Dualgas an fhostóra árachas sóisialta (ÁSPC) a íoc

Réamhrá

Íocann an chuid is mó de dhaoine fostaithe d'aois os cionn 16 bliana ranníocaíocht i dtreo árachais sóisialta. Tá an méid a íocann tú bunaithe ar do chuid tuillimh agus ar an gcineál oibre a dhéanann tú. Ar an gcúis seo glaoitear Árachas Sóisialta Pá-Choibhneasa (ÁSPC) air.

I bhfírinne, déanann an dlí d'fhostóir freagrach as ÁSPC, cé go mb'fhéidir go mbeidh ort scair an fhostaí a íoc. Tá an méid ÁSPC a íocann tú féin agus d'fhostóir ag brath ar d'aicme árachais shóisialta. Tá d'aicme árachais shóisialta ina theannta sin ag brath ar do chuid tuillimh agus ar an gcineál oibre a dhéanann tú. Léigh anseo chun breis faisnéise a fháil ar na haicmí árachais shóisialta difriúla.

Baineann d'fhostóir do ranníocaíocht ÁSPC go díreach as do chuid pá. Déanann na Coimisinéirí Ioncaim ansin é a bhailiú agus coinníonn d'fhostóir agus an Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí araon taifead ar do chuid ranníocaíochtaí. San Acht um Íoc Pá 1991, caithfear duillín pá a thabhairt duit nuair a íoctar tú. Caithfear an asbhaint an ÁSPC bheith nótáilte ar do dhuillín pá.

Íocann d'fhostóir ranníocaíochtaí ÁSPC thar do cheann chomh maith. Ní bhaintear an t-airgead (ranníocaíocht) seo as do chuid pá. Is é sin ranníocaíocht d'fhostóra féin don Chiste Árachais Sóisialta náisiúnta. Déanann na Coimisinéirí Ioncaim é seo a bhailiú agus tá taifead den ranníocaíocht coinnithe ag an Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí. Foilsíonn an Roinn faisnéis d'fhostóirí - Treoir an Fhostóra ar an gcóras ranníocaíochta Árachais Sóisialta Pá-Choibhneasa (ÁSPC) SW3.

Rialacha

Teastaíonn d'Uimhir Phearsanta Seirbhíse Poiblí (UPSP) ó d'fhostóir chun ranníocaíochtaí árachais sóisialta a dhéanamh thar do cheann. Mura ndéanann d'fhostóir an ranníocaíocht ÁSPC ceart, beidh d'fhostóir freagrach as costas na ranníocaíochta iomláine agus aon riaráistí a bheadh le híoc. D’fhéadfadh sé a bheith mar thoradh ar theipeadh ar an bhfreagracht seo go bhféadfaí ÁSPC nár íocadh a aisghabháil sa chúirt mar fhiacha ag an Stát.

Mura ndéanann d'fhostóir ranníocaíochtaí ÁSPC thar do cheann, d'fhéadfadh go mbeadh dualgas ar d'fhostóir íocaíochtaí leasa shóisialaigh áirithe, a fuair tú go neamhdhlíthiúil agus tú ag obair dó, aisíoc leis an Roinn. D’fhéadfadh go mbeadh d’fhostóir freagrach freisin as aon sochar a chaill tú de thoradh nár íoc sé ranníocaíochtaí ÁSPC thar do cheann. Chomh maith leis d’fhéadfadh go mbeadh d’fhostóir freagrach as aisíoc cúnamh leasa shóisialaigh a n-íocadh leat in áit sochar caillte.

Iniúchtaí ÁSPC

Gach bliain, tugann cigirí na Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí cuairt ar mórán fostóirí. Is é cuspóir na iniúchtaí ná fostóirí a aimsiú:

  • Nach n-íocann aon ranníocaíochtaí ÁSPC dá bhfostaithe
  • Nach gcoinníonn taifid chuí díobh
  • A spreagann fostaithe chun íocaíochtaí dífhostaíochta a éileamh
  • A dhéanann ganniontráil ar an bpá atá á íoc le fostaithe.

Tá cumhacht ag cigirí na Roinne taifid a iniúchadh agus tá pionóis do dhaoine a chuireann bac ar nó a dhiúltaíonn faisnéis a sholáthar, nó a theipeann orthu taifid agus doiciméid a choinneáil agus a tháirgeadh.

Fostaithe ar post thar lear

I gcásanna áirithe, bailítear ranníocaíochtaí PRSI ó fhostaithe atá inárachaithe faoi reachtaíocht leasa shóisialta Éireann, ach nach bhfuil faoin gcóras ÍMAT (PAYE). An Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí atá i mbun an Chóras Bailithe Speisialta, a bhailíonn na ranníocaíochtaí.

