Ag éirí i do shaoránach de chuid na hÉireann trí eadóirseacht

Rialacha

Cé atá i dteideal eadóirseachta?

Más mian leat a bheith i do shaoránach Éireannach trí eadóirseacht, caithfidh tú:

• A bheith 18 nó os a chionn (caithfidh tú bheith pósta má tá tú níos óige na 18) nó,
• A bheith i do mhionaoiseach a rugadh sa Stát (ón 1 Eanáir 2005) agus
• Caithfidh dea-cháil a bheith ort - iarrfar ar an nGarda Síochána (póilíní náisiúnta na hÉireann) tuairisc a thabhairt ar do chúlra. Déanfaidh an tAire Dlí agus Cirt agus Comhionannais machnamh ar aon taifead coiriúil nó aon imeachtaí atá ag dul ar aghaidh faoi láthair sula gceadaítear eadóirseacht nó a mhalairt. Ba cheart sonraí faoi imeachtaí ar bith, coiriúil nó sibhialta, sa Stát nó in áit ar bith eile, a nochtadh ar an bhfoirm iarratais, agus
• Tréimhse cónaithe ináirithe leanúnach de 365 lá (bliain amháin) a bheith agat sa Stát díreach roimh dháta d'iarratas ar eadóirseacht agus, cónaí ináirithe iomlán sa Stát de 1,460 lá* (4 bliana) a bheith agat i rith na 8 mbliana roimhe sin. San iomlán, caithfidh tú 5 bliana (5 x 365 lá*) de chónaí ináirithe a bheith agat sna 9 mbliana seo caite - féach an t-alt thíos maidir le cónaí ináirithe a ríomh, agus
• Dea-rún a bheith agat leanúint ort ag cónaí sa Stát tar éis duit eadóirseacht a thabhairt amach.
• Dearbhú dílseachta a dhéanamh don náisiún agus don Stát agus a ghealladh na dlíthe Stáit a chomhlíonadh agus a luachanna daonlathacha a urramú (féach thíos le fáil amach cathain is gá seo a dhéanamh).

*Caithfidh tú cuir lá amháin le haon tréimhse lena n-áirítear 29 Feabhra.

De ghnáth, nuair déanann tú iarratas ar eadóirseacht, caithfidh tú agus do chleithiúnaithe bheith féintacaithe agus sibh in bhur gcónaí in Éirinn - féach 'Féintacaithe' thíos.

Tá cumhacht ag an Aire Dlí agus Cirt agus Comhionannais aon cheann de na coinníollacha seo a tharscaoileadh sna himthosca a leanas:

• Más de bhunadh Éireannach tú, má tá baint agat le hÉirinn nó más tuismitheoir nó caomhnóir tú atá ag déanamh iarratais thar ceann mionaoisigh de bhunadh na hÉireann nó a bhfuil baint aige le hÉirinn
• Más rud é go raibh tú i dteideal bheith i do shaoránach Éireannach, má saolaíodh in oileán na hÉireann tú
• Más tuismitheoir eadóirsithe tú atá ag déanamh iarratais thar ceann mionaoisigh
• Más céile nó páirtnéir sibhialta saoránaigh de chuid na hÉireann tú nó duine eadóirsithe
• Más rud é go raibh cónaí ort thar lear sa tseirbhís phoiblí
• Más rud é go n-aithnítear mar dhídeanaí tú (faoi Choinbhinsiún 1951 na Ginéive um Stádas Dídeanaithe) nó más duine gan stát tú (faoi Chonbhinsiún 1954 na Náisiún Aontaithe um Dhaoine gan Stát).

Sa chás dídeanaí, duine gan stát ná duine le baint aige/aici le hÉirinn, tarscaoileann an tAire 2 den 5 bhliain tréimhse chónaithe inghlactha riachtanach de ghnáth.

Cad is tréimhse chónaithe inghlactha ann?

Clúdaíonn tréimhse chónaithe inghlactha tréimhsí cónaithe a chuirtear san áireamh nuair a scrúdaítear iarratas eadóirsithe. B'fhéidir go mbeidh roinnt tréimhsí cónaithe fágtha as an áireamh nuair a mheastar tréimhsí cónaithe sa Stát. Is iad seo tréimhsí nuair nach raibh cáipéisí faoin tréimhse a chaith tú sa Stát i gceart nó (i gcásanna áirithe) tréimhsí a clúdaíodh le cead a tugadh ar mhaithe le staidéar nó nuair a bhíothas ag scrúdú iarratais ar thearmann.

Cónaí inghlactha i gcomhair náisiúnach LEE: Tá an tréimhse atá caite ag saoránach de chuid an LEE nó na Sualainne sa Stát ináirithe chun críocha eadóirseachta os rud é nach gá do shaoránaigh de chuid an LEE agus na hEilvéise cáipéisí ná cead cónaithe a bheith acu faoi Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Saorghluaiseacht Daoine) (Uimh. 2) 2006 (pdf). Tá an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE) comhdhéanta as ballstáit an AE, an Iorua, an Íoslainn agus Lichtinstéin.

Cónaí inghlactha i gcomhair náisiúnach LEE: Muna bhfuil tú i do shaoránach de chuid an Aontais Eorpaigh, ní dhéantar tréimhse nuair a bhí iachall ort faoin dlí cead a bheith agat fanacht sa Stát ach nach raibh an cead sin agat, a chur san áireamh. Is clárú leis an Biúró Náisiúnta an Gharda Síochána um Inimirce é fianaise ar chead fanachta sa Stát a chomlíonann na riachtanais cónaithe maidir le eadóírseacht. Ní chuirtear tréimhsí cónaithe sa Stát san áireamh má tá an cead fanachta sin:

• Ar mhaithe le staidéar (bíodh go raibh tú fostaithe nó gan a bheith ag aon am le linn an staidéir sin) nó
• A deonadh ort mar go raibh tú ar údarú saoire oibre, nó
• Tugtha fhad a bhíothas ag scrúdú d'iarratais ar thearmann.

