Cearta cónaithe náisiúnach neamh-LEE

Réamhrá

Mura bhfuil tú i do shaoránach den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE) nó den Eilvéis, tá foirmeacha éagsúla de chearta cónaithe (cead chun fanacht) a ligeann duit cónaí in Éirinn.

Is í an Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais a thugann an cead chun fanacht in Éirinn agus is é atá i gceist le cead chun fanacht ná stampa speisialta formhuinithe ar do phas. Tugtar stampa cónaithe ar seo de ghnáth. Clúdaítear na cineálacha éagsúla stampaí agus an méid a gciallaíonn siad go mion inár ndoiciméad, Cineálacha an cheada cónaithe do náisiúnaigh neamh-LEE.

Má thugtar cead duit fanacht, formhuinítear Deimhniú Clárúcháin ar do phas - féach 'Deimhniú Clárúcháin' thíos.

Ag brath ar na cúinsí, d'fhéadfadh go mbeadh baill de do theaghlach in ann teacht go hÉirinn in éineacht leat, nó teacht chugat nuair atá tú anseo - féach 'Baill teaghlaigh' thíos.

Na hathruithe atá molta ar an dlí ar inimirce

Soláthraíonn an tAcht um Chosaint Idirnáisiúnta 2015, a thosaíonn an 31 Nollaig 2016, nós imeachta aonair iarratas ar cosaint idirnáisiúnta (stádas dídeanaithe agus fhochosaint) agus chead chun fanacht.

Rialacha

Doiciméadú

Más náisiúnach neamh-LEE tú agus go bhfuil sé ar intinn agat teacht chun cónaí in Éirinn, tá roinnt cáipéisí tábhachtacha ar gá a bheith agat sula dtagann tú anseo. San áireamh ar na cáipéisí seo tá:

  • Do phas: ar gá a bheith bailí ar feadh na tréimhse atá ar intinn agat fanacht ar a laghad
  • An víosa ábhartha: más saoránach de thír dá bhfuil víosa ag teastáil tú
  • Cead fostaíochta, víosa gnó nó cead gnó: má tá sé ar intinn agat obair nó dul i mbun gnó agus tú in Éirinn

Déanfaidh oifigeach inimirce iniúchadh ar do cháipéisí nuair a chuirfidh tú tú féin i láthair ag an bpointe isteach go hÉireann. D'fhéadfaí iarraidh ort fianaise a thaispeáint go bhfuil go leor airgid agat chun tú féin agus aon chleithiúnaithe a chothú don tréimhse atá ar intinn agat fanacht. D'fhéadfadh go mbeadh ort ceisteanna eile a fhreagairt a bhaineann led' iarratas ar chead chun fanacht. Tá sé de dhualgas ortsa an t-oifigeach inimirce a shásamh go bhfuil cúis mhaith agat do bheith in Éirinn. Ciallaíonn sé sin gur gá duit iad a shásamh go bhfuil d'fhaisnéis aitheantais barántúil.

Riachtanas doiciméid aitheantais a thabhairt ar aird

Soláthraíonn an tAcht um an Dlí Sibhialta (Forálacha Ilghnéitheacha) 2011 alt 34 gur mór do náisiúnaigh neamh-LEE atá ag teacht isteach sa Stát, pas nó doiciméad coibhéiseach a thabhairt nuair a iarrann oifigeach imirce orthu. (Roimhe seo, ní raibh sé sonraithe gur mór dóibh é a thabhairt.)

Éilítear ar náisiúnaigh neamh-LEE atá láithreach sa Stát doiciméad nó teastas chlárú a thabhairt don Aire, d’oifigeach imirce nó do Gharda, má iarrtar orthu, chun cruthú um chomhlíonadh ceada fanacht sa Stát. Ní bhaineann an riachtanas seo le daoine faoi bhun 16 bliana d’aois ach baineann sé anois le náisiúnaigh neamh-LEE a rugadh in Éirinn.

