Oideachas do dhaoine le stádas dídeanaí nó cosanta coimhdí nó le cead fanachta

Réamhrá

Tá gach leanbh agus duine óg, lena n-áirítear iad ar bhronntar cosaint idirnáisiúnta (stádas dídeanaí nó cosanta coimhdí) nó cead fanachta, i dteidil bhunoideachais agus iar-bhunoideachais saor in aisce.

Tá an ceart chun rochtain ar oideachas agus oiliúint ar an mbealach céanna agus ar a mhéad céanna i ngach gné le saoránach Éireannach ag daoin a bhronntar stádas dídeanaí nó cosanta coimhdí. Cé nach leagtar amach sa reachtaíocht í, bronntar na cearta agus na pribhléidí céanna ar dhaoine ar tugadh cead daonnúil chun fanacht sa Stát dóibh, lena n-áirítear an ceart chun oideachais agus a bhronntar ar dhídeanaithe.

Is féidir léigh tuilleadh faoin chóras oideachais na hÉireann sa treoir um maireachtáil neamhspleách (pdf) do dhaoine a bhronntar stádas dídeanaí nó cosaint choimhdeach nó cead fanacht dóibh.

Luathoideachais don óige

Ciallaíonn luathoideachas don óige, go ginearálta, an t-oideachas a fhaigheann leanaí sula gcuirtear tús le scolaíocht fhoirmiúil. Cumhdaíonn sé an tréimhse ó bhreith an linbh go dtí aois 6 bliana. Tá sé ar fáil i réamhscoileanna, naíonraí agus seirbhísí cúram lae.

Soláthraíonn an clár Cúraim agus Oideachais Luath-Óige (COLÓ) rochtain do mhéid teoranta chúraim agus oideachais luath-óige saor in aisce do leanaí sula dtosaínn siad ar scoil.

Bunoideachas agus iar-bhunoideachas

Ní mór do gach leanbh fanacht ar scoil nó go bhfuil 16 bliain d’aois sroichte acu (nó go bhfuil 3 bliana oideachais iar-bhunscoile críochnaithe acu).

Ar chríochnú an oideachais bhunscolaíochta dóibh, aistríonn na daltaí go hiar-bhunoideachas (nó oideachas dara leibhéal). Glacann siad páirt i dTimthriall Sóisearach na meánscolaíochta, a mhaireann ar feadh 3 bliana. Ag deireadh an timthriaill seo, cuireann na daltaí iad féin i láthair do Scrúdú an Teastais Shóisearaigh. Leanann na daltaí ar aghaidh chuig an Timthriall Sinsearach ansin, a mhaireann ar feadh dhá nó trí bliana agus óna gcuireann na daltaí iad féin i láthair do scrúdú na hArdteistiméireachta.

Gheobhaidh leanaí a bhfuil riachtanais speisialta oideachais acu mar gheall ar mhíchumas tacaíocht bhreise ina gcuid scoil nó i scoileanna speisialta.

Tá cosc ar phíonós corpartha i scoileanna na hÉireann. Tá tacaíochta breise ag scoileanna do leanái nach cainteoirí Béarla iad. Féadann rochtain shaor in aisce a bheith ag leanaí ar thacaíochtaí máthairtheanga.

Féadann rochtai a bheith ag daoine fásta ar ranganna Béarla agus litearthachta do dhaoine fásta a sholáthróidh an Bord Oideachais agus Oiliúna (BOO) áitiúil. (Ó 1 Iúil 2013, cuireadh Boird Oideachais agus Oiliúna in áit coistí gairmoideachais.) Cinneann an BOO áitiúil fáil agus fad na ranganna seo. Tacaíonn an tionscadal litearthachta ‘Béarla do Chainteoirí Teangacha Eile’ (BCTE) le scéimeanna litearthachta an BOO áitiúil do dhaoine fásta ina n-iarrachtaí chun freastal ar chainteoirí nach Béarlóirí iad.

Breisoideachas

Tá daoine le stádas dídeanaí nó cosanta coimhdí, iad a gnóthaigh cead daonnúil fanachta agus daoine a dtugtar cead fanachta faoi Scéim um Leanaí a Rugadh in Éirinn i dteidil rochtain ar chúrsaí IAT ceadaithe. Má tá siad cáilithe, is féidir leo páirt a ghlacadh sa Scéim Deiseanna Oiliúna Gairmoideachais. Léigh tuilleadh eolais maidir le rochtain ar chursaí breisoideachas do náisiúnaigh neamh-AE anseo (pdf).

Oideachas tríú leibhéal

Má bíonn daoine le stádas dídeanaí nó cosanta coimhdí agus daoine a gnóthaigh cead daonnúil fanachta in a gcónaí in Éirinn ar feadh 3 bhliain nó níos mó, beidh siad i dteidil oideachas tríú leibhéal (ollscoil nó coláiste) saor in aisce. D'fheadfaí bheith i dteidil deontais chothabhála tríú leibhéal. Tá tuilleadh eolais maidir le a dteidlíocht táillí saor in aisce ar an suíomh gréasáin, studentfinance.ie.

Níl daoine a dtugtar cead fanachta faoi Scéim um Leanaí a Rugadh in Éirinn i dteidil táillí saor in aisce nó deontais chothabhála.

Page edited: 6 January 2017