Saoránacht d'Éirinn ó bhreith nó ó ghinealach

Rialacha

An tsaoránacht ó bhreith in Éirinn

Má saolaíodh in Éirinn tú agus gur Éireannaigh iad do thuismitheoirí, dá réir sin is saoránach d’Éirinn tusa freisin.

Áfach, i gcúinsí áirithe, ní mór do dhaoine a saolaíodh in Éirinn saoránacht d'Éirinn a éileamh. Tá eolas faoi shaoránacht d’Éirinn a éileamh trí dhearbhú a dhéanamh ar fhoirm speisialta - féach 'Tuilleadh eolais' thíos.

Tháinig an tAcht Náisiúntachta agus Saoránachta Éireann 2004 i bhfeidhm ar 1 Eanáir 2005. Níl páistí a shaolaítear ar nó tar éis 1 Eanáir 2005 do thuismitheoirí náisiúnacha eachtracha áirithe i dteideal saoránacht d’Éirinn sa ghnáthchúrsa. Má tá tuismitheoir Briotanach, nó tuismitheoir atá cónaí neamhtheoranta in Éirinn nó i dTuaisceart air, ag páiste a shaolaítear ar nó tar éis 1 Eanáir 2005, beidh an páiste i dteideal saoránacht d’Éirinn. Ní mór do thuismitheoirí náisiúnacha eachtracha áirithe de pháistí a shaolaítear in Éirinn ar nó tar éis 1 Eanáir 2005 a chruthú go bhfuil fíor-cheangal acu le hÉirinn. Cruthófar é seo trí chónaí inríofa a bheith orthu in Éirinn ar feadh 3 bliana as na 4 bliana roimh bhreith an pháiste. Nuair a chruthaítear fíor-cheangal le hÉirinn, beidh a bpáiste i dteideal saoránachta d’Éirinn agus iarratas ar theastas shaoránachta a dhéanamh - féach 'Conas iarratas a dhéanamh' thíos.

Dá mba shaoránach Éireannach ceachtar de do thuismitheoirí ag tráth do bhreithe, is é an gnáthchúrsa é gur saoránach Éireannach tusa, beag beann ar áit do bhreithe (mura raibh sé ar cheann de na coinníollacha speisialta a bhaineann le breith lasmuigh d'Éirinn - leigh táb 'Tuilleadh mar gheall ar an ábhar seo' thuas).

Dá mba rud é gur saolaíodh lasmuigh d'Éirinn tú do shaoránach Éireannach agus gur rugadh ise nó eisean in Éirinn, is saoránach Éireannach tusa dá réir sin.

Dá mba rud é gur bhain do thuismitheoir saoránacht d'Éirinn amach ar dhóigh éigin eile, m.sh. tríd an bpósadh, tríd an uchtú nó tríd an éadóirseacht, is féidir tuilleadh eolais a fháil ón ambasáid nó ón gconsalacht Éireannach is gaire duit.

Má bhí an tuismitheoir a bhfaigheann tú saoránacht d'Éirinn tríothu básaithe nuair a rugadh tú, ach gurbh saoránach Éireannach a bheadh ann dá mbeadh sé/sí beo ag an am, is saoránach Éireannach tusa, dá réir sin, freisin. Faigheann tú saoránacht trí thuismitheoir Éireannach, is cuma an raibh nó nach raibh do thuismitheoiri pósta le chéile ag tráth do bhreithe.

Dá mba rud é gur saolaíodh lasmuigh d’Éirinn tú do shaoránach Éireannach, agus gur rugadh eisean nó ise lasmuigh d'Éirinn, agus gur rugadh aon seantuismitheoir leat in Éirinn; tá tú i dteideal, dá réir sin, saoránach Éireannach a dhéanamh díot féin. Sular féidir leat saoránacht d'Éirinn a éileamh, áfach, ní mór duit do bhreith a chlárú i gClár na mBreitheanna Eachtrannacha a chothabhálann An Roinn Gnóthaí Eachtracha agus Trádála - féach 'Conas iarratas a dhéanamh' thíos. Má chónaíonn tú thar lear, ní mór duit cur isteach le do bhreith a chlárú tríd an ambasáid nó tríd an oifig chonsalachta is gaire duit. Más rud é go bhfuil tú i dteideal clárú, beidh éifeacht ag do saoránacht d’Éirinn ó dháta an chlárúcháin - ní ón dáta ar ar rugadh tú.