Ní bhaineann Alt 34 le daoine a fheidhmíonn an ceart atá acu chun saorghluaiseachta. Áfach, má iarrann aon duine cead teacht isteach nó cónaí in Éirinn ar bhonn náisiúntacht LEE nó cleithiúnaí náisiúnaigh LEE, ní mór dóibh leorfhianaise aitheantais agus náisiúntachta a sholáthar chun an bonn seo a fhaigh amach.

Deimhniú Clárúcháin

Má tá gach rud in ord, cuirfidh an t-oifigeach inimirce an stampa cuí ar do phas. Má bheidh tú ag fanacht níos faide ná 3 mhí, beidh ort clárú le hOifig Chlárúcháin Cé an Bhúrcaigh. nó led' oifig inimirce áitiúil agus eiseoidh siad Deimhniú Clárúcháin (ar a dtugtar cárta BNGSI chomh maith) duit - féach 'Conas iarratas a dhéanamh' thíos. Tá sé ar cóimhéid le cárta creidmheasa agus taispeánfaidh sé an cineál stampa cónaithe atá agat.

Ag brath ar do náisiúntacht agus do stádas dlíthiúil in Éirinn, féadann an cárta seo feidhmiú mar chárta cónaithe chomh maith, nó mar cháipéis cónaithe - féach thíos. Ní cáipéis aitheantais í: níl ann ach deimhniú gur chláraigh tú de réir mar is gá faoi dhlí inimirce na hÉireann.

Athrú stádas inimirce: Má tá cead chun fanacht agus Deimhniú Clárúcháin agat, is féidir iarratas a dhéanamh chun do stádas inimirce a athrú.

Baill teaglaigh

Bíonn sé de cheart agat mar sin baill do theaghlaigh a thabhairt chun cónaí leat ag brath ar na rialacha a ghabhann le do láithreacht in Éirinn. Mar shampla, má tá cead oibre agat, d'fhéadfá do theaghlach a thabhairt chun cónaí anseo tar éis duit a bheith ag obair anseo go dlíthiúil ar feadh bliana. Caithfidh tú a thaispeáint freisin go mbeidh tú in ann iad a chothú gan dul ar iontaoibh cistí poiblí. I gcleachtadh, ciallaíonn sé seo go bhfuil go leor airgid agat chun iad a chothú gan cháiliú d’Fhorlíonadh Ioncam Teaghlaigh (FIT). Braitheann an íocaíocht ar d'ioncam agus ar an méid cleithiúnaithe atá agat.

Tá tuilleadh faisnéise ar fáil inár ndoiciméad faoi chearta cónaithe do bhaill teaghlaigh.

Cuairteoirí agus daoine eile nach bhfuil cead acu obair

Má tá tú ag teacht go hÉirinn mar chuairteoir, thurasóir, chéile, pháirtnéir sibhialta nó chleithiúnaí dhuine a bhfuil cead fostaíochta acu nó chun cóireáil leighis a fháil, gheobhaidh tú stampa uimhir 3 ar do phas.

Má tá stampa 3 agat ní bheidh tú i dteideal oibriú ná dul i mbun gnó nó gairme ar bith fad is atá tú in Éirinn. Braithfidh an tréimhse dá mbeidh an stampa seo bailí ar do chúinsí.

Fad is atá siad ina gcónaí go dleathach sa Stát, tá cead ag céilí, páirtnéirí sibhialta agus cleithiúnaithe de chuid sealbhóirí Ceadanna Fostaíochta Scileanna Ríthábhachtacha, ceadanna reatha an Chárta Ghlais nó taighdeoirí iarratas a chur isteach ar Chead Fostaíochta Cleithiúnaí/Páirtnéara/Céile.

