Do cheart vótála

Réamhrá

Má tá iarratas déanta agat agus má tá glactha leat mar shaoránach Éireanach tá sé de cheart agat, ina dhiaidh sin, vóta a chaitheamh ag aon toghchán nó reifreann de chuid na tíre seo. Ní mór duit, áfach, déanamh cinnte de go bhfuil d'ainm ar chlár na dtoghthóirí.

Má tá conaí ort in Éirinn ach nach saoránach Éireannach tú, beidh cead agat vóta a chaitheamh i dtoghcháin áirithe.

An Clár Toghthóirí

Tá an fhreagracht ar gach aon údarás in Éirinn chun liosta toghthóirí a chur le chéile agus a fhoilsiú ina ceantar féin. Tugtar Clár na dToghthóirí ar seo. Is féidir le duine ar bith an Clár seo a scrúdú agus tá sé ar fáil i ngach oifig de chuid na n-údarás áitiúil gach oifig an phoist, stáisiún na nGardaí agus leabharlanna poiblí. Is féidir leat Clár na dToghthóirí a sheiceáil ar líne anseo.

Tá ainm agus seoladh an vótálaí sa Chlár, agus dáta breithe agus inscne le haghaidh crostagartha fosta. Le cur san áireamh i gClár na dToghthóirí, ní mór duit a líonadh amach foirm iarratais RFA atá ar fáil ó d'údarás áitiúil.

Cuirtear Clár Toghthóirí nua le chéile gach bliain agus foilsítear é ar an 1 Samhain. Tá saoránaigh atá ina gcónaí in Éirinn i dteideal vótáil ag gach toghchán. Is féidir le saoránaigh Bhriotánacha atá ina gcónaí in Éirinn vótáil i dtoghcháin áitiúla, Eorpacha agus Dála agus aithnítear iad leis an litir ‘D’. Is féidir le saoránaigh AE atá ina gcónaí anseo vótáil i dtoghcháin áitiúla agus Eorpacha agus tá litir ‘E’ lena n-ainm. Ní féidir le daoine a aithnítear leis an litir ‘L’ i gcoinne a n-ainm (saoránaigh neamh-AE), vótáil ach i dtoghcháin áitiúla.

Chun do shonraí a cheartú sa dréacht Chlár

Tá dreachtchlár ar fáil ar 1 Samhain gach bliain. Tá go dtí 25 Samhain agat le ceartúchán a dhéanamh nó le d’ainm a chur ar an liosta. Caithfidh tú an fhoirm RFA1 don dréacht Chlár a chomhlánú. B’fhéidir go n-iarrfaí doiciméid ort, amhail teastas breithe nó teastas eadóirsithe d’fhonn a chruthú go bhfuil tú incháilithe le vótáil. Má tá tú ag cur isteach mar gur aistrigh tú chuig seoladh nua, ní mór duit an t-eolas seo a chur isteach le d’iarsheoladh sa dóigh gur féidir do shonraí a bhaint ó chlár an cheantair sin. Foilsítear Clár leasaithe na dToghthóirí 1 Feabhra agus téann sé i bhfeidhm ar 15 Feabhra.

An Forlíonadh do Chlár na dToghthóirí

Má tá tú incháilithe le vótáil ach más amhlaidh gur chaill tú an spriocdháta le d’ainm a chur ar an gclár, is féidir leat iarratas a dhéanamh le bheith curtha isteach i bhForlíonadh an Chláir ar fhoirm RFA2. Cuirfidh sé ar do chumas vótáil in aon toghchán nó reifreann a reáchtáiltear le linn na bliana sin. Is féidir leat iarratas a dhéanamh le bheith curtha ar an gClár Forlíontach ar a laghad 15 lá roimh lá na vótaíochta. (Ní áirítear Domhnaí, laethanta saoire phoiblí agus Aoine an Chéasta mar chuid de na laethanta chuige sin.)

Tá tú i dteideal bheith curtha ar fhorlíonadh do Chlár na dToghthóirí ar lá a bhaineann tú 18 mbliana d’aois amach nó ina dhiaidh. Tig leat bheith curtha má thiteann an breithlá seo i ndiaidh dáta deiridh na n-iarratas ach atá ar lá vótála nó lá roimhe.

Má tá tú ag cur iarratais isteach le bheith ar an fhorlíonadh mar gheall ar athrú seolta is féidir leat úsáid a bhaint as foirm RFA3. Bainfidh é seo sonraí d’iarsheolta ón Chlár chomh maith.

Cé hiad na daoine ar féidir leo vótáil?

Ar an 15ú Feabhra ní mór duit a bheith 18 bliain, ar a laghad, an lá go dtagann an clár i bhfeidhm. Ní mór duit gnáthchónaí a bheith ort sa Stáit ar 1 Meán Fómhair sa bhliain sula dtéann An Chlár i bhfeidhm.

Mar go bhfuil cónaí ort in Éirinn tá cead vótála agat ach mar sin féin tá cineálacha áirithe toghcháin atá coscaithe ort vótáil iontu. Ní mór do na húdaráis cláracháin fios a bheith acu cén tír go bhfuil saorántacht agat leithe mar brathann cé na toghcháin go mbeadh cead agat páirt a ghlacadh iontu ar an eolas seo.

