Ag éileamh do chleithiúnaí aosaigh

Rialacha

Ní mór duit íocaíocht phearsanta leasa shóisialaigh a bheith á fáil agat chun Méadú i leith Duine Fásta Cáilithe a éileamh. Ní féidir le do chleithiúnaí aosaigh íocaíocht leasa shóisialaigh a bheith acu as a stuaim féin, seachas i gcás:

• Sochar Míchumais
• Sochar Bás Díobhálacha Ceirde i ndáil le Dílleachta
• Sochar Linbh
• Íocaíocht Chaomhnóra
• Liúntas Cúram Baile
• Liúntas Leasa Forlíontach
• Liúntas Cúram Altranais nó Liúntas Cúramóra Leathráta

Maidir leis an gcuid is mó d’íocaíochtaí leasa shóisialaigh, caithfidh do chleithiúnaí aosaigh olltuilleamh nó ioncam seachtainiúil (roimh cháin agus asbhaintí ÁSPC) níos lú ná €100 a bheith acu. Má tá do chleithiúnaí aosaigh ag tuilleamh níos lú ná €100, gheobhaidh tú Méadú iomlán i leith Duine Fásta Cáilithe (IQA). Má tá do chleithiúnaí ag tuilleamh idir €100 agus €310 gheobhaidh tú ráta laghdaithe IQA. Má tá do chleithiúnaí aosaigh ag tuilleamh níos mó ná €310, ní bhfaighidh tú IQA.

Is éagsúil do na rialacha don Liúntas Cuardaitheora Poist (LCP), Liúntas Réamhscoir (LR), Liúntas Míchumais (LM) agus Cúnamh Feirme (CF). Do na híocaíochtaí seo, déantar d’ioncam teaghlaigh a mheasúnú i dtástáil mhaoine. Asbhaintear do mhaoine iomlána teaghlaigh ansin ón íocaíocht uasta (seo an ráta pearsanta, lena n-áirítear aon mhéaduithe i leith cleithiúnaithe aosaigh agus linbh) leis an tsuim chruinn den LCP, LM nó CF a dheimhniú a bhfuil tú ina dteideal.

Má tá íocaíocht leasa shóisialaigh ag do chéile, páirtnéir sibhialta nó ag do chomháititheoir (féach na heisceachtaí thuas) as a stuaim féin nó má tá siad ag freastal ar chúrsa FÁS nó VTOS agus má tá liúntas á fháil acu as a stuaim féin, ní féidir leat IQA a fháil ar a son ach is féidir leat méadú leathráta i leith gach linbh cháilithe a fháil.

Scaradh, páirtnéirí sibhialta nach gcónaíonn le chéile, colscaradh nó páirtnéireacht shibhialta dhíscaoilte

Má tá tú scartha ach ag tabhairt íocaíocht sheachtainiúil cothabhála de €124.80 (suim reatha an Mhéadaithe i leith Duine Fásta Cáilithe le haghaidh an Liúntais Chuardaitheora Poist) ar a laghad do do chéile nó do pháirtnéir sibhialta in aghaidh na seachtaine, is féidir leat ‘Méadú i leith Duine Fásta Cáilithe’ a fháil chomh maith le d'íocaíocht phearsanta leasa shóisialaigh. Ní féidir le do chéile nó do pháirtnéir sibhialta a bheith ina c(h)ónaí le duine eile. Chun ráta iomlán an Mhéadaithe i leith Duine Fásta Cáilithe a fháil, ní féidir ioncam seachtainiúil os cionn €100 a bheith ag do chéile nó do pháirtnéir sibhialta gan cothabháil a chur san áireamh. Má tá ioncam do chéile nó do pháirtnéara shibhialta idir €100 agus €310, d'fhéadfá ráta laghdaithe an Mhéadaithe i leith Duine Fásta Cáilithe a fháil. Níl ráta laghdaithe an Mhéadaithe i leith Duine Fásta Cáilithe ar fáil i dtaca le LCP, LR, LM ná CF - féach thuas.

