Anseo atá tú: Baile > Leas Sóisialach > Córas Leasa Shóisialaigh na hÉireann > An córas leasa shóisialaigh in Éirinn

Print Page Send to a Friend

An córas leasa shóisialaigh in Éirinn

Eolas

Tá trí phríomhchineál íocaíochtaí sa chóras leasa shóisialaigh in Éirinn. Is iad sin:

  • Íocaíochtaí árachais shóisialta
  • Íocaíochtaí de réir tástála acmhainne
  • Íocaíochtaí uilíocha

Tá cúinsí ar leith pearsanta nach mór duit a chomhlíonadh le haon íocaíocht leasa shóisialaigh a fháil agus tá na cúinsí sin leagtha síos sna rialacha a bhaineann le gach scéim. Mar shampla, le héileamh a dhéanamh ar Íocaíocht Teaghlaigh Aontuismitheora, ní mór duit a bheith i do thuismitheoir aonair agus gan a bheith i do chónaí le duine eile mar fhear agus bean. Chomh maith leis na critéir faoi leith chuí a shásamh, baineann rialacha eile le híocaíochtaí agus tá cur síos gairid orthu faoi na ceannteidil a bhaineann leis na cineálacha éagsúla íocaíochtaí.

raon scéimeanna fostaíochta ann mar aon le tacaíochtaí eile a spreagann daoine atá dífhostaithe go fadtéarmach chun filleadh ar obair

Ó mhí Bealtaine 2004, caithfidh gnáthchónaí a bheith ort sa tír le bheith incháilithe d’íocaíochtaí cúnaimh shóisialaigh in Éirinn. Tuilleadh eolais anseo faoi riachtanais cónaitheachta maidir le híocaíochtaí cúnaimh shóisialaigh in Éirinn.

Íocaíochtaí árachais shóisialta

Tugtar íocaíochtaí árachais shóisialta do dhaoine a shásaíonn coinníollacha ranníocaíochta an árachais shóisialta (coinníollacha ÁSPC), chomh maith leis na coinníollacha imthoisceacha atá riachtanach. Athraíonn na coinníollacha sin ag brath ar an íocaíocht ar a bhfuil iarratas á dhéanamh. Tá achoimre ar choinníollacha ranníocaíochta ÁSPC maidir le gach íocaíocht leagtha amach i mbileoga aonair ar íocaíochtaí difriúla, atá ar fáil ari láithreán gréasáin na Roinne Coimirce Sóisialaí. Seo a leanas samplaí d’íocaíochtaí atá bunaithe ar ranníocaíochtaí árachais shóisialta: Sochar Cuardaitheora Poist, Sochar Breoiteachta, Sochar Máithreachais, Pinsean Easláinte, Sochar Cúramóra agus Pinsean Stáit (Ranníocach).

Íocaíochtaí de réir tástála acmhainne

Is éard atá sna híocaíochtaí de réir tástála acmhainne ná íocaíochtaí a leagadh amach le haghaidh daoine nach bhfuil go leor ranníocaíochtaí ÁSPC acu le bheith incháilithe le haghaidh a gcoibhéis d’íocaíochtaí bunaithe ar árachas sóisialta. Sampla ná duine a bhíonn dífhostaithe agus a dhéanann iarratas ar Shochar Cuardaitheora Poist, ach go dteipeann orthu a bheith incháilithe toisc nach bhfuil dóthain ranníocaíochtaí aige nó aici. Is féidir leis nó léi iarratas a dhéanamh ar Liúntas Cuardaitheora Poist ina ionad - íocaíocht choibhéiseach atá tástáilte de réir acmhainne.

Ciallaíonn Tástáil Acmhainne go liteartha go ndéanfaidh an Roinn Coimirce Sóisialaí scrúdú ar na foinsí ioncaim uile atá agat chun tástáil an dtiteann siad faoi leibhéal áirithe. Athraíonn an modh tástála a bhaineann le do chuid acmhainní ó íocaíocht go híocaíocht. I gcásanna áirithe, ceadaítear méid áirithe airgid duit sula mbíonn tionchar ar bith aige ar do theidlíocht maidir le híocaíocht. Bíonn na rialacha a chinneann cé mhéid airgid gur féidir leat a choinneáil ag brath ar an íocaíocht ar a bhfuil iarratas á dhéanamh agat - is minic a thugtar "neamhaird ioncaim" ar an gcás seo.

