniú deisce ar an tuairisc seo. Is dochtúir cláraithe é an Measúnóir Leighis.

Rataí

Ráta seachtainiúil (ó 28 Márta 2018)

Ráta Pearsanta Méadú do Dhuine Fásta Cáilithe Méadú do gach Leanbh Incháilithe
€198.00 (uasráta) €131.40 (uasráta)

€31.80 (ráta iomlán)

€15.90 (leath-ráta)

Má tá tú pósta nó má mhaireann tú in éineacht le duine faoi mar gurb eisean/ise d'fear nó do bhean chéile, agus má cháilíonn an bheirt agaibh i gcomhair Liúntas Míchumais, geobhaidh gach duine agaibh ráta pearsanta seachtainiúil den Liúntas Míchumais.

Má cháilíonn tusa nó do chéile nó do pháirtí i gcomhair Liúntas Míchumais agus má tá íocaíocht leasa shóisialaigh eile á fáil ag an té eile, geobhaidh gach duine agaibh an ráta pearsanta seachtainiúil dá (h)íocaíocht féin.

Conas iarratas a dhéanamh

Is féidir leat an fhoirm iarratais do Liúntas Míchumais (pdf) a fháil ón Rannóg an Liúntas Míchumais - féach ‘Cá háit a dhéanfaidh mé iarratas’ thíos. Is féidir leat an fhoirm iarratas ó d'Ionad Intreo ó d’oifig leasa shóisialaigh áitiúil freisin.

Cá háit a ndeánfaidh mé iarratas?

Rannóg an Liúntas Míchumais

An Roinn Coimirce Sóisialaí
Oifig Seirbhísí Leasa Shóisialaigh
Tithe an Rialtais
Bóthar Béal Átha na Lao
An Longfort
Éire

Teil: (043) 334 0000 (If calling from outside the Republic of Ireland please call + 353 43 334 0000)
Lóghlao: 1890 92 77 70 (Note: the rates charged for using 1890 (Lo-call) numbers may vary)
Láithreán Gréasáin: http://www.welfare.ie

An Rannóg Athbhreithnithe agus Measúnaithe Leighis

An Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí
Teach Oisín
212-213 Sráid an Phiarsaigh
Baile Átha Cliath 2
Éire

Teil: (01) 673 2482 (If calling from outside the Republic of Ireland please call + 353 1 673 2482)


Page edited: 28 March 2018