Cás-staidéar: Ioncam lánúine ó íocaíochtaí cuardaitheora poist a uasmhéadú

(Nuashonraíodh an cás-staidéar faoi dheireadh 30 Bealtaine 2017)

Tá Máire ag obair, agus í ag tuilleamh €224 in aghaidh na seachtaine. Táthar tar éis a cuid laethanta ag obair a laghdú go buan chuig 3 lá. Bíonn sí i dteideal Sochair Chuardaitheora Poist (SCP). Toisc go bhfuil a cuid laethanta ag obair laghdaithe go buan is amhlaidh a dhéanfar measúnú uirthi don SCP mar oibrí páirtaimseartha agus gan mar oibrí gearrama.

Tá Seán tar éis bheith gan obair le hachar fada agus tá a éileamh SCP tar éis teacht chun deiridh. Tá sé tar éis iarratas a dhéanamh ar Liúntas Cuardaitheora Poist (LCA). Tá sé tar éis tairiscint ar phost páirtaimseartha a fháil freisin, agus beidh sé ag obair 2 lá agus ag tuilleamh €100 in aghaidh na seachtaine.

Tá 2 leanaí ag Seán agus Máire d'aois 7 agus 12 bliain. Níl aon acmhainn inmheasúnaithe acu seachas óna gcuid fostaíochta.

Cad iad na híocaíochtaí leasa shóisialaigh ar féidir le Seán agus Máire a éileamh agus cad iad na híocaíochtaí lena n-uasmhéadófar a n-ioncam teaghlaigh?

Freagra

I gcás Mháire agus Sheáin, ní foláir duit 4 áireamh ar leithligh a dhéanamh chun fáil amach an íocaíocht leasa shóisialaigh nó an meascán íocaíochtaí lena n-uasmhéadófar a n-ioncam.

Ní foláir duit a dteidlíocht leasa shóisialaigh a áireamh bunaithe ar na 4 chúrsa seo a leanas:

  1. Déanann Seán éileamh ar LCP don teaghlach go léir – féach ‘Measúnú 1’ thíos
  2. Déanann Máire éileamh ar SCP don teaghlach go léir – féach ‘Measúnú 2’ thíos
  3. Déanann Seán éileamh ar LCP agus Máire éileamh ar Fhorlíonadh Ioncaim Theaghlaigh (FIT) – féach ‘Measúnú 3’ thíos
  4. Déanann Seán agus Máire éileamh ar íocaíochtaí leasa shóisialaigh ar leithligh: Déanann Seán éileamh ar LCP agus Máire éileamh ar SCP – féach ‘Measúnú 4’ thíos.

Measúnú 1: Déanann Seán éileamh ar LCP don teaghlach go léir

Ráta pearsanta €193

Ráta MAC* €128.10

Ráta MLC** €59.60 (i gcomhair 2 leanaí)

Iomlán €380.70

Lúide acmhainn €98.00 (ó fhostaíocht Mháire – féach Nóta 1 thíos)

Lúide acmhainn €36 (ó fhostaíocht Sheáin – féach Nóta 2 thíos)

Iomlán LCP do Sheán €246.70

*Méadú d’Aosach Cáilithe (MAC)

**Méadú do Leanbh Cáilithe (MLC)

Ioncam iomlán i gcomhair Measúnú 1:

Suimítear a bhfoinsí ioncaim le chéile chun teacht ar a n-ioncam iomlán:

LCP Sheáin + ioncam Mháire ón obair + ioncam Sheáin ón obair = ioncam iomlán €246.70 + €224 + €100 = €570.70

Ioncam iomlán = €570.70

Measúnú 2: Déanann Máire éileamh ar SCP don teaghlach go léir

Ráta pearsanta €193

MAC €128.10 (nach laghdaítear toisc nach fiú ach €100 tuilleamh Sheáin)

MLC** €59.60 (i gcomhair 2 leanaí)

SCP Iomlán €380.70

Ní bhíonn Máire incháilithe chun LCP a éileamh ach amháin i gcomhair 2 lá toisc go n-oibríonn sí go páirtaimseartha 3 lá in aghaidh na seachtaine. Gheobhaidh sí dhá chúigiú (40%) den €380.70.

Is ionann íocaíochta LCP Mháire agus íocaíocht €152.28 i gcomhair 3 lá dífhostaíochta.