Íocaíochtaí Uilíocha

Déantar íocaíochtaí uilíocha gan aird ar ioncam nó ar thaifead árachais shóisialta an duine. Bíonn siad ag brath go huile ar an éilitheoir ag sásamh cúinsí pearsanta ar leith. Sampla ná Sochar Leanaí (Liúntas Leanaí an téarma coitianta). Go simplí, caithfidh duine cleithiúnaí linbh a bheith ina gcónaí leo mar atá sainithe sa reachtaíocht leasa shóisialaigh. (Féadfaidh oibrithe imirceacha ó Bhallstáit LEE Sochar Leanaí a fháil má bhíonn a gcleithiúnaí linbh cónaitheach i mBallstát LEE eile.)

Rialacha

Tá na rialacha a bhaineann le híocaíochtaí leasa shóisialaigh leagtha amach sa reachtaíocht agus/nó treoirlínte riaracháin. Tá tromlach na dtreoirlínte mionsonraithe a rialaíonn íocaíochtaí ar fáil ar láithreán gréasáin na Roinne Coimirce Sóisialaí. Nuair a fhaigheann tú rochtain ar na catagóirí íocaíochtaí difriúla, ba chóir duit Saoráil Faisnéise a chliceáil ag barr an leathanaigh agus dul chuig na rannóga ábhartha.

Don chuid is mó íocaíochtaí árachais shóisialaigh agus íocaíochtaí cúnaimh shóisialaigh, is iad na hOifigigh Bhreithiúnacha a dhéanann an cinneadh cé atá i dteideal íocaíochtaí. Is oifigigh leasa shóisialaigh iad na hOifigigh Bhreithiúnacha a ceapadh faoin reachtaíocht leasa shóisialaigh. Déanann Oifigigh Leasa Pobail agus oifigigh sa Roinn Coimirce Sóisialaí faoi seach íocaíochtaí eile, ar nós na Scéime Liúntas Forlíontach Leasa Forlíontach.

Ciallaíonn scéimeanna riaracháin íocaíochtaí nach bhfuil bunaithe ar reachtaíocht, ach atá bunaithe ar chinntí an rialtais agus ar threoirlínte riaracháin. Áirítear leo sin na samplaí seo a leanas: Liúntas um Fhilleadh ar Obair, bronnadh creidmheasanna, an Liúntas Breosla agus Bónas na Nollag.

Má tá tú míshásta le cinneadh a dhéanann an Roinn Coimirce Sóisialaí, tá se de cheart agat achomharc a lorg má tá an íocaíocht bunaithe ar reachtaíocht. Déantar achomhairc leis an Oifig Achomharc Leasa Shóisialaigh, eagraíocht neamhspleách reachtúil. Faigh amach anseo conas achomharc a lorg ón Roinn Coimirce Sóisialaí.

Má tá tú míshásta le cinneadh maidir le scéim riaracháin, is féidir leat athbhreithniú inmheánach a lorg. Sa chás seo cuireann tú do chás os comhair oifigigh níos sinsearaí laistigh den Roinn agus iarrann tú athbhreithniú inmheánach le d'iarratas a mheas arís. Ba chóir duit an oiread eolais bhreise agus is féidir leat a chabhródh le do chás a chur faoi bhráid an oifigigh.

Éilimh chalaoiseacha

D'fhéadfadh fíneálacha móra nó príosúnacht suas go dtí 3 bhliain a leanúint as pionóis mar gheall ar ráiteas míthreoracha nó bréagacha um íocaíocht leasa shóisialaigh a fháil. I 2011 d’fhoilsigh an Roinn Coimirce Sóisialaí Tionscnamh Calaoise nua (pdf) chun dul i ngleic le calaois leasa shóisialaigh.

Is féidir leat tuairisc faoi chásanna calaoise d'fhéadfadh a bheith ann a thabhairt don Roinn.

Rataí

Rátaí íocaíochta agus cleithiúnaithe

Roinntear íocaíochtaí leasa shóisialaigh in íocaíochtaí don éilitheoir, ar a dtugtar an "ráta pearsanta" íocaíochta agus íocaíochtaí do dhuine fásta agus cleithiúnaithe linbh ar bith. Tugtar sonraí san LS 19 Leabhrán na Rátaí Íocaíochta, a fhoilsíonn an Roinn Coimirce Sóisialaí gach bliain, faoin méid airgid atá iníoctha maidir le gach scéim agus an méid a bhronnfar ar chleithiúnaithe an éilitheora.

