Sula dtagann tú go hÉirinn

Réamhrá

Is iomaí cúis a d'fhéadfadh a bheith agat le teacht go hÉirinn. B'fhéidir go bhfuil tú ag teacht le dul ag obair, le gnólacht a bhunú, le bheith in éineacht le duine muinteartha nó le dul ar scor. B'fhéidir go bhfuil tú ag lorg cosanta agus go bhfuil sé i gceist agat cur isteach ar stádas dídeanaithe nó ar chosaint eile. Sula dtiocfaidh tú go hÉirinn, ní mór duit a fháil amach an bhfuil tú i dteideal cónaí anseo nó nach bhfuil. Braitheann do cheart cónaithe in Éirinn go príomha ar do náisiúntacht agus ar a bhfuil sé i gceist agat a dhéanamh nuair a thagann tú anseo.

Tar éis duit a dhearbhú an bhfuil sé de chead agat teacht chun cónaí in Éirinn nó nach bhfuil, beidh eolas eile ag teastáil uait maidir leis na gnásanna a bhaineann le cónaí anseo. Is forbhreathnú é an doiciméad seo ar na príomhnithe le bheith ar eolas agat má tá sé i gceist agat cur fút in Éirinn. (Níl sé dírithe ar chuairteoirí gearrthréimhseacha, ach d'fhéadfá roinnt eolais ábhartha a aimsiú thíos.)

Teacht go hÉirinn agus cead isteach

Tá roinnt rialacha ginearálta i bhfeidhm gan aird ar an gcúis atá agat teacht go hÉirinn.

AE/LEE/An Eilvéis: Go ginearálta, tá cead isteach go hÉirinn ag náisiúnaigh de bhallstáit an AE, de thíortha eile an LEE nó ón Eilvéis, (faoi réir roinnt srianta cúnga). Níl víosa ag teastáil uait ach beidh pas nó cárta aitheantais bailí ag teastáil uait le teacht isteach. Go ginearálta, tá tú i dteideal cónaí in Éirinn má tá tú fostaithe nó féinfhostaithe. Tá tú i dteideal teacht anseo le staidéar a dhéanamh nó le dul ar scor anseo má chomhlíonann tú coinníollacha áirithe.

Tíortha eile: Tá cead isteach go hÉirinn agus cead chun fanacht anseo ag teastáil ó náisiúnaigh de thíortha eile. (Ní bhaineann seo más duine muinteartha thú de náisiúnach ón AE/LEE/Eilvéis atá ag cleachtadh cheart na saorghluaiseachta. Ní mór duit cárta cónaithe a fháil áfach.)

Teacht go hÉirinn le dul ag obair

Braitheann do cheart chun oibre mar fhostaí, do cheart a bheith féinfhostaithe nó do cheart gnólacht a bhunú in Éirinn ar do náisiúntacht agus ar roinnt tosca eile. Is féidir leat eolas a fháil ar phoist in Éirinn ó roinnt foinsí lena n-áirítear FÁS. Má tá tú ag tosú ar obair beidh eolas ag teastáil uait ar chúrsaí cánach agus ranníocaíochtaí árachais shóisialaigh.

Tá sé de chead ag náisiúnaigh ón AE/LEE/Eilvéis cónaí, obair nó gnólacht a bhunú in Éirinn. Níl cead fostaíochta ag teastáil uait murar as an Rómáin nó an mBulgáir thú. Tá sé de chead ag daoine ón Rómáin nó ón mBulgáir a bheith féinfhostaithe nó gnólacht a bhunú in Éirinn. Tá tú i dteideal go gcaitear leat ar an gcaoi chéanna le hoibrithe ó Éirinn. Tá baill do theaghlaigh i dteideal teacht go hÉirinn leat.

Tíortha eile: Murar as an AE/LEE nó an Eilvéis thú, d'fhéadfadh go mbeadh víosa ag teastáil uait le teacht anseo. Tá cead fostaíochta ag teastáil uait le dul ag obair nó cead gnó chun gnólacht a bhunú anseo. Is féidir leat eolas a fháil ar na cineálacha éagsúla de cheadanna fostaíochta má tá tú ag teacht le dul ag obair in Éirinn. Tá do theidlíocht i dtaobh bhaill do theaghlaigh ag teacht go hÉirinn le bheith leat ag brath ar an gcineál cead fostaíochta atá agat.