Ioncam iomlán i gcomhair Measúnú 2:

Suimítear a bhfoinsí ioncaim le chéile chun teacht ar a n-ioncam iomlán:

SCP Mháire + ioncam Mháire ón obair + ioncam Sheáin ón obair = ioncam iomlán

€152.28 + €224 + €100 = €476.28

Ioncam iomlán = €476.28

Measúnú 3: Déanann Seán éileamh ar LCP agus Máire éileamh ar FIT

1. Éileamh LCP Sheáin:

Ráta pearsanta €193

MAC ar bith

Leathráta MLC €29.80 (i gcomhair 2 leanaí)

Iomlán €222.80

Lúide acmhainn €49 (leath acmhainn Mháire – féach Nóta 1 agus 3 thíos)

Lúide acmhainn €18 (leath acmhainn Sheáin – féach Nóta 2 agus 3 thíos)

Iomlán LCP do Sheán €155.80

2. Éileamh FIT Mháire:

Suimigh a n-ioncam inmheasúnaithe le chéile:

Ioncam Mháire ón obair* €224 Ioncam Sheáin ón obair* €100

Íocaíocht LCP €155.80 le Seán

Ioncam iomlán inmheasúnaithe €479.80

*Ioncam ón obair lúide neamhshuimeanna

Teorainn FIT do lánúin le 2 leanaí €612
Lúide ioncam inmheasúnaithe teaghlaigh €479.80
€132.20

60% de 132.20 = €79.32

Íocaíocht FIT do Mháire = €80 (chothromú)

Ioncam iomlán i gcomhair Measúnú 3:

Suimítear a bhfoinsí ioncaim le chéile chun teacht ar a n-ioncam iomlán:

Íocaíocht FIT Mháire + ioncam Mháire ón obair + ioncam Sheáin ón obair + íocaíocht LCP Sheáin = ioncam iomlán

€80 + €224 + €100 = €559.80

Ioncam iomlán = €559.80

Measúnú 4: Déanann Seán agus Máire éileamh ar íocaíochtaí cuardaitheora poist:

1. Éileamh LCP Sheáin dó féin amháin:

Ráta pearsanta €193

MAC ar bith

Leath MLC €29.80 (i gcomhair 2 leanaí)

Iomlán €222.80

Lúide acmhainn €49 (leath acmhainn Mháire – féach Nóta 1 agus 3 thíos)

Lúide acmhainn €18 (leath acmhainn Sheáin – féach Nóta 2 agus 3 thíos)

Iomlán LCP do Sheán €155.80

2. Éileamh SCP Mháire di féin amháin:

Ráta pearsanta €193

MAC ar bith

Leath MLC €29.80 (i gcomhair 2 leanaí)

SCP Iomlán €222.80

Gheobhaidh sí dhá chúigiú de €222.80 ámh, toisc go n-oibríonn sí go páirtaimseartha 3 lá in aghaidh na seachtaine.

Is ionann íocaíocht SCP Mháire agus €89.12 - íocaíocht i gcomhair 3 lá dífhostaíochta.

Riail na híocaíochta uasta:

Caithfidh tú spás a leagan amach don íocaíocht uasta i d’áireamh sa chás go ndéantar éileamh ar íocaíochtaí ar leithligh – féach Nóta 4 thíos.

€155.80 + €222.80 = €378.60, ní mó an méid sin ná an íocaíocht uasta de €380.70, ionas nach laghdófar íocaíocht LCP Sheáin.

Ioncam iomlán i gcomhair Measúnú 4:

Suimítear a bhfoinsí ioncaim le chéile chun teacht ar a n-ioncam iomlán:

Íocaíocht LCP Sheáin + Ioncam Sheáin ón obair + íocaíocht SCP Mháire + Ioncam Mháire ón obair = ioncam iomlán

€155.80 + €100 + €89.12 + €224 = €568.92

Ioncam iomlán = €568.92

Conclúid

Is fearrde é an teaghlach sa chás-staidéar go hábhairín le Measúnú 1 (déanann Seán éileamh ar LCP don teaghlach go léir). D’fhéadfadh Measúnú 4 bheith ní b’fhearr ámh (déanann Seán agus Máire éileamh ar íocaíochtaí cuardaitheora poist ar leithligh) óir go mbíonn an bheirt pháirtí incháilithe don oiliúint agus don oideachas astu féin.

Nóta 1

Ríomhtar acmhainn Mháire ón obair do mheasúnú LCP Sheáin mar seo a leanas:

Ioncam ón obair ar fiú €224 é lúide €20 in aghaidh gach lá a oibríodh suas le huasmhéid €60 (3 lá). Déantar 60% den iarmhéid a mheasúnú mar acmhainn.

€224 - €60 = €164

60% as €164 = €98 (slánaithe)

Ríomhtar acmhainn Mháire mar €98

Nóta 2

Ríomhtar acmhainn Sheáin ón obair do LCP mar seo a leanas:

1. Ríomhtar meántuilleamh laethúil Sheáin:

Faigh a thuilleamh iomlán seachtainiúil inmheasúnaithe ón bhfostaíocht agus roinn é faoi líon na laethanta a d’oibrigh sé an tseachtain úd.

Tuilleamh iomlán seachtainiúil ÷ líon na laethanta a oibríodh = meántuilleamh laethúil.