Cleithiúnaí aosaigh

Tugtar duine fásta cáilithe ar chleithiúnaí aosaigh an éilitheora. Is féidir íocaíocht le haghaidh duine fásta cáilithe a íoc do dhuine atá cothaithe go hiomlán nó go príomha ag éilitheoir mar seo a leanas:

  • Céile, páirtnéir sibhialta nó comhchónaitheoir

  • Duine os cionn 16 bliana d’aois a thugann cúram do chleithiúnaí linbh an éilitheora.

Tuilleadh eolais ar fáil inár ndoiciméad faoi éileamh a dhéanamh le haghaidh cleithiúnaí linbh.

Cleithiúnaí linbh

Tagraítear don chleithiúnaí linbh mar leanbh cáilithe. Caithfidh leanbh cáilithe:

  • A bheith ina ghnáthchónaí sa Stát
  • Gan a bheith faoi choinneáil i scoil cheartúcháin nó scoil saothair
  • An coinníoll aoise a shásamh.

Breathnaítear ar leanaí faoi bhun 18 mbliana d’aois mar leanaí cáilithe. Déantar íocaíochtaí le cleithiúnaithe linbh i gcás leanaí os cionn 18 mbliana d’aois faoi chúinsí áirithe.

Tuilleadh eolais ar fáil inár ndoiciméad faoi éileamh a dhéanamh le haghaidh cleithiúnaí linbh.

Conas iarratas a dhéanamh

Más mian leat iarratas a dhéanamh ar íocaíocht leasa shóisialaigh áirithe, ba chóir duit teagmháil a dhéanamh le d’oifig leasa shóisialaigh ó Ionad Intreo áitiúil chun foirm iarratais agus bileog faisnéise a fháil. Tá seoladh agus uimhir theileafóin d’oifig leasa shóisialaigh ó Ionad Intreo áitiúil ar fáil san eolaire teileafóin freisin. Tá foirmeacha áirithe ar fáil ón Oifig Leasa Shóisialaigh Áitiúil.

Mura bhfuil tú sásta le cinneadh na Roinne i ndáil leis an íocaíocht, is féidir leat teagmháil a dhéanamh leis an Oifig Achomhairc Leasa Shóisialaigh chun foirm achomhairc a fháil agus sonraí maidir le conas achomharc a dhéanamh.

Más féidir, déan iarracht comhairle neamhspleách a fháil ó d’Ionad Faisnéise do Shaoránaigh áitiúil faoi conas achomharc a dhéanamh ar chinneadh.

Dáta an Leasaithe Deireanaigh: 28 March 2014

Teanga

English

Ábhar Gaolmhar

  • Cúnamh sóisialach in Éirinn
    Ní mór duit gnáthchónaí a bheith agat in Éirinn agus ní mór duit tástáil acmhainne a shásamh le cáiliú do na híocaíochtaí cúnaimh shóisialaigh. Liostaíonn an doiciméad seo na híocaíoctaí cúnaimh shóisialaigh éagsúla ón Roinn Coimirce Sóisialaí.
  • Tástáil mhaoine
    Chun cáiliú d' íocaíocht cúnaimh shóisialaigh caithfidh tú tástáil mhaoine a shásamh. Scrúdaíonn tástáil mhaoine d'fhoinsí ioncaim go léir. Mar sin féin, ní thógtar roinnt ioncaim san áireamh agus do mhaoin á meas.
  • Liúntas Leasa Forlíontach
    Liúntas Leasa Forlíontach é íocaíocht do dhaoine incháilithe atá gan ioncam. Cur síos gairid ar na coinníollacha teidlíochta ar Liúntas Leasa Forlíontach lena n-áirítear an scrúdú maoine.

Téigh i dteagmháil linn

Má tá ceist agat a bhaineann leis an ábhar seo, is féidir leat glao a chur ar an tSeirbhís Ghutháin um Fhaisnéis do Shaoránaigh 0761 07 4000 (Luan go hAoine idir 9rn agus 8in) no trí bhualadh isteach san Ionad Faisnéise do Shaoránaigh is gaire duit.