Faoi Rialacháin an AE agus faoi chomhaontuithe déthaobhacha slándála sóisialaí, ceadaítear d’oibrithe ar post, a gcuirtear thar lear ar phoist ghearrthéarmacha ó Éirinn chuig an tír eile, ceadaítear dóibh fanacht faoi réir PRSI na hÉireann in áit athrú go córas Leasa Shóisialaigh na tíre eile. Mar shampla, má tá tú fostaithe in Éirinn agus má chuireann d’fhostóir tú thar lear ar phost gearrthéarmach chuig stáit eile den AE, fanfaidh tú faoi réir chóras PRSI de chuid na hÉireann agus beidh tú ag íoc PRSI ar feadh tréimhse 24 mí. Caithfidh d’fhostóir foirm A1 ( roimhe seo E101) teastas ( le fáil ó Aonad Bailithe Speisialta an PRSI) a chomhlánú, foirm a bheidh le taispeáint d’údaráis leasa shóisialaí sa bhallstáit chuig a gcuirtear ar post tú. Tá tuilleadh eolais ar fáil ar an gCóras Bailithe Speisialta (SW 63).

Má chuireann fostóir tú ar phost gearrthéarmach chuig tír nach bhfuil faoi réir rialacháin an AE nó chuig tír nach bhfuil Comhaontú Déthaobhach Slándála Sóisialaí aici le hÉirinn, beidh tú freagrach as ranníocaíochtaí PRSI in Éirinn go ceann bliana. Má mhaireann an post thairis sin, féadfar go mbeifeá freagrach as ranníocaíochtaí PRSI in Éirinn ar feadh tréimhse níos faide. Is féidir le fostaithe nach bhfuil faoi réir chóras PRSI Éireann, ranníocaíochtaí deonacha a dhéanamh.

Oibrí sannta in Éirinn
Má tá oibrí ina c(h)ónaí i dtír nach bhfuil clúdaithe ag Rialúcháin an AE, nó nach bhfuil Comhaontú Déthaobhach Slándála Sóisialaí ag Éirinn leo agus má chuirtear é/í ag obair ghearrthéarmach in Éirinn ag fostóir nach bhfuil cláraithe in Éirinn nó nach bhfuil príomhionad an ghnó acu in Éirinn, i dTuaisceart Éireann, sa Bhreatain nó Oileán Mhanann, d’fhéadfadh sé/í a bheith díolmhaithe ó ranníocaíochtaí ÁSPC na hÉireann a íoc ar feadh tréimhse suas go dtí 12 mhí.

Ag íoc ranníocaíochtaí ÁSPC le linn breoiteachta

Má íocann d'fhostóir tú nuair atá tú breoite, leanfaidh tú ag íoc ÁSPC. Leanfaidh fostóirí áirithe tú a íoc nuair atá tú as obair de bharr breoiteachta chomh fada agus go dtugann tú aon íocaíocht Sochair Breoiteachta a fhaigheann tú ón Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí don fhostóir. Sa chás seo, ní íocann d'fhostóir ach ranníocaíocht ÁSPC ar an méid pá breoiteachta lúide an méid Sochair Breoiteachta.

Má íocann d'fhostóir tú nuair atá tú breoite agus ceadaíonn duit d'íocaíocht Sochair Breoiteachta a choinneáil, íoctar ranníocaíocht ÁSPC d'fhostóir ar an méid iomlán pá breoiteachta, ag déanamh neamhaird den íocaíocht Sochair Breoiteachta.
Mura n-íocann d'fhostóir tú nuair atá tú as obair trí bhreoiteacht, níl aon ranníocaíochtaí ÁSPC le híoc.

Rátaí

Beidh an méid ÁSPC a íocann tú féin agus d'fhostóir ag brath ar do chuid tuillimh agus an Aicme Árachais Shóisialta ina bhfuil tú faoi árachas.

Fostaithe Aicme A

Má tá níos lú ná €352 á thuilleamh agat ar an iomlán sa tseachtain (sula mbaintear cáin), ní íocfaidh tú aon árachas sóisialach. Ní chiallaíonn seo nach bhfuil ranníocaíocht á fáil agat. Tá tú cumhdaithe go fóill ag árachas sóisialach Aicme A. Tá árachas sóisialach á íoc ag d’fhostóir thar do cheann.