€100 ÷ 2 = €50

2. Ríomh acmhainn laethúil Sheáin ón obair mar an chéad chéim eile

Déan neamhaird ar aon ioncam nár glacadh san áireamh ar dtús. Is ionann an t-ioncam nár glacadh san áireamh agus €20 in aghaidh gach lá a oibríodh suas le huasmhéid €60 (3 lá). Déantar 60% den iarmhéid a mheasúnú mar acmhainn ansin.

Meántuilleamh laethúil - €20 = iomlán

Iomlán x 60% = acmhainn laethúil ón obair.

€50 – €20 = 30

30 x 60% = €18

3. Ríomh acmhainn sheachtainiúil Sheáin ón obair ar deireadh

Iolraigh a acmhainn laethúil faoi líon na laethanta a oibríodh.

Acmhainn laethúil ón obair x líon na laethanta a oibríodh = acmhainn sheachtainiúil ón obair.

€18 x 2 = €36

Ríomhtar acmhainn Sheáin mar €36

Nóta 3

Déantar dhá leath den chomhacmhainn más rud é go mbíonn céile, páirtí sibhialta nó comhchónaitheoir:

  • Ag fáil íocaíochta leasa shóisialaigh (seachas (Sochar Linbh, Forlíonadh Luathchúraim Leanaí, Pinsean Míthreorach, íocaíocht caomhnóra, Liúntas Leasa Forlíontach, Liúntas Cúraim Bhaile agus Liúntas Cúramóra leathráta)
  • Ag déanamh cúrsa SOLAS nó VTOS agus go bhfaigheann siad liúntas astu féin

Is ionann acmhainn Mháire ón obair agus €98 – féach ‘Nóta 1’ thuas. Is ionann acmhainn Sheáin ón obair agus €36 – féach ‘Nóta 2’ thuas.

Déantar dhá leath d’acmhainn iomlán na lánúine i Measúnuithe 3 agus 4 toisc go bhfaigheann an bheirt acu íocaíochtaí leasa shóisialaigh. Faigheann Máire FIT agus Seán LCP i Measúnú 3. Faigheann Máire SCP agus Seán LCP i Measúnú 4.

Is ionann acmhainn Mháire dá thoradh sin agus €49, agus is ionann acmhainn Sheáin agus €18 do Mheasúnuithe 3 agus 4.

Nóta 4

Riail na híocaíochta uasta:

Má dhéanann duine amháin den lánúin éileamh ar Liúntas Cuardaitheora Poist agus faigheann an duine eile ceann de na híocaíochtaí leasa shóisialaigh a liostaítear thíos, ; ní féidir leis an méid iomlán a íoctar leis an lánúin an t-uasmhéid a íoctar le duine amháin (lena n-áirítear cleithiúnaigh) ar íocaíocht leasa shóisialaigh amháin a shárú. Is féidir leat an íocaíocht ag ráta níos airde a roghnú mar an phríomhíocaíocht ámh.

  • Sochar Breoiteachta
  • Pinsean Míthreorach (nuair a íoctar le Sochar Breoiteachta nó le Forlíonadh Éagumais)
  • Sochar Díobhála
  • Pinsean Easláine
  • Pinsean Stáit (Neamh-Ranníocach)
  • Pinsean Stáit (Ranníocach)
  • Sochar Cuardaitheora Poist
  • Liúntas Cuardaitheora Poist
  • Liúntas Réamh-Scoir (LRS)
  • Cúnamh Feirme

Sa chás go bhfaigheann an céile, an páirtí sibhialta nó an comhchónaitheoir le héilitheoir LCP SCP, is í an Roinn Coimirce Sóisialaí a dhéanann measúnú ar an íocaíocht uasta bunaithe ar an mbonn go mbíonn an duine lán-dífhostaithe. Ciallaíonn sé sin má fhaigheann an t-éilitheoir SCP laghdaithe (mar shampla 2 lá SCP) toisc go mbíonn siad ag obair, is amhlaidh a dhéanfar measúnú orthu go bhfaigheann siad SCP lánráta.

Is ionann an íocaíocht uasta don teaghlach sa chás-staidéar thuas: Ráta pearsanta + MAC + MLC (lánráta do 2 leanaí) = íocaíocht uasta don teaghlach

€193 + €128.10 + €59.60 = €380.70

Is lú comh-íocaíocht LCP Sheáin agus íocaíocht SCP Mháire i Measúnú 4 den chás-staidéar agus an íocaíocht uasta don teaghlach, agus is amhlaidh dá réir nach dtagann aon athrú ar íocaíocht LCP Sheáin.

Dá mba mhó comh-íocaíocht LCP agus SCP Mháire agus Sheáin ná an íocaíocht uasta don teaghlach, b’amhlaidh a laghdófaí íocaíocht LCP Sheáin faoin difríocht.

Page edited: 30 May 2017