An Creidmheas Cánach Cúramóra Linbh do Dhuine Singil

Réamhrá

Is é atá sa Chreidmheas Cánach Cúramóra Linbh do Dhuine Singil (CCCLDS) ná creidmheas cánach do dhaoine atá ag tabhairt aire do leanaí ina n-aonar. Tháinig sé i bhfeidhm an 1 Eanáir 2014. Cuireadh deireadh leis an gCreidmheas Cánach Teaghlaigh Aon-Tuismitheora ón 1 Eanáir 2014.

Laghdaíonn creidmheasanna cánach an méid cánach nach mór duit a íoc. Mínítear an dóigh a ndéileáiltear le creidmheasanna cánach inár gcáipéis Conas a ríomhtar do cháin ioncaim.

Tríd is tríd, tugtar an CCCLDS don duine a gcónaíonn an leanbh cáilitheach in éineacht leis ar feadh na bliana ar fad nó ar feadh na coda is mó den bhliain (níos mó ná sé mhí) – duine a dtugtar an príomhéilitheoir air. Is ceadmhach do phríomhéilitheoir a theidlíocht ar an gcreidmheas a ghéilleadh i bhfabhar éilitheoir tánaisteach (ar chuntar go gcónaíonn an leanbh (nó na leanaí) leis an duine sin ar feadh níos mó ná 100 lá sa bhliain agus go gcomhlíonann an duine gach ceann de na coinníollacha cáilitheacha eile.)

Is é an phríomhdhifríocht idir an Creidmheas Cánach Cúramóra Linbh do Dhuine Singil (CCCLDS) agus an Creidmheas Cánach Teaghlaigh Aon-Tuismitheora (CCTAT) ná go raibh an bheirt tuismitheoirí in ann CCTAT a éileamh má chónaigh an leanbh nó na leanaí leo ar feadh cuid den bhliain. Ní féidir ach le tuismitheoir amháin CCCLDS a éileamh i mbliain chánach.

Is féidir leat tuilleadh a léamh faoin gCreidmheas Cánach Cúramóra Linbh do Dhuine Singil (CCCLDS) ar revenue.ie.

Rialacha

Is féidir an Creidmheas Cánach Cúramóra Linbh do Dhuine Singil (CCCLDS) a dheonú do phríomhéilitheoir nó d’éilitheoir tánaisteach (sa chás gur ghéill príomhéilitheoir é i bhfabhar an éilitheora thánaistigh).

Ní féidir leat an CCCLDS a éileamh (mar phríomhéilitheoir ná mar éilitheoir tánaisteach) sna cásanna seo a leanas:

  • Déantar thú a chómheasúnú ó thaobh cánach de mar dhuine pósta nó mar pháirtnéir sibhialta
  • Tá tú pósta nó i bpáirtnéireacht shibhialta (ach amháin má tá tú scartha)
  • Tá tú ag comhchónaí le duine eile

Ní féidir leat an CCCLDS a éileamh don bhliain ina ndearnadh baintreach nó páirtnéir sibhialta marthanach díot (bliain an mhéala) agus ina bhfuair tú an bunchreidmheas cánach pearsanta €3,300. Is féidir leat an CCCLDS a éileamh sna blianta ina diaidh má cháilíonn tú dó.

Príomhéilitheoir

Is é an príomhéilitheoir an duine a gcónaíonn an leanbh cáilitheach nó na leanaí cáilitheacha (féach thíos) in éineacht leis ar feadh níos mó ná 6 mhí den bhliain. Caithfidh gurb é an príomhéilitheoir tuismitheoir an linbh nó an duine a bhfuil an páiste faoina chúram agus a sholáthraíonn don leanbh ar a chostas féin ar feadh na bliana ar fad nó ar feadh na coda is mó di. Má tá comhchaomhnóireacht (trí ordú cúirte) ag an mbeirt tuismitheoirí, is bunaithe ar cén tuismitheoir a fhaigheann Sochar Linbh ón Roinn Coimirce Sóisialaí a chinntear teidlíocht ar an gcreidmheas. Meastar gur leanbh cáilitheach é leanbh a chónaíonn ar shiúl ón mbaile agus é ag freastal ar choláiste i gcásanna ina soláthraíonn an t-éilitheoir don leanbh go fóill agus ina bhfilleann an leanbh ar an mbaile taobh amuigh d’am téarma.

Éilitheoir tánaisteach

Is féidir le phríomhéilitheoir an Creidmheas Cánach Cúramóra Linbh do Dhuine Singil (CCCLDS) a ghéilleadh i bhfabhar éilitheoir tánaisteach. Ní mór d’éilitheoir tánaisteach na coinníollacha céanna a chomhlíonadh, ach amháin an choinníll go gcónaíonn an leanbh in éineacht leis nó léi ar feadh na coda is mó den bhliain.