Cleithiúnaithe fásta nach do chéile, do pháirtnéir sibhialta ná do chomhchónaitheoir iad

Má tá tú singil, i do bhaintreach, i do bhaintreach fir, scartha, i d’iar-pháirtnéir sibhialta nó mura bhfuil i do chónaí in éineacht le do pháirtnéir agus i do chónaí in éineacht le duine atá 16 bliana d’aois nó os a chionn nach bhfuil ioncam seachtainiúil os cionn €100 aige/aici, is féidir leat an Méadú i leith Duine Fásta Cáilithe a éileamh dóibh chomh fada is atá sé/sí ag tabhairt aire do leanaí cleithiúnacha de do chuid.

Má tá do chleithiúnaí aosaigh ag tuilleamh idir €100 agus €310 gheobhaidh tú ceann laghdaithe. Más duine scartha tú, ní féidir leat a bheith ag cónaí leis/léi nó cothabháilte go hiomlán ag do chéile. Níl aon rátaí laghdaithe MDFC do LCP, LR, LM agus CF (féach thuas).

Íocaíochtaí Cúnaimh Shóisialta

Má tá tú ag fáil íocaíochta cúnaimh shóisialta, tógtar ioncam do le chéile/pháirtnéir sibhialta/chomhchónaitheoir sa tástáil mhaoine do d'íocaíocht.

Íocaíochtaí Árachas Sóisialach (ÁSPC)

Má tá tú ag fáil íocaíochta cúnaimh shóisialta, déantar ioncam do dhuine fásta cleithiúnach a mheasúnú sa tástáil acmhainne dod' íocaíocht.

Déantar ioncam dhuine fásta cleithiúnach a mheasúnú i gcomhair íocaíochtaí árachais shóisialta mar seo a leanas:

Fostaíocht agus féinfhostaíocht

Déantar meánioncam seachtainiúil do chéile, páirtnéara shibhialta nó comhchónaitheora ó fhostaíocht nó ó fhéinfhostaíocht a mheasúnú (déantar an t-ollioncam seachtainiúil a mheasúnú, ní cheadaítear asbhaintí i gcomhair cánach, ranníocaíochtaí ÁSPC nó costais phearsanta). Má íoctar leis an duine ar bhonn míosúil, déantar an mheáníocaíocht sheachtainiúil thar thréimhse an dá mhí roimhe a áireamh. Má íoctar leis nó léi go seachtainiúil nó gach coicíse, úsáidtear an mheáníocaíocht sheachtainiúil thar na sé seachtaine roimhe sin.

Chun íocaíocht ó fhéinfhostaíocht a ríomh, roinntear an t-ioncam a fuarthas sa bhliain cánach iomlán seo caite ar 52 chun an meánioncam seachtainiúil a fháil.

Caipiteal

Déantar ioncam ó chaipiteal, mar shampla, maoin, coigilteas agus infheistíochtaí, a mheasúnú chomh maith.

Nuair atá caipiteal agat i gcomhpháirt le duine eile, déantar é a mheasúnú ar bhonn go bhfuil leath den luach ag do chéile, páirtnéir sibhialta nó comhchónaitheoir,

Tá tuilleadh eolais maidir leis an gcaoi a ndéantar caipiteal a luacháil ar fail inár gcáipéis Caipiteal agus íocaíochtaí leasa shóisialaigh.

Ioncam ó fhoinsí eile

Clúdaíonn ioncam ó fhoinsí eile ioncam cíosa ó mhaoin atá ligthe ar cíos, ioncam ó phinsean ceirde, íocaíochtaí leasa shóisialaigh eachtracha, ioncam ó chiste iontaobhais, ioncam faoi ghníomhas cúnaint, ioncam airgead tirim eile, srl.

Ríomhtar é ar bhonn seachtainiúil.

Ní thógtar na híocaíochtaí leasa shóisialaigh seo a leanas san áireamh mar ioncam:

• Sochar Míchumais
• Sochar Báis Díobhálacha Ceirde maidir le Dílleachta
• Íocaíocht Chaomhnóra (Ranníocach)
• Íocaíocht Chaomhnóra (Neamhranníocach)
• Sochar Leanaí
• Liúntas Cúram Baile
• Liúntas Leasa Forlíontach