Sula ndéanann tú d'iarratas is féidir an t-áireamhán cónaitheachta ar líne sa suíomh gréasáin SEIS a úsáid chun seiceáil an bhfuil na coinníollacha eadóirseachta cónaitheachta sásta.

Féintacaithe

De ghnáth, seachas dídeanaithe agus daoine gan stát, caithfidh iarratasóirí ar eadóirseacht cruthú gur féidir leo iad féin agus a gcuid clann a thacú agus iad ina gcónaí in Éirinn. Más féidir leat cruthú nach bhfaigheann tú tacaíocht Stáit ar feadh na 3 bhliain roimh d’iarratas, comhlíonfaidh tú riachtanas an Aire Dlí agus Cirt agus Comhionannais go bhfuil tú ag tacú tú féin agus do chleithiúnaithe agus go leanfaidh tú ar aghaidh é a dhéanamh

Conas a phróiseáltar d'iarratas ar eadóirseacht

De ghnáth, cuirfear fios duit laistigh de sheachtain an bhfuil d’iarratas ceadaithe san chéad chéim próiseáil. Má tá d’iarratas tríd an chéad chéim ceadaithe, próiseáiltar d'iarratas in ord cróineolaíoch leis na hiarratais ar fad eile atá idir lámha. Tabharfar uimhir thagartha duit agus ba chóir duit seo a lua nuair a dhéanann tú fiosrúchán ar bith, bíodh sin ar an nguthán nó i gcló scríofa.

Maidir le hiarratais atá mí-cheart nó mí-chruinn, tá próiseas níos faide i gceist ach is féidir leat é a choinneáil chomh gairid agus is féidir thrí fhreagra luath a thabhairt ar cheisteanna. Má tá gá le tuilleadh cáipéisí nó soiléiriú, iarrfar sin ort chomh luath agus a thosaítear ag scrúdú d'iarratais.

Cuirfear in iúl duit trí phost cláraithe chomh luath agus atá cinneadh déanta maidir le d'iarratas. Glacann an próiseas chun déileáil le hiarratais a líontar i gceart agus a bhfuil na cáipéisí cuí ina dteannta thart ar 23 de mhíonna ón am a fhaightear an t-iarratas. Tá tuilleadh eolais faoin próiseas iarratais ar an suíomh gréasáin na Seirbhíse Eadóirseachta agus Inimirce na hÉireann (SEIE).

Teastas eadóirseachta

Má éiríonn le d'iarratas, beidh eolas sa litir a chuirfidh an cinneadh seo in iúl duit faoin bpróiseas deireanach a chaithfear a chríochnú sula n-eisítear an teastas eadóirseachta. Nuair cuireann tú na cáipéisí riachtanacha agus táille dheimhniúcháin isteach, tabharfar cuireadh duit ar shearmanas saoránachta agus tabharfar duit do theastas eadóirseachta.

Tá tú i do shaoránach Éireannach ó dháta eisiúint an teastais anuas agus is féidir leat iarratas a chur isteach do Roinn Gnóthaí Eachtracha agus Trádála i gcóir pas Éireannach ag am ar bith tar éis an dáta sin. Tá an teastas eadóirseacht scríofa i nGaeilge. Is an leagan Béarla é Foirm 11 sa sceideal na Rialacháin Náisiúntachta agus Saoránachta Éireann (Leasú) 2011.

Ag cúlghairm saoránachta

Is féidir leis an Aire Dlí agus Cirt agus Comhionannais do theastas eadóirseachta a chúlghairm más rud é:

• Go bhfuair tú é trí chalaois, mhífhaisnéis nó cheilt de fhíricí nó imthosca ábhartha
• Gur theip ort, trí ghníomh follasach, i do dhualgas a bheith dílis don náisiún agus don Stát
• Go raibh cónaí ort go hiondúil taobh amuigh d'Éirinn (seachas i seirbhís phoiblí) ar feadh tréimhse leanúnaí seacht mbliana agus, gan leiscéal réasúnta, nár chláraigh tú d'ainm agus do dhearbhú go raibh tú chun do shaoránacht Éireannach a choinneáil le misiún taidhleoireachta nó oifig chonslachta Éireannach nó leis an Aire Dlí agus Cirt, Comhionnanais agus Comhionannais ar bhonn bliantúil
• Go bhfuil tú, faoi dhlí tíre atá i mbun cogaidh leis an Stát, i do shaoránach de chuid na tíre sin
• Go bhfuair tú, trí aon ghníomh deonach eile seachas pósadh nó páirtnéireacht sibhialta a chlárú saoránacht tíre eile.

Sula ndéanann an tAire Dlí agus Cirt agus Comhionannais, do theastas eadóirseachta a chúlghairm, cuirfear in iúl duit roimh ré, ag cur na fáthanna in iúl a bhfuiltear á chúlghairm agus faoin gceart a bheidh agat iarratas a dhéanamh don Aire chun fiosrúchán a reachtáil faoi fháth a chúlghairme. Má chuireann tú isteach ar fhiosrúchán faoi chinneadh chúlghairm do theastais eadóirseachta , cuirfidh an tAire do chúis faoi bhráid Choiste Fiosrúcháin, a thabharfaidh tuairisc don Aire. Foilseofar fógra faoi chúlghairm do theastais eadóirseachta in Iris Oifigiúil.