Ní mór don leanbh cónaí leis an éilitheoir tánaisteach ar feadh 100 lá ar a laghad sa bhliain. Chun críche na teorann sin, is ionann lá agus an chuid is mó de lá. Dá bhrí sin, sa chás go bhfanann leanbh leis an éilitheoir tánaisteach ó mhaidin Sathairn go dtí tráthnóna Domhnaigh, is ceadmhach é sin a áireamh mar dhá lá.

Leanbh cáilitheach

Is leanbh cáilitheach é leanbh:

  • A saolaíodh sa bhliain chánach, nó
  • Atá faoi bhun 18 mbliana d’aois ag tús na bliana cánach, nó
  • Atá os cionn 18 mbliana d’aois ag tús na bliana cánach agus atá ag fáil treoir lánaimseartha ag aon ollscoil, ag aon choláiste, ag aon scoil nó ag aon bhunaíocht eile oideachais

Is féidir le leanbh cáilitheach a bheith ina dhuine atá os cionn 18 mbliana d’aois atá faoi éagumas buan freisin - é éagumasaithe roimh 21 bliain d’aois (nó tar éis 21 bliain d’aois má tharla sé nuair a bhí sé ag fáil treoir lánaimseartha). Tá Creidmheas Cánach do Leanbh faoi Éagumas freisin.

Is féidir gurb é an leanbh do leanbh féin, gur leanbh uchtaithe é an leanbh, gur leasleanbh é an leanbh nó gurb é an leanbh aon leanbh a sholáthraíonn tú dó ar do chostas féin. Ciallaíonn sé sin go bhfuil freagracht laethúil ort as an leanbh a thógáil agus as a chúram. Ní féidir le leanaí altrama a bheith ina leanaí cáilitheacha, áfach.

Do theidlíocht a ghéilleadh

Más rud é gur tusa an príomhéilitheoir agus nach mian leat an creidmheas a éileamh, is féidir leat do theidlíocht ar an gcreidmheas a ghéilleadh (a thabhairt suas). Beidh feidhm ag an ngéilleadh sin go dtí go ndéanfaidh tú é a tharraingt siar. Cuirfear an creidmheas ar ais duit ag tús na bliana cánach tar éis duit an géilleadh a tharraingt siar. (Mar shampla, sa chás go ndéanfaidh tú do ghéilleadh a tharraingt siar an 15 Bealtaine 2016, cuirfear CCCLDS ar ais do na blianta cánach ó 2017 ar aghaidh).

An féidir leis an mbeirt tuismitheoirí Creidmheas Cánach Cúramóra Linbh do Dhuine Singil a éileamh?

Níl ach creidmheas amháin ar fáil don phríomhéilitheoir i gcás aon linbh cháilithigh. Má tá níos mó ná leanbh cáilitheach amháin agat, ní féidir leat ach aon Chreidmheas Cánach Cúramóra Linbh do Dhuine Singil (CCCLDS) a fháil i leith na leanaí sin.

Mar sin féin, más rud é gur tusa an príomhéilitheoir, go bhfuil níos mó ná leanbh cáilitheach amháin agat agus go ngéilleann tú an teidlíocht atá agat ar an CCCLDS, is féidir le beirt éilitheoirí nó níos mó an creidmheas a éileamh – ar chuntar go dtugann siad cúram do leanaí cáilitheacha ar feadh 100 lá nó níos mó sa bhliain. Mar shampla, tá beirt leanaí ag Jack, Susan agus Joan, agus is príomhéilitheoir cáilitheach é. Cónaíonn Susan lena máthair, Mary, ar feadh níos mó ná 100 lá sa bhliain agus cónaíonn Joan lena máthair, Denise, ar feadh níos mó ná 100 lá sa bhliain. Ní mór do leanaí cónaí leis an éilitheoir tánaisteach ar feadh 100 lá sa bhliain ar a laghad. Má ghéilleann Jack an teidlíocht atá aige ar an CCCLDS, is féidir le Mary agus le Denise araon CCCLDS a éileamh (ar chuntar go gcomhlíonann siad na critéir eile).

Rátaí

Is é €1,650 an Creidmheas Cánach Cúramóra Linbh do Dhuine Singil (CCCLDS) sa bhliain 2017.

Tá duine a fhaigheann an CCCLDS i dteideal síneadh €4,000 freisin ar an mbanda caighdeánach cánach, rud a mhéadaíonn an banda cánach ó €33,800 go €37,800.

