Cead chun fanacht in Éirinn

Eolas

Caithfidh náisiúnaigh coigríche seachas naisiúnaigh ón LEE agus ón Eilbhéis cead a fháil chun cónaí in Éirinn. Tá cineálacha difriúla ceada ann le haghaidh náisiúnach neamh-LEE, cead le haghaidh mac léinn agus cead do dhaoine a oibríonn in Éirinn san áireamh. Is daoine ar bronnadh stádas dídeanaithe orthu na náisiúnaigh neamh-LEE eile a bhfuil cead acu fanacht in Éirinn. Tugtar cead fanachta ar chineál áirithe amháin ceada chun cónaí in Éirinn. Is stádas é seo a bhronntar de rogha an Aire Dlí agus Cirt agus Comhionannais. Féadfar cead fanachta a bhronnadh ar dhaoine ar diúltaíodh iad a dhearbhú mar dhídeanaithe ach nach bhfuil tar éis filleadh abhaile ar chúis dhaonnúil nó ar chúis an-láidir eile. Féadfar é a bhronnadh ar náisiúnaigh neamh-AE ar diúltaíodh iad a dhearbhú mar dhídeanaithe, freisin, agus nach bhfuil i dteideal fochosanta de réir Rialachán na gComhphobal Eorpach (Teidlíocht Cosanta) 2006 (pdf).

Daoine a fhaigheann cead chun fanacht in Éirinn

Féadfar cead chun fanacht sa Stát a thabhairt do dhuine ar diúltaíodh é/í a dhearbhú mar dhídeanaí agus nach bhfuil i dteideal fochosanta. Is féidir le duine tarraingt siar ón bpróiseas tearmainn agus cead a lorg chun fanacht sa Stát. Tugtar cead fanachta de rogha an Aire Dlí agus Cirt agus Comhionannais, go hiondúil ar chúiseanna daonnúla.

Tá dhá ghrúpa iarrtha tearmainn ar féidir cead a bhronnadh orthu chun fanacht sa Stát:

• Iad siúd a tharraingíonn siar ón bpróiseas tearmainn
• Iad siúd ar dhiúltaigh an Coimisinéir Iarratas do Dhídeanaithe dearbhú mar dhídeanaithe a bhronnadh orthu, ar theip orthu athrú a dhéanamh ar an gcinneadh seo tríd an mBinse Achomhairc Dídeanaithe agus ar diúltaíodh a n-iarratas ar fhochosaint

Is iad seo na daoine a tharraingíonn siar ón bpróiseas tearmainn chun cead fanachta a lorg de ghnáth:

• Daoine a phósann nó a dhéanann páirtnéireacht shibhialta le saoránach Éireannach agus
• Daoine a phósann nó a dhéanann páirtnéireacht shibhialta le saoránach AE

Scéim um Leanaí a Rugadh in Éirinn 2005

Roimh 2003, d'fhéadfadh tuismitheoirí linbh a rugadh in Éirinn tarraingt siar ón bpróiseas tearmainn agus cead fanachta a lorg. Ó Feabhra 2003, ní ghlacann an Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais le hiarratais ar chead fanachta ar an gcúis go bhfuil duine mar thuismitheoir ag leanbh a rugadh in Éirinn. In 2005 agus de réir na Scéime um Leanaí a Rugadh in Éirinn (IBC/05) tugadh cead fanachta tosaigh de 2 bhliain, do roinnt tuismitheoirí náisiúnaigh coigríche le leanaí a rugadh sa Stát roimh an 1 Eanáir 2005. I 2007 faoin scéim athnuachana IBC/05 (pdf) féadfar an cead fanachta a shíneadh ar feadh 3 bliana faoi réir coinníollacha áirithe. I 2010 féadfar iarratas a dhéanamh ar shíneadh chead fanachta ar feadh 3 bliana sa bhreis - féach 'Conas iarratas a dhéanamh' thíos.

Cearta daoine ar bronnadh cead fanachta orthu

Tá go leor de na cearta céanna ag daoine a fhaigheann cead fanachta agus atá ag daoine a bhaineann stádas dídeanaithe amach. Caitfidh siad bheith in a gcónaí in Éirinn ar feadh 5 bliana chun bheith i dteideal iarratas a dhéanamh ar shaoránacht. Níl ceart acu i leith athaontú teaghlaigh ach féadfaidh aon duine atá i dteideal cónaí agus fanacht sa Stát iarratas a chur chuig an Aire chun go gceadódh sé do dhaoine muinteartha teacht isteach sa Stát freisin. Féadfaidh an tAire Dlí agus Cirt agus Comhionannais cead a bhronnadh nó a dhiúltiú ar bhonn lánroghnach. Níl na tuismitheoirí náisiúnaigh coigríche a fhaigheann cead fanachta faoi Scéim Leanaí a Rugadh in Éirinn (IBC/05) cáilithe chun deontais tríu leibhéal nó táillí a fháil.

Tuismitheoirí de leanaí ar shaoránaigh Éireannacha iad

Ar 8 Márta 2011 rialaigh an Chúirt Cheartais Eorpach (CCE) ar an gcás Zambrano C 34/09, nach féidir le haon bhallstát Eorpach diúltiú do thuismitheoirí neamh-AE de leanbh cleithiúnach ar shaoránach é, agus a bhfuil cónaí air, i mballstát Eorpach ceart cónaithe agus oibre sa bhallstát sin.

Tá an Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais ag déanamh athbhreithnithe ar chásanna tuismitheoirí neamh-LEE de leanaí Éirreannacha mionaoiseacha ar shaoránaigh Éireannacha iad a d’fhéadfadh critéir a luadh sa bhreithiúnas Zambrano a chomhlíonadh. Má chomhlíonann siad critéir Zambrano, d’fhéadfaí go dtabharfaí cead do na tuismitheoirí neamh-LEE cónaí agus oibriú in Éirinn gan ceanglais cead fostaíochta nó cead gnó. Tá liosta ceisteanna coitianta faoi bhreithiúnas Zambrano ar fáil i láithreáin ghréasáin na Seirbhíse Eadóirseachta agus Inimirce na hÉireann.