Teacht go hÉirinn le dul ag staidéar

Má tá sé i gceist agat teacht go hÉirinn le dul ag staidéar, ní mór duit áit a fháil in institiúid oideachais in Éirinn. Tá tuilleadh eolais le fáil anseo ar an gcóras oideachais ag leibhéal na bunscoile, na meánscoile agus ag an tríú leibhéal. Má tá tú ag teacht go hÉirinn le haghaidh oideachais tríú leibhéal is féidir leat eolas a fháil maidir le leithdháileadh na n-áiteanna tríú leibhéal.

Go ginearálta, gearrann ollscoileanna agus coláistí tríú leibhéal eile táillí níos airde ar mhic léinn nach as an LEE nó an Eilvéis dóibh.

Teacht go hÉirinn le dul ar scor

Is féidir leat eolas ginearálta a fháil ar theacht ar scor go hÉirinn.

Teacht go hÉirinn chun cosaint a lorg

Is éard is ciall le cosaint a lorg go hiondúil ná cur isteach ar stádas dídeanaithe ach, má dhiúltaítear dó seo, is féidir leat cur isteach ar chead chun fanacht. Níl náisiúnaigh ón AE i dteideal cosaint a lorg in Éirinn. Má tá cosaint á lorg agat caithfidh go ligfear isteach go hÉirinn thú. Ansin, cuireann tú isteach ar stádas dídeanaithe. Is féidir leat tuilleadh eolais a fháil ar an bpróiseas tearmainn agus ar na seirbhísí atá ar fáil don lucht iarrtha tearmainn.

D'fhéadfaí go mbeifeá i do dhídeanaí cláir. Is éard is ciall leis seo ná gur tháinig tú go hÉirinn mar chuid de ghrúpa eagraithe agus go gcaitear leat mar dhídeanaí. Ní bhíonn ort dul tríd an ngnáthphróiseas iarratais agus bíonn tú i dteideal dul ag obair chomh luath is a thagann tú go hÉirinn.

Eolas ginearálta maidir le cónaí in Éirinn

Rialtas: Is daonlathas parlaiminteach atá i bhfeidhm in Éirinn. Tá cead vótála i dtoghcháin áitiúla ag gach cónaitheoir, agus ina theannta sin tá cead vótála i dtoghcháin Eorpacha ag saoránaigh den AE. Tá cead vótála i dtoghcháin náisiúnta ag saoránaigh den Ríocht Aontaithe freisin. Is féidir leat tuilleadh eolais a fháil ar Rialtas náisiúnta na hÉireann agus ar rialtas áitiúil.

Cáin agus ranníocaíochtaí árachais shóisialaigh: Má tá tú ag obair nó féinfhostaithe, ní mór duit ranníocaíochtaí ÁSPC a íoc mar a dhéanann Éireannaigh. Go ginearálta, má tá tú i do chónaí in Éirinn, d'fhéadfá a bheith faoi dhliteanas maidir le cáin ioncaim agus le cánacha caipitil. Tá rialacha sainiúla ann maidir le cónaitheacht i dtaobh cúinsí cánach.

Oideachas: Tá bunoideachas agus meánoideachas saor in aisce ar fáil do gach páiste (faoi bhun 18 mbliana d'aois) atá ina chónaí do dlíthiúil in Éirinn. Tá roinnt bunscoileanna agus meánscoileanna táille ann freisin. Tá freastal ar an scoil riachtanach go dtí 16 bliana d'aois.

Comhionannas: Tá reachtaíocht chomhionannais i bhfeidhm in Éirinn a chuireann cosc ar leithcheal i bhfostaíocht agus i rochtain ar sheirbhísí ar fhorais éagsúla lena n-áirítear náisiúntacht agus bunadh cine.

Tithíocht: Is dóigh go gceapfaidh tú go bhfuil tithíocht costasach. Tá an chuid is mó de dhaoine ina gcónaí i dtithíocht phríobháideach úinéir-áitithe agus tá go leor daoine ina gcónaí i gcóiríocht phríobháideach ar cíos. Tá tithíocht shóisialta inacmhainne ar fáil ach go hiondúil ní mór duit a bheith i do chónaí in Éirinn ar feadh tréimhse sula mbeidh tú incháilithe lena haghaidh.