Daoine a bhfuil cead acu obair

Go ginearálta, más náisiúnaigh neamh-LEE thú, ní mór duit cead fostaíochta chun oibriú in Éirinn. Is féidir le mic léinn neamh-LEE áirithe obair ócáideach a dhéanamh. Chomh maith le sin ní gá do na grúpaí daoine áirithe seo a leanas atá stampa 4 cead cónaithe acu chead chun bheith ag obair in Éirinn:

Cearta Conartha AE

Más ball teaghlaigh neamh-LEE tú de shaoránach LEE nó Eilvéiseach a bhronnadh cead fanachta faoi Chearta Conartha AE, gheobhaidh tú do chárta cónaithe 4 EU FAM. Ina sealbhóir cárta 4 EU FAM, beifeá díolmhaithe ó víosa cé nach bhfuil ar gá duit víosaí a bheith agat, agus ní gá duit cead fostaíochta nó cead gnó.

Cead fostaíochta ar 5 bhliain
Má tá obair ar chead fostaíochta le 5 bhliain as a chéile déanta agat, ní gá duit cead oibre a bheith agat a thuilleadh. Ba chóir duit dul i dteagmháil le d' oifigeach inimirce áitiúil - féach 'Clárú' thíos - agus eiseoidh sé cead inimirce stampa 4 ar feadh aon bhliain amháin duit. Is féidir leat an cead a athnuachan gach bliain agus beidh tú ceadaithe chun aon fhostaíocht nó féinfhostaíocht a dhéanamh. Tá tuilleadh faisnéise faoin chead inimirceach seo ar fáil ar inis.gov.ie.

Cineálacha cáilithe eile

Má tá tú in Éirinn mar chéile, pháirtnéir sibhialta nó chleithiúnaí náisiúnach Éireannach nó náisiúnach LEE eile, nó náisiúnach Eilvéiseach, gheobhaidh tú stampa 4. Ciallaíonn sé sin nach gá duit cead fostaíochta ná cead gnó a fháil. Má chláraíonn tú leis na Gardaí, beidh an Deimhniú Clárúcháin (cárta BNGSI) a fhaigheann tú ina cáipéis chónaithe.

Gheobhaidh tú stampa 4 má thagann tú faoi cheann ar bith de na catagóirí seo a leanas: Dídeanaithe Coinbhinsiúin nó Cláir; iar-iarrthóirí tearmainn a tugtar cead chun fanacht dóibh.

Baineann an stampa seo leat chomh maith má tá tú ar aistriú laistigh de chuideachta. Braithfidh an tréimhse dá mbeidh an stampa seo bailí ar do chúinsí.

Cearta cónaithe fadtéarmacha

Ag brath ar do chúinsí, d'fhéadfá cearta cónaithe fadtéarmacha a fháil má tá tú i do chónaí go dleathach in Éirinn le 5 bliana anuas nó níos mó. Caithfidh tú clárú le húdaráis an Gharda Síochána agus Deimhniú Clárúcháin a fháil ach ní gá duit cead fostaíochta a bheith acu.

Má tá tú anseo ar bhonn choinníollacha ceada oibre le 5 bliana anuas nó níos mó, is féidir leat iarratas a chur isteach ar chead cónaithe sínte do 5 bliana eile. Is féidir le do chéile, pháirtnéir sibhialta agus do chleithiúnaithe cur isteach ar chónaí fadtéarmach chomh maith má tá siad ina gcónaí go dleathach in Éirinn le 5 bliana anuas ar a laghad. Má éiríonn led' iarratas, gheobhaidh tú stampa uimhir 4 ar do phas ar feadh 5 bliana agus ní gá duit cead chun obair in Éirinn. Gheobhaidh do chleithiúnaithe stampa uimhir 3 agus beidh riachtanas go mbeadh cead fostaíochta acu chun obair in Éirinn.

Seachas sin, má tá tú i do chónaí anseo go dleathach le breise agus 8 mbliana anuas (ach ní mar mhac léinn nó iarrthóir tearmainn) is féidir leat iarratas a chur isteach ar stampa uimhir 5 a fháil ar do phas, a thugann cead duit fanacht in Éirinn "gan choinníoll ama a bheith air". Beidh tú i dteideal oibriú nó dul i mbun gnó nó gairme fad is atá tú in Éirinn. Fanann an stampa bailí go dtí dáta éagtha do phas, agus is féidir é a athnuachan nuair a fhaigheann tú pas nua.