Má thuilleann tú breis agus €352 sa tseachtain, íocann tú ÁSPC 4% ar do thuillimh go léir. Tugadh creidmheas ÁSPC isteach in 2016, a laghdaíonn an méid ÁSPC atá iníoctha do dhaoine a thuilleann idir €352.01 agus €424 sa tseachtain. Tá an creidmheas barrchaolaithe agus braitheann méid an chreidmheasa ar do chuid tuilleamh. Is é an creidmheas uasta €12. Mar shampla, má thuilleann tú €352.01 sa tseachtain, gheobhaidh tú an creidmheas uasta ÁSPC €12. I dtaobh na dtuilleamh €352.01 seo, b’ionann a bheadh do mhuirear ÁSPC (a ríomhtar amhail 4% de do chuid tuilleamh) agus €14.08. I ndiaidh go n-asbhaintear an creidmheas €12, íocfaidh tú ÁSPC €2.08.

Má thuilleann tú idir €352.01 agus €424 sa tseachtain, laghdaítear an creidmheas uasta €12 faoin séú cuid de mhéid do thuilleamh seachtainiúil os cionn €352.01.

Deimhníonn tú cé mhéid ÁSPC a íocfaidh tú i gceithre chéim. Ar dtús, déan an séú cuid de do chuid tuilleamh os cionn €352.01 a ríomh. Dealaigh seo ón gcreidmheas uasta €12 chun do chreidmheas ÁSPC a dheimhniú. Ansin ríomh an bunmhuirear ÁSPC ar 4% de do thuillimh. Ar deireadh, asbhain do chreidmheas ÁSPC ón muirear ÁSPC. Is é an toradh an méid ÁSPC a íocann tú.

Mar shampla, i dtaobh olltuillimh sheachtainiúla €377:

  1. Is é an séú cuid de do thuillimh os cionn €352.01 ná €377-€352.01 = €24.99, roinnte ar 6 = €4.17.
  2. Dealaigh seo ón gcreidmheas uasta €12, agus fágtar creidmheas €7.83.
  3. Is é an bunmhuirear ÁSPC 4% de €377 = €15.08.
  4. Íocfaidh tú ÁSPC €7.25 gach seachtain (€15.08 lúide do chreidmheas ÁSPC €7.83).

Tabhair cuairt ar welfare.ie chun teacht ar bhreis faisnéise faoin gcreidmheas ÁSPC agus chun teacht ar shamplaí de ríomhanna le haghaidh leibhéil éagsúla ioncaim.

ÁSPC Fostóra

Íocann fostóirí ÁSPC fostóra Aicme A 8.6% ar thuillimh sheachtainiúla a fhad le €376. Íocann fostóirí ÁSPC fostóra Aicme A 10.85% ar thuillimh sheachtainiúla os cionn €376.

Is féidir leat teacht ar a thuilleadh faisnéise faoin méid ÁSPC a íoctar i ngach aicme.

Conas iarratas a dhéanamh

Baineann d'fhostóir do ranníocaíocht ÁSPC as do chuid pá. Mar fhostaí a íocann ranníocaíochtaí ÁSPC, tá tú i dteideal de réir dlí scrúdú a dhéanamh ar an taifead ÁSPC coinnithe ag d'fhostóir fút nó is féidir leat ráiteas de do thaifead a fháil ó d'fhostóir gach 3 mhí.

Is féidir leat teagmháil a dhéanamh chomh maith le Rannóg na dTaifead sa Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí chun do thaifead ÁSPC a sheiceáil.

Deimhníonn Foirm IA49 go gceapann tú nár chloí d’iar-fhostóir le rialacháin leasa shóisialaigh. Dá bharr sin, déanfar fiosrúchán ar íocaíocht PRSI an fhostóra.

Is féidir leat cóip de do thaifead PRSI a fháil ar líne ag MyWelfare.ie. Má bhíonn deacracht agat agus tú ag úsáid na háise ar líne seo, is féidir leat dul i dteagmháil le foireann seirbhíse custaiméirí de chuid Thaifid PRSI (féach ‘Cá ndéantar iarratas’).

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Rannóg um Taifead ÁSPC

Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí
Bóthar Mhic Artúir
Ard Rámhann
Bun Crannacha
Dún na nGall
Éire

Teil:(01) 471 5898 (If calling from outside the Republic of Ireland please call +353 1 471 5898)
Lóghlao:1890 690 690 (Note: the rates charged for using 1890 (Lo-call) numbers may vary)
Láithreán Gréasáin: http://www.welfare.ie/

Rannóg Bailithe Speisialta

Roinn Gnóthaí Fostaíochta agus Coimirce Sóisialaí
Oifig Seirbhísí Leasa Shóisialaigh
Bóthar Chorcaí
Port Láirge
Éire

Teil: (01) 471 5898 (If calling from outside the Republic of Ireland please call + 353 1 471 5898)
Lóghlao: 1890 690 690 (Note: the rates charged for using 1890 (Lo-call) numbers may vary)

Page edited: 3 September 2018