Cáin in Éirinn

Réamhrá

Má thagann tú go hÉirinn chun cónaí ann, tá cánacha éagsúla ann nach mór duit a íoc, ag brath ar do chúinsí pearsanta. Is iad na Coimisinéirí Ioncaim an comhlacht rialtais a dhéanann cánacha agus dleachtanna a mheas agus a bhailiú in Éirinn. Is gá duit uimhir Phearsanta Seirbhíse Poiblí (PSP) a bheith agat nuair a ghlacann tú le fostaíocht nó le féinfhostaíocht.

Íocann fostaithe agus daoine féinfhostaithe faoi bhun aois 66 bliain ranníocaíochtaí árachais shóisialaigh phá-choibhneasta (ÁSPC) anuas ar chánacha.

Cáin ar ioncam

Tá an t-ioncam go léir, nach mór, faoi dhliteanas cánach. Gearrtar cáin ar an gcéad chuid de d’ioncam, a mhéid le suim áirithe, ar an ráta caighdeánach cánach. Gearrtar an t-ardráta cánach ar fhuílleach d’ioncaim. Féadfaidh tú níos mó a léamh inár gcáipéis ar conas a ríomhtar do cháin ioncaim.

Asbhaineann a bhfostóir cáin ó phá fostaithe faoin gcóras Íoc mar a Thuillir (ÍMAT) Féadfaidh tú níos mó a léamh inár gcáipéis ar cháin agus obair a thosú. Má bhíonn ioncam ó fhoinsí eile ag fostaithe, ní mór dóibh cáin a íoc air seo.

Íocann daoine féinfhostaithe cáin ioncaim faoin gcóras féinmheasúnaithe ar na brabúis óna ngnólacht agus ar aon ioncam eile atá acu. Féadfaidh tú níos mó a léamh inár gcáipéis ar cháin agus daoine féinfhostaithe.

Do cháin a laghdú

Laghdaíonn creidmheasanna agus faoisimh chánach an méid cánach atá le híoc agat. Ríomhtar cáin mar chéatadán de d’ioncam. Asbhaintear do chreidmheasanna cánach uaidh seo chun an méid cánach is gá duit a íoc a ríomh, mar shampla, do chreidmheas pearsanta cánach. I gcásanna áirithe, féadfaidh tú faoiseamh a fháil le haghaidh costais ar leith, mar shampla, costais leighis. Féadfaidh tú níos mó a léamh inár gcáipéis ar chreidmheasanna agus faoisimh chánach.

Muirear Sóisialta Uilíoch

Cáin atá sa Mhuirear Sóisialta Uilíoch (MSU) ar d’ioncam a ghearrtar ar d’ollioncam sula n-asbhaintear aon ranníocaíochtaí pinsin nó ÁSPC. Féadfaidh tú níos mó a léamh inár gcáipéis ar an Muirear Sóisialta Uilíoch.

Cánacha eile

B’fhéidir go mbeidh ort Cáin Fháltas Caipitiúil a íoc ar aon bhronntanas nó aon oidhreacht a fhaigheann tú. Má tá maoin chónaithe in Éirinn agat, tá tú faoi dhliteanas Cáin Mhaoine Áitiúil a íoc. Má thuilleann tú ús ar choigiltí, íocann tú cáin ar an ús, ar a dtugtar Cáin Choinneála ar Ús Taisce (DIRT).

Go ginearálta, má cheannaíonn tú gluaisteán nua nó má iompórtálann tú gluaisteán isteach go hÉirinn, beidh sé faoi dhliteanas Cáin Chláraithe Feithiclí (CCF) agus ní mór é a chlárú leis na Coimisinéirí Ioncaim. Chomh maith leis sin, ní mór duit mótarcháin a íoc más mian leat d’fheithicil a thiomáint in áit phoiblí.

Cónaitheacht

Is féidir le cé acu an gcónaíonn nó nach gcónaíonn tú sa tír agus cé acu an í nó nach í Éire d’áit bhuan chónaithe tionchar a imirt ar do dhliteanas le haghaidh cánach in Éirinn. Go ginearálta, gearrfar cáin Éireannach ar d’ioncam domhanda a thuill tú nó a thagann aníos i gcaitheamh na bliana cánach ina bhfuil cónaí, gnáthchónaí no sainchónaí ort in Éirinn ar mhaithe le cuspóirí cánach. Féadfaidh tú níos mó a léamh inár gcáipéis ar chónaí agus sainchónaí cánach in Éirinn.

Mar gheall gur féidir cáin a ghearradh ar earra áirithe ioncaim sa tír ina bhfuil sé foinsithe agus sa tír ina bhfuil cónaí ort, an faighteoir, tá roinnt comhaontaithe um chánachas dúbailte ag Éirinn le líon tíortha eile chun cánachas dúbailte a sheachaint. Féadfaidh tú níos mó a léamh inár gcáipéis ar theacht go hÉireann chun cónaí ann agus cáin.

Breis faisnéise

treoir maidir le córas cánach na hÉireann do dhaoine atá ag bogadh go hÉirinn ar fáil ar láithreán gréasáin na gCoimisinéirí Ioncaim, revenue.ie.

Chun teacht ar bhreis faisnéise, féadfaidh tú teagmháil a dhéanamh le d’oifig chánach.

Page edited: 7 April 2016