Conas iarratas a dhéanamh

Tugadh an Creidmheas Cánach Cúramóra Linbh do Dhuine Singil (CCCLDS) isteach ón 1 Eanáir 2014. Sa bhliain 2014, rinne na Coimisinéirí Ioncaim an Creidmheas Cánach Cúramóra Linbh nua do Dhuine Singil a leithdháileadh go huathoibríoch ar dhaoine a bhí ag fáil Sochar Linbh ón Roinn Coimirce Sóisialaí agus a raibh an Creidmheas Cánach Teaghlaigh Aon-Tuismitheora le fáil acu don bhliain 2014. Glacadh leis an gcur chuige sin ar an mbonn go mbíonn Sochar Linbh iníoctha de ghnáth leis an tuismitheoir a gcónaíonn an leanbh in éineacht leis ar feadh na coda is mó den am. Beidh ar dhuine ar bith eile atá i dteideal an chreidmheasa éileamh a dhéanamh ar an gcreidmheas sin. Uaireanta, is féidir nach leithdháilfidh na Coimisinéirí Ioncaim an creidmheas i gceart.

Is féidir leat an CCCLDS a éileamh ar líne ag úsáid sheirbhís na gCoimisinéirí Ioncaim PAYE Aon tráth, aon lá, is féidir í a fháil trí moChúrsaí. Chomh maith le sin, is féidir leat an creidmheas a éileamh trí fhoirm CCLDS1 (pdf) a chomhlánú agus í a sheoladh chuig na Coimisinéirí Ioncaim. Áfach, ní féidir leat scaradh leis an gcreidmheas cánach seo i bhfabhar éilitheora thánaistigh tríd PAYE Aon tráth; aon lá a úsáid.

  1. Más rud é gur príomhéilitheoir thú, nár leithdháileadh an creidmheas ort agus gur mian leat é a éileamh, ba cheart duit Foirm CCCLDS1 (pdf) a chomhlánú agus í a chur faoi bhráid d’oifige Cánach áitiúla.
  2. Más rud é gur leithdháileadh an creidmheas ort cé nach bhfuil tú ina theideal toisc nach bhfuil do leanbh ag fáil treoir lánaimseartha, mar shampla, ní mór duit fógra a thabhairt do d’oifig chánach áitiúil faoi athrú i do chúinsí chomh luath agus is féidir agus iarraidh uirthi an creidmheas a tharraingt siar.
  3. Más rud é gur leithdháileadh an creidmheas ort agus gur mian leat é a ghéilleadh d’éilitheoir tánaisteach, ba cheart duit Foirm CCCLDS1 (pdf) a chomhlánú, an dearbhú cuí a shíniú agus í a chur faoi bhráid d’oifige Cánach áitiúla.
  4. Más rud é go gcáilíonn tú mar éilitheoir tánaisteach agus gur ghéill an príomhéilitheoir an creidmheas i d’fhabhar, ba cheart don phríomhéilitheoir Foirm CCCLDS1 (pdf) a chomhlánú, an dearbhú cuí a shíniú agus í a chur faoi bhráid a (h)oifige Cánach áitiúla. Ba cheart duit Foirm CCCLDS2 (pdf) a chomhlánú agus í a chur faoi bhráid d’oifige Cánach áitiúla.
  5. Más rud é go gceapann tú go gcáilíonn tú mar phríomhéilitheoir agus gur tugadh an creidmheas do dhuine eile go huathoibríoch, ba cheart duit Foirm CCCLDS1 (pdf) a chomhlánú agus a chur faoi bhráid d’oifige Cánach áitiúla i dteannta aon fhianaise ábhartha a thacaíonn le d’éileamh go gcónaíonn an leanbh in éineacht leat féin ar feadh na bliana ar fad nó ar feadh na coda is mó di. Is ar an bhfianaise a thugtar sa chás a bheidh an bhreith ar cé hé an príomhéilitheoir bunaithe. Má tá aighneas ann, is féidir achomharc a dhéanamh in aghaidh chinneadh na gCoimisinéirí Ioncaim chuig na Coimisinéirí Achomhairc.

Ná déan dearmad nach mór don phríomhéilitheoir an teidlíocht atá aige ar an gcreidmheas a ghéilleadh chun gur féidir le héilitheoir tánaisteach éileamh a dhéanamh i ngach cás. Níl aon dualgas ar an bpríomhéilitheoir an CCCLDS a ghéilleadh.

Le haghaidh tuilleadh faisnéise, féach Ceisteanna Coitianta na gCoimisinéirí Ioncaim.

Tuilleadh faisnéise do dhaoine a thugann aire do leanaí ina n-aonar

Tá tuilleadh creidmheasanna cánacha ar fáil do thuismitheoirí baintrí.

Más tuismitheoir scartha nó colscartha thú, tá tuilleadh faisnéise ar fáil inár gcáipéisí Scaradh agus colscaradh: creidmheasanna cánach agus faoisimh chánach agus cánachas íocaíochtaí cothabhála.

Cá háit a ndéanfaidh mé iarratas

Déan iarratas chuig na Coimisinéirí Ioncaim.

Page edited: 26 July 2017