Seirbhísí sláinte: Má tá tú i do ghnáthchónaí in Éirinn, d'fhéadfaí go mbeifeá i dteideal réimse de sheirbhísí sláinte atá saor in aisce nó atá fóirdheonaithe ag an Rialtas. Tá réimse de sheirbhísí príobháideacha cúraim sláinte ann freisin. D'fhéadfaí go mbeadh sé riachtanach árachas sláinte príobháideach a bheith agat mar chuid den chead atá agat fanacht in Éirinn.

Teidlíochtaí slándála sóisialaí: Má tá tú ag teacht go hÉirinn, ní mór duit a bheith ar an eolas maidir le do theidlíochtaí slándála sóisialaí. Clúdaítear náisiúnaigh an AE/LEE agus na hEilvéise faoi na rialacha ginearálta maidir le slándáil shóisialaigh d'oibrithe imirceacha. I measc nithe eile, ciallaíonn seo go mb'fhéidir go bhfaighfeá sochair áirithe ó do thír dhúchais nuair a bheidh tú in Éirinn, agus is féidir leat ranníocaíochtaí árachais shóisialaigh a n-íoctar iad in dhá thír nó níos mó a chur le chéile chun cabhrú leat a bheith incháilithe ar shochair. Ina theannta sin, tá tú i dteideal na mbuntáistí sóisialta agus cánach céanna is atá ag saoránaigh na hÉireann.

Tá comhaontuithe déthaobhacha maidir le slándáil shóisialta ann le líon beag de thíortha eile. Go hiondúil, ceadaíonn siad ranníocaíochtaí sna tíortha eile a chur le chéile le do ranníocaíochtaí in Éirinn le cur ar do chumas a bheith incháilithe ar shochair.

Íocaíochtaí cúnaimh shóisialaigh: Ní mór do gach duine, saoránaigh na hÉireann san áireamh, an riachtanas maidir le gnáthchónaí a chomhlíonadh má tá siad ag cur isteach ar íocaíocht chúnaimh shóisialaigh. Tríd is tríd, ciallaíonn seo go raibh ort a bheith i do ghnáthchónaí in Éirinn nó sa Ríocht Aontaithe don 2 bhliain sular chuir tú isteach ar an íocaíocht.

D'Ainm a athrú: Caithfidh náisiúnach coigríche de 18 bliana d'aois nó os a chionn ceadúnas um athrú ainm ó Sheirbhís Eadóirseachta agus Inimirce na hÉireann (INIS) sula gcuireann sé gníomhas aonpháirtí i bhfeidhm. Ní theastaíonn ceadúnas um athrú ainm ó shaoránach na Breataine, ach is dóigh go dteastóidh litir ó INIS uaidh chun é sin a dhearbhú.

Peataí: Tá rialacháin ann maidir le peataí a thabhairt isteach anseo ó thír eile, mar sin ní mór duit a bheith ar an eolas faoi na nósanna imeachta chun do pheata a thabhairt go hÉirinn.

Custaim: Tá rialacháin chustaim ann maidir le hearraí coiscthe nó srianta a allmhairiú agus tá sé de chumhacht ag oifigigh Chustaim agus Mháil bagáiste daoine atá ag taisteal go hÉirinn a chuardach.

Tiomáint, carranna agus iompar: Aithnítear ceadúnais tiomána iomlána ó gach stát eile san AE (agus ó roinnt tíortha eile) le húsáid in Éirinn. Ba cheart duit a fháil amach an mbeidh ort do cheadúnas tiomána a mhalartú ar son ceadúnais tiomána Éireannaigh. Más mian leat do charr a thabhairt go hÉireann, ní mór duit a bheith ar an eolas faoi charr a iompórtáil agus faoi na himpleachtaí maidir le Cáin Chláraithe Feithicle (CCF).

Tuilleadh Eolais

Is féidir leat tuilleadh eolais a fháil ón ambasáid nó ón gconsalacht Éireannach is cóngaraí nó ó ambasáid nó ó chonsalacht do thíre in Éirinn.