Is mar seo a leanas atá an ceart vótála:

  • Is féidir le saoránaigh Éireannacha vóta a chaitheamh ag ngach toghchán agus reifreann

  • Is féidir le saoránaigh Bhriotanacha vóta a chaitheamh ag toghchán na Dála, na hEorpa agus ag toghcháin áitiúla
  • Is féidir le saoránaigh eile den AE vóta a chaitheamh ag toghcháin na hEorpa agus ag toghcháin áitiúla*
  • Ní féidir le saoránaigh nach saoránaigh den AE iad vóta a chaitheamh ach ag toghcháin áitiúla amháin

*Más saoránach AE thú, seachas saoránach d’Éirinn nó den Bhreatain, agus mura raibh tú cláraithe le vóta a chaitheamh i dtoghcháin Eorpacha roimhe seo in Éirinn, ní mór duit dearbhú a chomhlánú, Foirm EP1 (pdf), le haon vótáil dhúbailte sa toghchán a sheachaint. Cláróidh an chomhairle áitiúil thú chun vóta a chaitheamh i do thoghcheantar áitiúil agus seolfaidh siad an fhaisnéis i do dhearbhú chuig an mBallstát AE ina gcónaíonn tú. Ina theannta sin, féadfaidh tú an fhoirm a fháil ó d’údarás áitiúil.

Ní mór duit a bheith i do chonaí ag an gnáth seoladh atá luaite leat ar an 1ú Meán Fhómhair roimh theacht i bhfeidhm an chláir. Níl cead agat a bheith cláraithe ach ag seoladh amháin. Muna bhfuil conaí ort ag an seoladh ag a bhfuil tú cláraithe ní mór duit na húdaráis cláraithe a chur ar an eolas faoi do sheoladh baile nua.

Má tá do sheoladh cláraithe fágtha agat ach go bhfuil i gceist agat filleadh air taobh istigh de 18 mí ní gá duit do sheoladh a athrú ach déanamh cinnte de nach bhfuil tú cláraithe ag aon seoladh eile.

Vótáil thar lear

Más saoránach Éireannach thú a chónaíonn thar lear ní féidir bheith ar Chlár na dToghthóirí. Ciallaíonn seo nach féidir leat vótáil i dtoghchán nó reifreann anseo in Éirinn. (Is é an t-aon eisceacht amháin ná chás oifigí Éireannacha ar dualgas thar lear (agus a gcéile) ar féidir leo clárú ar liosta na vótálaí poist).

Liosta postvótálaí

De ghnáth, iarrtar ort do vóta a chaitheamh go pearsanta ag ionad vótála oifigiúil ach amháin sa chás go bhfuil tú

  • Sna Fórsaí Cosanta
  • Sna Gardaí Síochána agus go bhfuil cead faighte agat vóta poist a chaitheamh.

B'fhéidir, freisin, go mbeadh cead agat vóta poist a chaitheamh mar nach bhfuil ar do chumas dul chomh fada leis an ionad vótála toisc:

  • Go bhfuil tú faoi mhíchumas
  • Go bhfuil tú ag freastal ar oideachas lánaimseartha ag ionad atá i bhfad ón ionad vótála sa cheantar ina bhfuil tú cláraithe
  • Do ghairm
  • Tá tu i bpriosúin

Is é an 25ú Samhain an dáta deirneach lena nglacfar le h'iarratais chun cead vóta poist a chaitheamh. Má tá cead faighte agat vóta poist a chaitheamh ní mór duit do vóta a chaitheamh ar an mbealach seo amháin agus níl cead agat vóta a chaitheamh ag ionad vótála.

Is féidir leat, freisin, a bheith ar liosta vótálaithe speisialta dóibh siúd atá in ospidéil, i dtithe altranais agus in institiúidí eile mar iad, chun cead a bheith agat do vóta a chaitheamh sna h'ionaid seo seachas ag ionaid vótála oifigiúla. Caithfidh do iarratas a bheith istigh agat roimh an 25ú Samhain chun a bheith ar an liosta seo agus ní mór duit teastas míochaine a chur leis an chéad iarratas.

Má tá tú incháilithe don liosta postvótálaí nó don liosta vótálaí speisialta, ach mura n-áirítear thú, is féidir iarratas a dhéanamh le haghaidh cuimsiúcháin ar fhorlíonadh don liosta postvótálaí nó d'fhorlíonadh ábhartha do na liostaí. Is é an dáta deiridh a nglacfar le hiarratais: 2 lá tar éis an dáta lánscor na Dála i gcás olltoghcháin nó 2 lá tar éis dáta an ordaithe ag ceapadh lá na vótála i gcás fothoghchán Dála. Tá tuilleadh eolais ar fáil inár ndoiciméad maidir le clárú chun vótáil.

Conas iarratas a dhéanamh

Tá iarratas le dul ar an gClár Toghthóirí, Liosta na Vótálaithe Speisialta, Liosta na Vótálaithe Poist agus Ceartúchán an dréachtchláir thoghthóirí ar fail ó gach Comhairle Contae, Corparáidí, Oifigí an Phoist agus Leabharlanna Poiblí. Tá foirmeacha ar fáil ar www.checktheregister.ie. Caithfidh tú foirmeacha comhlíonta a fhilleadh do d’údarás áitiúil.

Ba chóir duit dul i dteagmháil le d'údarás áitiúil chun foirmeacha iarratais le haghaidh cuimsiúcháin ar fhorlíonadh don liosta postvótálaí nó d'fhorlíonadh don liosta speisialta vótálaí

Ba cheart duit ceisteanna maidir le do cheart vótála, a chuir chuig Rannóg na Díolúine ag d’údarás áitiúil.

Page edited: 15 February 2016