Má tá stampa 4 EU-FAM ar do phas agat, is féidir leat iarratas a chur isteach ar chárta cónaithe buan i ndiaidh duit 5 bliana a chaitheamh sa Stát - féach 'Conas iarratas a dhéanamh' thíos.

Is féidir iarratas a chur isteach ar shaoránacht Éireannach trí eadóirseacht chomh maith, i ndiaidh duit 5 bliana de chónaí ináirithe do chúiseanna saoránachta a chaitheamh anseo. Tá na riachtanais do chónaí maidir le saoránacht trí shaoránach Éireannach a phósadh nó páirtnéireacht shibhialta a dhéanamh níos trócairí.

Rataí

Tá táille €300 ar an Deimhniú Clárúcháin, ach níl ort an táille a íoc má tá tú i do:

  • Dhídeanaí Cláir
  • Dhídeanaí Coinbhinsiúin
  • Dhuine a athaontaíodh le dídeanaí dá leithéid faoi Alt 18 d'Acht na nDídeanaithe 1996.
  • Dhuine faoi bhun aois 18 ag am an chlárúcháin
  • Chéile, pháirtnéir sibhialta, baintreach no baintreach fir nó pháirtnéir sibhialta marthanach le saoránach Éireannach
  • Chleithiúnach ar náisiúnach AE agus go gcáilíonn tú ar chárta cónaithe faoi Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Saorghluaiseacht Daoine) 2015

Cónaí Fadtéarmacha: Faoi na Rialacháin Cónaithe Fadtéarmacha (Táillí) 2009 caithfidh tú táille €500 a íoc nuair deonófar thú cónaí fadtéarmacha.

Conas iarratas a dhéanamh

Má tá tú ag fanacht in Éirinn níos faide ná 3 mhí ba chóir duit dul chuig d'oifig chlárúcháin inimirce áitiúil. Iarraidh labhairt leis an oifigeach clárúcháin chomh luath agus is féidir nuair a shroicheann tú Éire. Laistigh de cheantar Bhaile Átha Cliath, is é an Oifig Chlárúcháin Cé an Bhúrcaigh - féach 'Cá háit a dhéanfaidh mé iarratas' thíos. Ó 15 Meán Fómhair 2016, caithfidh tú coinne a scríobh isteach ar líne chun cuairt a thabhairt air. Lasmuigh de Bhaile Átha Cliath, is é oifig chlárúcháin régiúnachCeanncheathrú Cheantair Áitiúil na nGardaí.

Cearta conartha AE

Caithfidh tú iarratas a dhéanamh ag baint leas as an bhfoirm EU 1 (pdf) do bhall teaghlaigh cáilithe agus as an mbileog mhínitheach (pdf) agus as an bhfoirm EU 1A (pdf) do bhall teaghlaigh ceadaithe agus as an mbileog mhínitheach (pdf).

Le haghaidh cárta cónaithe buan do bhall teaghlaigh atá ina chónaí sa Stát le 5 bliana anuas cuir iarratas isteach ag baint leasa as an bhfoirm iarratais EU 3 (pdf) agus as an mbileog mhínitheach (pdf). Ba chóir foirmeacha iarratais comhlánaithe a sheoladh ar ais chuig an Rannóg um Chearta sa Chonradh AE de chuid Sheirbhís Eadóirseachta agus Inimirce na hÉireann (SEIÉ).

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Oifig Chlárúcháin Cé an Bhúrcaigh

Seirbhís Eadóirseachta agus Inimirce na hÉireann
An Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais
13/14 Cé an Bhúrcaigh
Baile Átha Cliath 2
D02 XK70
Éire

Uaireanta Oscailte:Luan go Déardaoin 8rn go 9in, Aoine 8rn go 6in
R-phost: burghquayregoffice@justice.ie

Page edited: 9 January 2017