An tsaoránacht ó ghinealach seantuismitheoirí Éireannacha

Má saoránach d'Éirinn is ea ceann de do sheantuismitheoirí ach níor saolaíodh in Éirinn aon cheann de do thuismitheoirí, b'fhéidir go mbeifeá i dteideal a bheith i do shaoránach Éireannach. Ní foláir duit cur isteach le do bhreith a chlárú i gClár na mBreitheanna Eachtrannacha.

Más rud é go bhfuil tú i dteideal do chláraithe, beidh éifeacht ag do shaoránacht d'Éirinn ón dáta cláraithe. Féadfar saoránacht d'Éireann de chuid na nglúnta ina dhiaidh sin a chothabháil ar an mbealach sin, trí gach glúin ag cinntiú go gclárófar iad féin i gClár na mBreitheanna Eachtrannacha sula saolófar an chéad ghlúin eile.

Ón 1 Iúil 1986, i gcás an duine ar cláraithe sa Leabhar Iontráltaithe Bhreitheanna Eachtrannacha iad, meastar nach saoránach Éireannach iad ach amháin ón dáta ar ar iontráladh sa Chlár iad agus ní ó dháta a mbreithe. Is éard is brí leis seo ná nach mbíonn páistí a shaolaítear don duine sin roimh dháta a n-iontrála sa Chlár i dteideal saoránachta.

Meastar daoine ar cláraíodh roimh an Iúil 1986 iad a bheith ina saoránaigh Éireannacha ón dáta inar tháinig an bun-Acht Saoránachta i bhfeidhm, .i. 17 Iúil 1956, nó ó dháta a mbreithe, cibé ceann acu is déanaí. Ní féidir ach le páistí ar rugadh tar éis 17 Iúil 1956 iad saoránacht a éileamh ina leithéid de chás.

Sinsear eile Éireannach

Mura raibh do thuismitheoirí nó do sheantuismitheoirí ina saoránaigh Éireannacha ag tráth do bhreithe, ní féidir leat saoránacht d'Éirinn a éileamh ar an mbonn go bhfuil sinsearacht i bhfad amach agat (.i. sinsear eile nach do thuismitheoirí nó do sheantuismitheoirí iad). Ina cheann ar sin, ní féidir leat saoránacht d'Éirinn a éileam ar an mbonn gurbh shaoránaigh Éireannacha a bhí i do chol ceathrair, i d'aintín nó i d'uncail; murarbh amhlaidh gurbh shaoránaigh Éireannacha a bhí i do thuismitheoirí nó i do sheantuismitheoirí ag tráth do bhreithe.

B'fhéidir go gcabhródh an tábla seo a leanas leis na cúinsí a mhíniú:

An tsaoránacht Éireannach tríd an uchtú

Faoi Acht Náisiuntachta agus Saoránachta Éireann 1956, dá mba rud é go ndéanann saoránach Éireannach nó lánúin inar saoránach Éireannach ceachtar den nuachar, go ndéanann siad páiste a uchtú nach saoránach Éireannach é an páiste sin; dá réir sin is saoránach Éireannach é an páiste ar uchtaíodh é.

Ní mór cloí le nósanna imeachta a bhaineann leis an inimirce, ámh; má dhéantar an páiste a uchtú ó lasmuigh den Stát. Ní mór imréiteach inimirce a fháil roimhré sa chaoi go ligfear don pháiste teacht isteach sa Stát; imréiteach a fhaightear ón Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais. Ní bhronnfar an t-imréiteach seo ach a gcomhlíonfaidh an/na tuismitheoir(í) uchtála, ar leo an togra páiste a uchtú thar lear; ach a gcomhlíonfaidh siad an nós imeachta measúnaithe agus gur eisigh Údarás Uchtála na hÉireann dearbhúchán i bhfabhar a leith. Tá tuilleadh eolais faoin uchtú idirthíorthach.

Naíonán tréigthe

Gach naíonán a gcéadtagtar orthu in Éirinn agus iad tréigthe ag a gcuid tuismitheoirí; measfar fúthu, mura gcruthófar a mhalairt, (.i. tagann tuismitheoirí an linbh chun cinn agus soiléiríonn siad nach naíonán Éireannach é an leanbh) gur rugadh in Éirinn iad.