Cead chun fanacht in Éirinn

Réamhrá

Caithfidh náisiúnaigh coigríche seachas naisiúnaigh ón LEE agus ón Eilbhéis cead a fháil chun cónaí in Éirinn. Tá cineálacha difriúla ceada ann le haghaidh náisiúnach neamh-LEE, cead le haghaidh mac léinn agus cead do dhaoine a oibríonn in Éirinn san áireamh. Is daoine ar bronnadh stádas dídeanaithe orthu na náisiúnaigh neamh-LEE eile a bhfuil cead acu fanacht in Éirinn. Tugtar cead fanachta ar chineál áirithe amháin ceada chun cónaí in Éirinn. Is stádas é seo a bhronntar de rogha an Aire Dlí agus Cirt agus Comhionannais. Féadfar cead fanachta a bhronnadh ar dhaoine ar diúltaíodh iad a dhearbhú mar dhídeanaithe ach nach bhfuil tar éis filleadh abhaile ar chúis dhaonnúil nó ar chúis an-láidir eile. Féadfar é a bhronnadh ar náisiúnaigh neamh-AE ar diúltaíodh iad a dhearbhú mar dhídeanaithe, freisin, agus nach bhfuil i dteideal fochosanta (pdf).

Daoine a fhaigheann cead fanachta

Is féidir cead fanacht sa Stát a bhronnadh ar dhuine ar diúltaíodh dearbhú dídeanaí nó dearbhú um chosaint choimhdeach Is féidir le duine aistarraingt ón phróiséas tearmainn agus cead a lorg fanacht sa Stát. Bronntar cead fanacht ag discréid an Aire Dlí agus Cirt agus Comhionannais, go hiondúil ar chúinsí daonnúlachta.

Tá dhá ghrúpa iarrthóirí tearmainn ann a dtugtar cead fanacht sa Stát dóibh:

Daoine a d'aistharraing ón phróiséas tearmainn

Go ginearálta, daoine a d'aistharraing ón phróiséas tearmainn agus a lorgaíonn cead fanacht, is daoine iad a phósann nó a théann i bpáirtíocht shibhialta le saoránach Éireannach nó saoránach AE.

Daoine ar diúltaíodh dearbhú dóibh

Má rinne an Oifig um Chosaint Idirnáisiúnta moladh gur cheart dearbhú dídeanaí no cosaint coimhdeach a dhiúltú dóibh, agus má d'iompaigh an Oifig um Chosaint Idirnáisiúnta an moladh seo, féadann an tAire a mheas ar cheart cead a thabhairt dóibh fanacht sa Stát.

Tuismitheoirí de leanaí ar shaoránaigh Éireannacha iad

Faoin Scéim um Leanaí a Rugadh in Éirinn (IBC/05) tugadh cead fanachta tosaigh de 2 bhliain, do roinnt tuismitheoirí neamh-LEE le leanaí a rugadh sa Stát roimh an 1 Eanáir 2005. I 2007, 2010 agus 2013 síníodh an cead fanachta le haghaidh mórán díobh faoi réir coinníollacha áirithe. Ó Deireadh Fómhair 2015, tá nós imeachta nua um athnuachan a gcead fanachta a dhéanamh - féach 'Conas iarratas a dhéanamh' thíos.

Ar 8 Márta 2011 rialaigh an Chúirt Cheartais Eorpach (CCE) ar an gcás Zambrano C 34/09, nach féidir le haon bhallstát Eorpach diúltiú do thuismitheoirí neamh-AE de leanbh cleithiúnach ar shaoránach é, agus a bhfuil cónaí air, i mballstát Eorpach ceart cónaithe agus oibre sa bhallstát sin. Má chomhlíonann siad critéir Zambrano, d’fhéadfaí go dtabharfaí cead do na tuismitheoirí neamh-LEE cónaí agus oibriú in Éirinn gan ceanglais cead fostaíochta nó cead gnó.

Ó Deireadh Fómhair 2015, tá nós imeachta iarratais nua do thuismitheoirí neamh-LEE a dhéanann iarratais ar chead fanachta bunaithe ar thuismíocht linbh ar shaoránaigh Éireannacha é/í - féach 'Conas iarratas a dhéanamh' thíos.

Cearta daoine ar bronnadh cead fanachta orthu

Tá go leor de na cearta céanna ag daoine a fhaigheann cead fanachta agus atá ag daoine a bhaineann stádas dídeanaithe nó cosanta coimhdí amach. Caitfidh siad bheith in a gcónaí in Éirinn ar feadh 5 bliana chun bheith i dteideal iarratas a dhéanamh ar shaoránacht. Níl ceart acu i leith athaontú teaghlaigh ach féadfaidh aon duine atá i dteideal cónaí agus fanacht sa Stát iarratas a chur chuig an Aire chun go gceadódh sé do dhaoine muinteartha teacht isteach sa Stát freisin. Féadfaidh an tAire Dlí agus Cirt agus Comhionannais cead a bhronnadh nó a dhiúltiú ar bhonn lánroghnach. Níl na tuismitheoirí náisiúnaigh coigríche a fhaigheann cead fanachta faoi Scéim Leanaí a Rugadh in Éirinn (IBC/05) cáilithe chun deontais tríu leibhéal nó táillí a fháil.